ارتقای سه‌پله‌ای رتبه توسعه انسانی ایران
بر اساس تازه‌ترین گزارش توسعه انسانی سال ۲۰۰۶ سازمان ملل متحد، رتبه جمهوری اسلامی ایران در شاخص توسعه انسانی در بین ۱۷۷ کشور از ۹۹ در سال گذشته به ۹۶ در سال‌جاری ارتقا یافته است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش توسعه انسانی سال 2006 سازمان ملل متحد، رتبه جمهوری اسلامی ایران در شاخص توسعه انسانی در بین 177 کشور از 99 در سال گذشته به 96 در سال‌جاری ارتقا یافته است.
به گزارش خبرگزاری فارس، متن کامل گزارش توسعه انسانی سال ۲۰۰۶ از سوی برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در تاریخ ۹ نوامبر برابر ۱۸ آبان (پنج‌شنبه هفته آینده) در سراسر جهان به صورت رسمی منتشر خواهد شد.
این گزارش که به عنوان نخستین گزارش توسعه انسانی سازمان ملل در دولت نهم ارزیابی می‌شود، حاکی است: ارزش شاخص توسعه انسانی ایران که در سال گذشته ۷۳۶/۰ از یک بوده است، در سال‌جاری با ۰۱/۰ افزایش به ۷۴۶/۰ رسید و ایران در این خصوص در رتبه پایین‌تری نسبت به کشورهای بلیز و جمهوری دومینیکن و در وضعیت بهتری نسبت به گرجستان و مولداوی قرار گرفته است.
شاخص توسعه انسانی (HDI) از سال ۱۹۹۰ تا کنون هر ساله توسط برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) منتشر می‌شود و قسمت عمده این گزارش شامل جداولی است که به بررسی وضعیت توسعه انسانی در بخشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورهای جهان می‌پردازد.
شاخص توسعه انسانی که در این گزارش به آن پرداخته شده است، بر اساس سه شاخص امید به زندگی، شاخص آموزش و شاخص تولید ناخالص داخلی و به عبارت صحیح‌تر توزیع عادلانه درآمد به دست آمده است. فقر درآمدی و انسانی کشورهای در حال توسعه از جمله موارد مهمی است که در گزارش توسعه انسانی مورد توجه قرار گرفته است و در این میان شاخص فقر انسانی (HPI) از اهمیت زیادی برخوردار است.
بر اساس گزارش توسعه انسانی ۲۰۰۶، شاخص امید به زندگی در ایران در عدد ۷۶/۰ سال گذشته ثابت مانده و امید به زندگی در مردان ایرانی از ۶۹ سال در سال گذشته به ۲/۶۹ سال و در زنان ایرانی نیز از ۹/۷۱ سال در سال گذشته به ۳/۷۲ سال رسیده است.
سازمان ملل متحد با اعلام اینکه متوسط امید به زندگی در ایران در سال گذشته ۴/۷۰ سال بوده است، این رقم را در سال‌جاری ۷/۷۰ سال اعلام کرده است. رتبه ایران از لحاظ شاخص امید به زندگی در این گزارش ۸۵ اعلام شده است.
بر اساس این گزارش، ارزش اسمی تولید ناخالص داخلی ایران ۴/۱۶۳میلیارد‌دلار و بر اساس شاخص برابری قدرت خرید ۲/۵۰۴میلیارد‌دلار برآورد شده است و سرانه تولید ناخالص داخلی ایران نیز ۲۴۳۹دلار و بر اساس شاخص برابری قدرت خرید ۷۵۲۵دلار اعلام شد، ضمن آن که ایران از نظر سرانه تولید ناخالص داخلی از رتبه هفتادم در سال گذشته به رتبه ۷۲ تنزل پیدا کرد.
این گزارش با اعلام این که شاخص تولید ناخالص داخلی ایران در سال گذشته ۷۱/۰ بوده است، این شاخص را در سال‌جاری ۷۲/۰ اعلام کرده است. سازمان ملل متحد با اعلام این که متوسط نرخ تورم در ایران بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۴ میلادی برابر ۲۲درصد بوده است، نرخ تورم را در گزارش سال‌جاری ۸/۱۴درصد اعلام کرده است. گزارش توسعه انسانی ۲۰۰۶ افزود: ایران از نظر فقر بین ۱۰۲ کشور در حال توسعه رتبه ۳۵ را به خود اختصاص داد که در مقایسه با سال گذشته یک رتبه بهبود را نشان می‌دهد ولی ایران از این لحاظ در وضعیت بدتری نسبت به ویتنام و امارات و در رتبه بهتری نسبت به مولداوی و هندوراس قرار گرفته است. بنابراین گزارش، دو‌درصد مردم ایران با کمتر از یک‌دلار در روز و ۳/۷درصد نیز با کمتر از دو‌دلار در روز زندگی می‌کنند و شش‌درصد مردم این کشور نیز به آب بهداشتی و سالم دسترسی دائمی ندارند که این رقم در مقایسه با سال گذشته یک‌درصد کاهش نشان می‌دهد. گزارش توسعه انسانی سال ۲۰۰۶ که با عنوان «قدرت، فقر و بحران جهانی آب» منتشر شده است، توجه ویژه‌ای را به مساله کمبود آب در جهان معطوف داشته است و ایران را از لحاظ دسترسی به منابع آب در رتبه ۲۴ بین ۱۲۵
کشور در حال توسعه قرار داد.
بر اساس این گزارش که در شش فصل مجزا به مساله کمیابی آب در جهان پرداخته است، سالانه بیش از دو میلیون کودک در جهان به خاطر عدم دسترسی به آب آشامیدنی سالم جان خود را از دست می‌دهند.
سازمان ملل با اعلام اینکه ضریب جینی (شاخص توزیع عادلانه درآمد) در ایران ۴۳/۰ است، اعلام کرد: دهک پایین درآمدی در ایران دو‌درصد درآمد و مصرف و دو دهک پایین درآمدی نیز ۱/۵درصد درآمد و مصرف را در این کشور به خود اختصاص می‌دهند، در حالی که دهک بالای درآمدی ۷/۳۳درصد درآمد و مصرف و دو دهک بالای درآمدی نیز ۹/۴۹درصد درآمد و مصرف را کسب می‌کنند.
بنابراین گزارش، دهک بالای درآمدی در ایران ۲/۱۷ برابر دهک پایین درآمدی و دو دهک بالای درآمدی نیز ۷/۹ برابر دودهک پایین درآمدی مصرف می‌کنند. سازمان ملل پیش‌بینی کرد، متوسط نرخ رشد جمعیت ایران بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۵ به ۴/۱درصد خواهد رسید که این رقم در مقایسه با سال گذشته ۱/۰درصد رشد نشان می‌دهد و پیش‌بینی شده جمعیت ایران در سال ۲۰۱۵ به ۹/۷۹ میلیون نفر افزایش خواهد یافت.
گزارش توسعه انسانی ۲۰۰۶ نرخ باسوادی افراد بالای ۱۵ سال را در کشور ما ۷۷درصد اعلام کرد و ایران را از این لحاظ در رتبه ۸۵ کشورهای در حال توسعه قرار داد. این در حالی است که گرجستان از این لحاظ با نرخ ۱۰۰درصدی در رتبه نخست کشورهای در حال توسعه قرار گرفت و مالی با نرخ ۱۹درصدی آخر شد.
این گزارش سهم هزینه‌های آموزشی دولتی را از تولید ناخالص داخلی ۸/۴درصد و از کل هزینه‌های دولت ۹/۱۷درصد اعلام کرد و افزود: از هر هزار نفر در ایران ۸۲ نفر از شبکه جهانی اینترنت استفاده می‌کنند که این رقم در مقایسه با سال گذشته ده نفر افزایش نشان می‌دهد.
سازمان ملل واردات کالا و خدمات در ایران را ۳۰درصد تولید ناخالص داخلی و صادرات را ۳۲درصد تولید ناخالص داخلی برآورد کرده است و افزود: از مجموع صادرات کالا و خدمات در ایران، ۹۱درصد مواد خام و اولیه و ۹درصد را محصولات ساخته شده را شامل می‌شود.
این گزارش سهم جریان خالص سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از تولید ناخالص داخلی ایران را ۳/۰درصد اعلام کرده است که در مقایسه با رقم سال گذشته ۲/۰درصد افزایش یافته است. بر اساس گزارش توسعه انسانی سال ۲۰۰۶، ایران از نظر توسعه انسانی طی سال‌های پس از انقلاب با ۱۴ پله صعود مواجه شده است. بنابراین گزارش، سازمان ملل در گزارش توسعه انسانی ۲۰۰۶ رتبه توسعه انسانی ایران را ۹۶ اعلام کرده است که رتبه شاخص توسعه انسانی ایران در سال ۱۹۷۹ برابر ۱۱۰ بوده است.
در این گزارش، نروژ همانند سال گذشته در بالاترین رتبه شاخص توسعه انسانی و نیجر نیز بدون تغییر نسبت به سال قبل در پایین‌ترین رتبه شاخص توسعه انسانی قرار گرفته است.
براساس این گزارش، کشورهای نروژ، ایسلند، استرالیا، ایرلند، سوئد، کانادا، ژاپن، آمریکا، سوئیس و هلند به ترتیب در رتبه‌های اول تا دهم شاخص توسعه انسانی در سال ۲۰۰۶ قرار گرفتند. در بین کشورهای آسیایی نیز، کشورهای ژاپن، هنگ‌کنگ، سنگاپور، کره جنوبی، کویت، بحرین، امارات، قطر، عمان، مالزی، بلاروس، تایلند، عربستان، لبنان، چین، فیلیپین و اردن در وضعیت توسعه انسانی بهتری نسبت به ایران قرار گرفتند.
سازمان ملل متحد رتبه شاخص توسعه انسانی ۱۷۷ کشور جهان را در سال ۲۰۰۶ (به‌ترتیب از بهترین تا بدترین شاخص) به شرح زیر اعلام کرده است.
