فضای رقابتی سالم میان اعضا ایجاد کردیم

گروه تشکل ها- در کشورهای پیشرفته، تشکل‌ها در حوزه قانونگذاری بسیار قدرتمند و به عنوان نمایندگان واقعی صنف خود، برای حضور در مجالس قانونگذاری در کمیسیون‌های مرتبط مشارکت فعال دارند اما در ایران تشکل‌ها از این جایگاه برخوردار نیستند. فرامرز اختراعی، رییس سندیکای تولیدکنندگان مواد اولیه شیمیایی، دارویی و بسته‌بندی دارویی در بخش دوم و پایانی گفت‌وگوی خود با دنیای‌اقتصاد با بیان این مطلب گفت: در همه جای دنیا، کالاهایی که در داخل کشورها تولید می‌شوند گران‌تر از کالاهای صادراتی هستند. به این معنا که دولت‌ها با بهره‌گیری از مقررات متنوع نظیر معافیت مالیاتی یا اهدای جوایز ویژه و ارزنده به بخش صادرات توجه ویژه‌ای نشان می‌دهند. البته در ایران چنین خدماتی وجود دارد اما میزان آن اندک است و نوبت پرداخت جوایز صادراتی نیز طولانی مدت است. به نظر می‌رسد اعمال روش کنونی پرداخت مشوق‌های صادراتی در کشور اشتباه است. از دیگر خدمات ارائه شده توسط کشورهای پیشرفته، ارائه مجوز معافیت گمرکی از سایر کالاهای وارداتی به صادرکنندگان است. مشکل دیگر پیش پای این صنعت تغییر همیشگی قوانین است که نگرانی‌هایی را پیش آورده است. گاه شرایط به گونه‌ای است که تولیدکننده از ورود به حوزه تولید پشیمان می‌شود.

وی خاطر نشان کرد: گاه به این بهانه که دولت ارز ندارد، حمایت‌ها قطع می‌شود. به عنوان مثال با تصویب قانون تجمیع عوارض، قوانین دیگری حذف شد که یکی از آنها محدودیت وارداتی بود که توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کنترل می‌شد که با حذف آن، رقبای خارجی به راحتی توانستند بازار داخلی را تسخیر کنند. این نوع برخوردها موجب می‌شود امنیت سرمایه در کشور زیر سوال رود.

اختراعی با بیان اینکه ۳روش شناسایی برای نرخ ارز وجود دارد، تشریح کرد: یکی از روش‌ها، عرضه و تقاضا است که به دلیل وابستگی زیاد کشور به درآمدهای نفتی و تغییراتی است که از قبل آن در حجم نرخ ارز به وجود می‌آید. در کنار این عامل، اقدام دولت‌ها در تثبیت نرخ ارز نیز لطمات بسیار جدی به تولیدکنندگان داخلی وارد می‌کند. به طوری که صنایع سنتی همچون فرش، صنایع دستی و کشاورزی به دلیل نداشتن ارزبری، از صحنه صادرات خارج می‌شوند و اگر هم آمار و ارقام موجود، حکایت از بقای آنها می‌دهد به دلیل این است که این صنایع در عمق فرهنگ مردم رسوخ کرده‌اند. ظهور بازارهای محصولات کشاورزی در افغانستان، فرش در پاکستان، چین و هند، به عنوان رقبای جدی محصولات ما تا چندی دیگر صنایع ما را تهدید می‌کنند. دلیل آن هم چیزی نیست جز پایین بودن نرخ ارز. دومین روش تعیین نرخ ارز، بررسی ارزش پول ملی است به این معنا که با افزایش نرخ تورم، ارزش پول ملی رو به کاهش گذاشته و نشان از آن دارد که مقایسه پول ملی با ارزهای خارجی هم در حال تغییر است. وی تصریح کرد: روش دیگر، محاسبه اختلاف نرخ تورم در دو کشوری است که ارزشان با هم مقایسه می‌شود.

به عنوان مثال اگر پول خود را با دلار یا یورو مقایسه می‌کنیم باید ببینیم تورم در کشور ما و آمریکا در دوره مورد محاسبه چقدر تفاوت داشته است که گاهی اوقات این تفاوت فراتر از ۱۹درصد می‌شود. اگر از دوره‌ای که نرخ ارز ما ۸۰۰ تومان بوده تا امروز را مقایسه کنیم مشخص می‌شود نرخ ارز باید حدود ۳هزار تومان ‌شود. حال ببینیم کالا‌ی صادراتی کشور ما با فرض ۹۲۰تومان نرخ ارز و ۳درصد جوایز صادراتی و معافیت مالی، اگر یک‌دلار برای صادرکننده یک‌هزار تومان ارزش داشته باشد، این قیمت در واقع یک‌سوم ارزش واقعی است و به عبارت دیگر،‌ اگر فرش ما Aدلار ارزش جهانی دارد، چنانچه به ارزش ریالی تبدیل شود باید ۳برابر پول به تولیدکننده و صادرکننده برسد. در حالی که تنها یک برابر نصیب آنها می‌شود و این یعنی نابودی صنعت. اختراعی با اشاره به افزایش بی‌رویه واردات کالا به عنوان یک مساله مهم در صنایع و تولیدات کشور گفت: متاسفانه تمام حوزه‌های تولید کشور دچار بحران واردات بی‌رویه است و این به عنوان یک نابرابری رقابتی تلقی می‌شود که تا حل نشود مشکلات اشتغال و توسعه رفع نخواهد شد. از این رو،‌ دولت نباید به بهانه حمایت از مصرف‌کننده و تثبیت نرخ به تولیدکنندگان فشار آورد، بلکه باید در حوزه مورد حمایت، تعریف مصرف صحیح یارانه جای خود را پیدا کند.

رییس سندیکای تولیدکنندگان مواداولیه شیمیایی، دارویی و بسته‌بندی دارویی در تشریح تعامل این تشکل با سازمان‌های دولتی و میزان موفقیت آن اظهار داشت: واقعیت این است که دولت و سازمان‌ها با این سندیکا همیاری خوبی داشته‌اند، اما گله ما از نبود برنامه‌ریزی منسجم و منظمی است که شکل پایداری و امنیتی بیشتری به مصرف‌کنندگان صنایع بخشند. سندیکا در مجموع تشکلی بسیار موفق به شمار می‌آید و از آنجا که قوانین و بخشنامه‌ها و ساختار‌های وزارت بهداشت برای صنایع دارویی تمام شده (داروسازی‌ها) متمرکز بود، برنامه‌های منسجم و منظمی را برای این صنایع اختصاص داده بودند، اما در حوزه صنایع موادموثر و بسته‌بندی که صنایع جوانی به شمار می‌آیند، قوانین و تشکیلات مناسبی در این وزارتخانه وجود نداشت. از این رو، سندیکا، تلاش خود را برای معرفی هویت این صنعت به عنوان صنعت مشمول نظام دارویی کشور به عهده وزارت بهداشت گذاشت که خوشبختانه در‌حال‌حاضر، شاهد ایجاد بخش‌هایی مرتبط با نیاز‌های این صنعت در وزارت بهداشت هستیم. با این حال و به رغم جوان بودن صنعت، توانستیم حمایت صنایع را به خوبی جذب کنیم تا جایی که صنایع، مشکلات پیش‌رو را در اختیار سندیکا قرار داده و سندیکا هم برای رفع آنها قدم بر می‌دارد. وی افزود: به دلیل اینکه در برهه خاصی به انتظار تولد این صنعت بودیم، تلاش خود را بر این گذاشتیم تا از تولیدکنندگان حمایت انحصاری کنیم و دیگران را از محصولات تولید شده جدید برحذر داریم، اما تاکید بر نظام سلامت در این صنف ایجاب می‌کرد تا ما رقابت سالم ایجاد کنیم و حوزه تولید را گسترش دهیم که در حقیقت حمایت واقعی از قیمت و کیفیت برای مصرف‌کنندگان به این موضوع اختصاص دارد نه حمایت‌های دستوری از قیمت‌ها که صنعت را با مشکل روبه‌رو می‌سازد. به نظر می‌رسد تنها در چنین حالتی است که می‌توان به آرامی وارد مقوله توسعه رقابت شویم. به همین منظور همواره از تولیدکنندگان جدید اسقبال می‌کنیم. اختراعی، در تشریح علل قدرتمند نبودن تشکل‌ها در تغییر قوانین و رفع مشکلات پیش روی گفت: اگر از ابتدای انقلاب تا امروز به صورت تاریخی به نقش تشکل‌ها بنگریم، مشخص می‌شود تشکل‌ها فراز و نشیب زیادی طی کرده‌اند.

در دوره‌هایی که کالاها به صورت سهمیه‌ای و کوپنی بود تشکل‌ها در تنظیم حجم سهمیه تولیدکنندگان جایگاه خوبی پیدا کردند. پس از برطرف شدن مشکلات سهمیه‌بندی، تشکل‌ها نقش اصلی خود را از دست دادند. وی ادامه داد: در کشورهای پیشرفته تشکل‌ها در حوزه قانونگذاری بسیار قدرتمند‌ند و به عنوان نمایندگان واقعی صنف خود برای حضور در حوزه تقنینی در کمیسیون‌های مرتبط شرکت دارند و در حوزه‌های اجرایی نیز نقش دارند.

تشکل‌ها در این کشورها واردات کالاها را در انحصار خود دارند. اما در کشور ما چنین نقشی دیده نشده است.

دلیل آن هم به خاطر این است که در کشور ما نگرانی‌ها و مشکلاتی برای انتقال قدرت به تشکل‌ها وجود دارد. دغدغه مسوولان باعث شده مسوولان با احتیاط عمل کنند. وی افزود: مسائل بسیاری در صنایع ما پیش می‌آید که قابل حل‌اند اما به دلیل نداشتن نظام دعاوی حل کننده در تشکل‌ها قوه قضائیه مسوولیت چنین مشکلاتی را عهده‌دار شده است.

وی اضافه کرد: مساله دیگر این که در انجمن‌ها آمادگی اخلاقی وجود ندارد.

به این معنا که در حوزه اصلاح نظام اخلاقی و اخلاق حرفه‌ای بسیار عقب هستیم. وی در خصوص چگونگی تامین منابع مالی سندیکا گفت: منابع مالی این سندیکا از طریق دریافت حق عضویت‌ها تامین می‌شود که رقم بسیار ناچیزی است.

در کنار آن اعضای هیات‌مدیره با هزینه‌های خود در سندیکا فعالیت می‌کنند.

همچنین برخی شرکت‌ها در مجالس کمک‌هایی در تامین تجهیزات ارائه می‌کنند. وی با بیان این که حمایت‌های دولت ممکن است تشکل‌ها را از صنفی‌گرایی به دولت‌گرایی گرایش دهد، افزود: به خاطر کوچک و جوان بودن، صنایع توان حمایت کافی از سندیکا را ندارند، به همین دلیل برخورداری از حمایت‌های دولتی تا حدودی ضروری است. اختراعی با اشاره به این که تشکل‌ها بنیه لازم برای این که سازمان‌هایی قوی باشند، ندارند پیشنهاد داد: باید عرصه را برای تشکل‌ها باز کنیم. این فرآیند در تمام کشورها تجربه شده است. البته این رویکرد نیازمند جسارت است. به هر شکل هر انتقال قدرتی عوارضی هم دارد ولی گریزی از آن نیست.