اصول اخلاق کارفرمایی

یک سال پیش از تاجگذاری ناصرالدین شاه قاجار در ایران و چهار سال پیش از افتتاح مدرسه دارالفنون در تهران، انجمن پزشکی آمریکا در نخستین مجمع عمومی خود که روز ۷ ماه مه سال ۱۸۴۷ و با حضور هیات‌های نمایندگی از ۲۲۲ جامعه پزشکی از ۲۳ ایالت آمریکا در آکادمی علوم فیلادلفیا برگزار کرد، نخستین نگارش خود را از نظام‌نامه اخلاق پزشکی نیز به تصویب رساند. این نظام‌نامه اخلاقی یا «کد اتیکز» از ۱۵۹ سال پیش تاکنون و متناسب با نیازهای متحول شونده اصلاح و روزآمد شده است.

هر چند کد اتیکز انجمن پزشکی آمریکا نخستین کد اتیکز بود که در سطح ملی به تصویب رسید، اما اکنون دیگر تدوین کد اتیکز از سوی انواع انجمن‌ها و حتی بنگاه‌ها به یک ضرورت گریزناپذیر تبدیل شده است به نحوی که حتی به عنوان نمونه انجمن نگهبانان باغ‌وحش نیز برای خود کد اتیکز تدوین کرده‌اند.

پرسش این است که آیا کارفرمایان ایرانی به ضرورت تدوین و انتشار نظام‌نامه‌ اخلاق حرفه‌ای خود توجه کرده‌اند؟

کشمکش‌های اخیر بین جریان‌های مختلف کارفرمایی پیرامون نحوه برگزاری مجمع عمومی کانون عالی انجمن‌های صنفی کارفرمایی ایران و شیوه‌های اخلاقی برخوردار با مشکلات مرتبط با این تجربه یک بار دیگر ضرورت توجه به تدوین نظام اخلاق حرفه‌ای کارفرمایی را به نمایش گذاشت.

از همین رو توجه به یکی از مفاد کد اتیکز انجمن پزشکی آمریکا که ۱۵۹ سال پیش تدوین، تصویب و منتشر شده است خالی از فایده نخواهد بود.

نخستین کد اتیکز انجمن پزشکی آمریکا در سه بخش تدوین شده بود: در بخش اول، وظایف متقابل پزشکان و بیماران تعریف شده، بخش دوم به وظایف پزشکان نسبت به یکدیگر پرداخته و بخش سوم نیز وظایف متقابل پزشکان و جامعه را تدوین کرده است.

تمام مفاد آن سند تاریخی آموزنده است، اما آنچه به ویژه امروز می‌تواند مورد توجه کارفرمایان ایرانی قرار بگیرد، یکی از بندهای بخش دوم کد اتیکز انجمن پزشکی آمریکا است که روش حل اختلاف بین پزشکان را تعریف کرده است.

ترجمه بخشی از این بند را با هم بخوانیم:

«اختلاف نظر و تضاد منافع در حرفه پزشکی نیز همانند حرفه‌های دیگر هرازگاهی بروز پیدا می‌کند و حتی ادامه می‌یابد. هر گاه که متاسفانه چنین شد و اختلاف‌ها خاتمه نیافت پزشکان باید به حکمیت تعدادی از پزشکان برجسته گردن نهند.»

در ادامه همین بند از نظام‌نامه اخلاق حرفه‌ای انجمن پزشکی آمریکا آمده است: اعضای حرفه پزشکی حق ندارند اختلافات خود را خارج از حرفه مطرح سازند. چرا؟ به این دلیل که اعتماد مردم به پزشکان را تضعیف خواهند کرد.

این از بدیهیات عقل سلیم است که اعضای یک حرفه تضاد منافع اجتناب‌ناپذیر خود را به روشی حل کنند که به منافع ملی و منافع مردم و منافع اعضای آن حرفه آسیب نزند.

اما کشمکش‌های اخیر در میان کارفرمایان ایرانی را مرور کنیم. به چه نتیجه‌ای خواهیم رسید؟

در حالی که اعضای فعلی هیات‌مدیره کانون عالی کارفرمایان ایران که منتخب کارفرمایان کشور بوده‌اند به مصلحت کانون عالی نمی‌دانند که در برهه کنونی درباره عوامل پشت صحنه حوادثی که رخ داده تمام مطلب را بیان کنند، گروهی دیگر از همکاران عضو کانون عالی کارفرمایی به رهبری افراد غیرکارفرما از این فرصت استفاده کرده و به پخش شبهاتی دامن می‌زنند که نتیجه‌ نهایی آن غرق شدن کانون عالی کارفرمایی یا بی‌اثر شدن فعالیت‌های آن خواهد بود، حال آن که کانون عالی متعلق به کارفرمایان است و نه هیچ شخص خاص.

بروز تضاد منافع در میان کارفرمایان و تشکل‌های آنان کاملا طبیعی است.

اما مهم این است که این تضادها را به گونه‌ای مدیریت کنیم که در افکار عمومی به عنوان گروهی کارفرمای فاقد اخلاق حرفه‌ای شناخته نشویم.

محسن خواجه نوری