غنیمی‌فرد: بازار نفت هنوز در التهاب است
در شرایطی که سال ۲۰۰۶ میلادی رو به اتمام است، کارشناسان نفتی ابراز عقیده می‌کنند که این سال به عنوان سال ثبت رکوردهای جدید قیمتی برای همیشه در خاطره‌ها باقی خواهد ماند. زیرا در طول سال ۲۰۰۶ عواملی که باعث افزایش شدید قیمت‌ها تا بالاتر از ۷۰دلار برای هر بشکه نفت خام شد، تقریبا حالت استثنایی داشته و شاید هم هرگز تکرار نشود.
در شرایطی که سال ۲۰۰۶ میلادی رو به اتمام است، کارشناسان نفتی ابراز عقیده می‌کنند که این سال به عنوان سال ثبت رکوردهای جدید قیمتی برای همیشه در خاطره‌ها باقی خواهد ماند. زیرا در طول سال ۲۰۰۶ عواملی که باعث افزایش شدید قیمت‌ها تا بالاتر از ۷۰دلار برای هر بشکه نفت خام شد، تقریبا حالت استثنایی داشته و شاید هم هرگز تکرار نشود. فشارهای بی‌حاصل غرب به ایران برای دست برداشتن از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای، مناقشات گازی روسیه با اوکراین بر سر قیمت‌های جدید که به دنبال خود موجی از نگرانی در اروپا را نیز به همراه داشت و اشتهای بورس نفت در آمریکا که همراه با پشتیبانی جمهوریخواهان در این کشور بود، احتمالا در آینده تکرار نخواهد شد و قیمت‌ها صعودی دوباره حداقل به اندازه قیمت‌هایی که در اواسط سال‌جاری میلادی صعود کرد، نخواهد یافت. با این حال یک کارشناس نفتی کشورمان ابراز عقیده می‌کند که هنوز شرایط ثبات قیمت‌ها در بازار جهانی نفت بروز نکرده و هنوز التهاب‌ها در این بازار جاری است.
به گفته دکتر حجت‌ا... غنیمی‌فرد، معاون امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران سال ۲۰۰۶ میلادی، در حالی آغاز شد که ذخایر نفت خام کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه، حدود ۸۰میلیون بشکه، بیش از زمان مشابه سال قبل بود، ضمن آن که آسیب توفان‌های مخرب در خلیج مکزیک به تاسیسات این منطقه در اواخر تابستان سال ۲۰۰۵ میلادی، سبب شده بود بخشی از توان تولید و پالایش نفت خام در آمریکا کاهش یابد و بازار جهانی، آماده قیمت‌های بالاتر برای نفت خام، به ویژه بنزین باشد.
به گزارش شانا، وی کشمکش‌های روسیه و اوکراین را بر سر قیمت گاز از دیگر عوامل موثر بر تحولات بازار نفت در ماه‌های نخست سال ۲۰۰۶ میلادی معرفی کرد و افزود: نگرانی اروپا از تداوم این کشمکش‌ها با دیگر واردکنندگان گاز روسیه، فشار بر بازار فرآورده‌های نفتی را در این دوره زمانی به دنبال داشت، ضمن آن که کشورهای غربی از آغاز این سال، با فشارهای سیاسی بر ایران به بهانه برنامه هسته‌ای این کشور، بازار جهانی را به پذیرش قیمت‌های بالاتر وادار کرده بود و با این که ایران به طور رسمی‌و مداوم اعلام کرد که نفت را به عنوان سلاح برضد مصرف‌کنندگان که مردم عادی کشورهای متقاضی نفت هستند، استفاده نمی‌کند، این ترفند در عمل، مشوق سوداگران
بورس نفت برای افزایش معاملات و کسب سودهای کلان بود و سرانجام افزایش قیمت‌ها را به دنبال داشت.
دکتر غنیمی‌فرد با بیان این که تولید روزانه نفت خام در عراق، چند ماه پیش از آغاز سال ۲۰۰۶ میلادی به بیش از ۲میلیون بشکه در روز رسیده بود، تصریح کرد: این میزان در آغاز سال ۲۰۰۶ میلادی، به حدود یک‌میلیون و ۵۵۰هزار بشکه کاهش یافت و شش ماه بعد دوباره از سقف ۲میلیون بشکه در روز فراتر رفت، هرچند این میزان دوباره کم شد.
وی کاهش تولید و صادرات نفت نیجریه را که از دومین ماه سال ۲۰۰۶ میلادی آغاز شد، از دیگر عوامل موثر در روند افزایشی قیمت‌های نفت در ابتدای این سال خواند و گفت: میزان تولید روزانه نفت این کشور در این دوره زمانی، از حدود ۲میلیون و ۴۰۰هزار بشکه، به حدود ۲میلیون بشکه رسید که سبب شد تقاضا برای نفت خام برنت، به عنوان نخستین جایگزین نفت خام صادراتی اصلی نیجریه بیشتر شود و قیمت این نوع نفت خام افزایش یابد.
وی با این توضیح که کاهش ذخایر بنزین آمریکا و امکان‌پذیر نبودن تامین بنزین وارداتی کافی از اروپا در فصل بهار، افزایش قیمت بنزین را به دنبال داشت، تصریح کرد: سیاست‌های جایگزینی «ام.تی.بی.ای» با اتانول در ترکیب بنزین نیز تشدید قیمت‌های این فرآورده نفتی را در آمریکا به دنبال داشت که در گام بعد، سبب افزایش قیمت نفت خام‌های سبک و شیرین شد.
وی یادآور شد: در این دوره زمانی، سیاست‌های انرژی رییس‌جمهوری آمریکا مبنی بر پرهیز از نفت نیز گله‌مندی کشورهای اوپک را به دنبال داشت، ولی هیچ واکنش جدی در این باره انجام نشد.
به گفته مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، افزایش نرخ بهره در چین که در عمل، کاهش رشد اقتصادی و تقاضای نفت خام این کشور را به همراه داشت، مانعی جدی برای افزایش قیمت‌ها در ماه‌های نخست سال ۲۰۰۶ میلادی نبود، ضمن آن که حمله‌های رژیم اشغالگر قدس به لبنان در ماه ژوئیه و درگیری‌های ۳۳ روزه حزب‌ا... با این رژیم، در ابتدا قیمت سوخت هواپیما و گازوئیل، سپس قیمت بنزین و همراه با آن، قیمت نفت خام را به علت ترس بازار از گسترش درگیری‌ها به دیگر کشورها، به ویژه کشورهای نفت‌خیز خاورمیانه، به سرعت افزایش داد.
وی افزود: نیاز به بنزین در دو کشور آمریکا و ژاپن به عنوان دو مصرف‌کننده اصلی آن، قیمت این فرآورده نفتی را به بالاترین حد رساند؛ به گونه‌ای که قیمت هر تن بنزین در آمریکا به حدود ۹۵۴دلار رسید. کاهش ۴۰۰هزار بشکه از تولید نفت یکی از شرکت‌های نفتی در منطقه آلاسکا نیز بازار آمریکا را برای مدتی با افزایش قیمت‌ها روبه‌رو کرد که با بازگشت ابتدایی نیمی از این میزان تولید به بازار، روند قیمت‌ها نزولی شد.
دکتر غنیمی‌فرد گفت: در اواسط تابستان نیز آمار و اطلاعات مربوط به ذخایر نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی در آمریکا، نشان‌دهنده افزایش میزان این ذخایر بود که همراهی آن با فروش کاغذی این حامل‌های انرژی در بازار بورس آمریکا، سبب شد روند سریع نزولی قیمت نفت خام، گاز و فرآورده‌های نفتی در این بازار آغاز شود، هرچند این موضوع برخلاف ماه‌های دیگر، در بازار اروپا و به ویژه بازار آسیا، تاثیر عمده‌ای بر قیمت‌ها نداشت.
وی آماده شدن دولت آمریکا برای برگزاری انتخابات مجلس‌های نمایندگان و سنا در این کشور را اصلی‌ترین دلیل واکنش‌های ناهمگون در سه بازار آمریکا، اروپا و آسیا معرفی کرد و توضیح داد: جمهوریخواهان در دوران حکومت خود بر کاخ سفید در سال‌های اخیر و داشتن اکثریت در هر دو مجلس، قیمت انواع حامل‌های انرژی را علیه مصرف‌کنندگان داخلی که همان رای‌‌دهندگان هستند، افزایش داده بودند، ولی لازم بود در دوره انتخابات و دست کم برای دوره زمانی کوتاه، با استفاده از ترفندهای معامله‌گران بازارهای انرژی، این قیمت‌ها کمتر شود، در نتیجه کاهش سریع میزان معاملات در بازار بورس انرژی‌های یاد شده در آمریکا سبب کاهش سریع قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (دبیلو.تی.آی) از ماه آگوست (مرداد- شهریور) شد، به گونه‌ای که اختلاف قیمت هر بشکه از این نوع نفت خام با نفت خام برنت دریای شمال که در ماه قبل از آن، حدود یک‌دلار و ۵۰ سنت به نفع نفت خام وست تگزاس اینترمدیت بود، در ماه‌های اکتبر و نوامبر به ترتیب ۷۲ سنت و ۹ سنت به ضرر این نوع نفت خام شود.
وی افزود: بررسی روند قیمت‌های نفت در بازارهای جهانی نشان می‌دهد بورس انرژی آمریکا در فاصله ماه‌های آگوست تا نوامبر (مرداد تا آذر) بیش از دیگر بازارها دستخوش نوسان میزان معاملات سفته‌بازان بوده است و به نظر نمی‌رسد این روند، بدون زمینه‌سازی و برنامه‌ریزی قبلی برای کاهش قیمت انواع حامل‌های انرژی در آمریکا برای ماه‌های نزدیک به انتخابات در این کشور باشد.
مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، با بیان این که کاهش قیمت‌ها در بازار گاز طبیعی آمریکا در کانادا نیز قابل مشاهده است، گفت: قیمت‌ها در بازارهای «هنری‌هاب» آمریکا، کالیفرنیای جنوبی و تورنتو در کانادا، در ماه سپتامبر (شهریور- مهر) به پایین‌ترین سطح در سال ۲۰۰۶ میلادی رسید و پس از انتخابات، روند صعودی گرفت، در حالی که قیمت گاز طبیعی در بازار ژاپن، پس از ماه آگوست (مرداد- شهریور) کاهشی بسیار جزئی داشت، سپس افزایش یافت، ضمن آن که بازار گاز طبیعی در انگلیس، برخلاف بازار گاز در آمریکا، با افزایش قیمت روبه‌رو شد که این روند، برخلاف وضعیت قیمت‌های گاز در دو بازار آمریکا و انگلیس در زمان مشابه سال گذشته است که دلیل دیگری بر حضور کمتر فعال سفته‌بازان در بازار بورس گاز در آمریکا است.
به گفته دکتر غنیمی‌فرد، قیمت نفت کوره در سال ۲۰۰۶ میلادی، در تمام بازارهای نفت، به علت فراوانی نفت خام‌های متوسط، سنگین و ترش، با کاهش روبه‌رو بود، ولی بهای بنزین، به عنوان یکی از فرآورده‌های اصلی وارداتی در آمریکا، خلیج‌فارس و خاور دور، به دلیل کاهش فعالیت سفته‌بازان در بازار بورس این فرآورده در تنها بورس بنزین در آمریکا، از ماه آگوست، با کاهش روبه‌رو شد و پس از انتخابات آمریکا، دوباره روندی صعودی یافت.
وی با این توضیح که حمل نفت خام‌های اوپک تا مقصد ۵ تا ۴۵ روز طول می‌کشد، تصریح کرد: پیش‌بینی می‌شود اثر کاهش یک‌میلیون و ۲۰۰هزار بشکه از میزان تولید ده عضو اوپک، بدون عراق، از ابتدای ماه نوامبر (دهم آبان) در بازار، در آینده نزدیک دیده شود، هرچند بررسی‌ها نشان می‌دهد در ده ماه سال‌جاری میلادی، میزان مازاد عرضه در بازار جهانی، به طور میانگین بیش از یک‌میلیون و ۲۰۰هزار بشکه در روز بوده است و در صورت کاهش نیافتن دوباره تولید اعضای اوپک در ماه آینده، تعداد روز مصرف آتی نفت خام در کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه، در پایان سال ۲۰۰۶ میلادی از ۸۳ روز پیشین، به راحتی، به حدود ۸۵ روز خواهد رسید.
