لزوم تعامل معدنکاران و دانشجویان در کنفرانس‌های علمی
اردشیر سعد محمدی مدیرعامل شرکت تهیه و تولید موادمعدنی ایران معتقد است که معدنکاران باید مشکلات خود را در کنفرانس‌های علمی مطرح کنند. چرا که ارائه‌دهندگان مقالات علمی راهکارهای جدیدی برای توسعه فعالیت‌های معدنی مطرح خواهند کرد. مشروح گفت‌وگو با سعدمحمدی را که به مناسبت پنجمین کنفرانس مهندسی معدن می‌باشد در پی بخوانید.
اردشیر سعد محمدی مدیرعامل شرکت تهیه و تولید موادمعدنی ایران معتقد است که معدنکاران باید مشکلات خود را در کنفرانس‌های علمی مطرح کنند. چرا که ارائه‌دهندگان مقالات علمی راهکارهای جدیدی برای توسعه فعالیت‌های معدنی مطرح خواهند کرد. مشروح گفت‌وگو با سعدمحمدی را که به مناسبت پنجمین کنفرانس مهندسی معدن می‌باشد در پی بخوانید. بین دانشگاه و معدن فاصله عمیقی ایجاد شده است. شما این فاصله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
چیزی که در دانشگاه تدریس می‌شود و چیزی که در عمل در معدن است تفاوت دارد.
منشا این فاصله را شما چگونه ارزیابی می‌کنید؟
اعتقاد من بر این است که کار معدن که یک کار فنی و علمی است قسمت اعظم آن تجربی است و نمی‌شود آن را کتمان کرد. بنابراین اعتقادم بر این است که تعداد زیادی از دروس باید تدریس آنها به صورت اجرایی باشد. اگر با مثال بخواهم بگویم بر فرض بهتر است تدریس آتش‌باری کنار معدن صورت بگیرد و دانشجویان موادمنفجره‌ای که در ایران ساخته می‌شود را بشناسد و سیستم‌ها را از نزدیک لمس کنند و درواقع شرایط بحث فنی را با اجرای عملی در کنار هم داشته باشند تا بتوانند به صورت عملی این نکات را لمس کنند. اعتقاد من این است که در بخش معدن باید یک نگرش و تنوع جدیدی اتفاق بیافتد و فکر می‌کنم دانشجویانی که به عنوان مهندس معدن در رشته کارشناسی تحصیل می‌کنند به یکسری از اطلاعات عمومی در معدن نیازمند هستند.
اطلاعات عمومی چگونه ایجاد می‌شود؟
من اعتقاد دارم که میزان واحد کارآموزی‌ها باید بیشتر شود و دانشجوی معدن باید خیلی بیشتر از ۲واحد کارآموزی داشته باشد و اعتقاد شخصی‌ام بر این است که در تمام تابستان‌ها نباید واحد درسی به دانشجویان بدهند بلکه تمام تابستان را دانشجو باید در معدن بگذراند و حداقل در چهار سال تحصیلشان حداقل در یک معدن زیرزمینی و سه معدن روباز حضور جدی پیدا کنند و یک برنامه‌ریزی بین صنعت و معادن اتفاق بیفتد که براساس تعداد دانشجویان یک برنامه‌ریزی مشخصی باشد. دانشجویان معدن کار کردن با تجهیزات و وسایل و دستگاه‌های معدنی را یاد بگیرند و با سیستم لودر و بولدوزر دامتراک‌ها آشنا باشند و با سیستم‌های طراحی از نزدیک آشنا شوند.
جایگاه دروسی مثل نرم‌افزارهای معدنی در سرفصل‌های رشته معدن به اعتقاد من خالی است.
دانشجویان ما باید در رشته کارشناسی با نرم‌افزارهای روز به راحتی کار کنند و باید جزو دروس آنها گنجانده شود. به نظر من ایمنی باید جزو دروس اجباری بخش معدن با یک تعداد واحد مشخص باشد و اینها نیاز به برنامه‌ریزی دارد. یعنی دانشجوی مهندسی معدن که یک روز می‌آید مسوولیت یک معدن یا معادن را به عهده می‌گیرد باید با اصول علمی ایمنی به طور اجرایی و عملی کاملا آشنا باشد و به آن احساس داشته باشد. بنابراین باید جزو دروس اصلی‌اش قرار بگیرد. من فکر می‌کنم که آشنایی با مقاله‌های روز دنیا باید به نوعی در برنامه تحصیلی دانشجویان گنجانده شود. همان‌طور هم که خود شما گفتید با توجه به تجربه جدیدی هم که اتفاق افتاده است ما نیازمند این هستیم که خودمان را با اطلاعات روز که سیر حرکت دانش در دنیا سرعت زیادی هم گرفته است تطبیق بدهیم. خوشبختانه ما در مجامع بین‌المللی مقالات علمی زیادی را در بخش معدن داریم ولی باید پوشش آن بین دانشجویان صورت بگیرد، انتقال این علوم مختص به تعداد خاصی نباشد و برای کل دانشجویان بخش معدن ارائه شود. در مقطع فوق لیسانس یک واحدی به نام سمینار است و در این واحد سعی می‌کنند به یکی از موضوعات وارد شوند که آن موضوع حتی ممکن است تخصص دانشجو را در مقطع فوق لیسانس و تزی که می‌‌خواهد بگذراند جهت بدهد. من فکر می‌کنم که برای بحث لیسانس هم ما باید تا یک حدودی واحدی را داشته باشیم که دانشجویان روی یک موضوع خاص با توجه به گستردگی از همان ابتدا وارد شوند و از همان شرایط اولیه بتوانند مسیرشان را مشخص کنند و با نحوه ارتباط با سایت‌های معدنی آشنا شوند.
استفاده دانشجویان از سایت‌های معدنی به نظر من اندک است و در ارتباط با خرید و فروش مواد معدنی باید در نوع نگرشمان در بحث معدن یک مقدار بیشتر توجه کنیم. من تصور می‌کنم که در این بخش روی خرید و فروش مواد معدنی و الفاظ علمی که در این بحث موجود است دانشجویان کم آشنا هستند. درست است که این یک بحث تخصصی است و دارای یک رشته خاص در دانشگاه است ولی باید دانشجویان معدنی که با این بخش آشنا هستند تا یک حدودی با این اصول آشنا شوند. زیرا خرید و فروش مواد معدنی فضای مهمی از بخش معدن را شامل می‌شود و فکر می‌کنم که ارتباط بین دانشگاه و اجرا را با تغییراتی در نوع سیلابس‌ها و علومی که در واقع می‌تواند با هم ارتباط تنگاتنگ داشته باشند، بتوانیم برقرار کنیم. اگر برای این کشش ایجاد کنیم و آن حلقه مفقوده‌ای که بین علم و اجرا وجود دارد را تعریف کنیم، می‌توانیم این فاصله را کمتر کنیم و استفاده‌های بهتری داشته باشیم.
با توجه به اینکه شما خودتان استاد دانشگاه هستید و هم در اجرا فعالیت دارید، آیا قبول دارید که فاصله عمیقی بین دانشگاه و معدن وجود دارد؟
نمی‌خواهم بگویم فاصله خیلی عمیق است، اینطور نیست، شاید بعضی‌ها این فاصله را خیلی بزرگ ببینند اعتقاد دارم که باید یک نگرش جدید ایجاد کنیم اگر این نگرش جدید اتفاق بیافتد به هر حال یکسری از اصول معدن براساس اصول علمی است که دارد حرکتش را انجام می‌دهد، تجربه یک قسمت است و مهم هم است ولی براساس اصول علمی می‌تواند جایگاه واقعی خود را پیدا کند. اگر بتوانیم دروس علمی دانشگاه را هم در سیلابس‌ها بگنجانیم و اجرایی‌ترشان کنیم، این ارتباط نزدیک‌تر خواهد شد و ما یکسری دروس کارگاهی را اگر در سیلابس‌ها قرار بدهیم فکر می‌کنم که خیلی موثرتر خواهد بود.
آیا شما قبول دارید که در بخش معدن در سال‌های اخیر شرایط اشتغال مطلوب‌تر شده و در سال‌های گذشته به این شکل نبوده است. شما فکر نمی‌کنید که به دلیل اینکه مشکلات بخش معدن و مشکلات اشتغال در این بخش باعث بی‌انگیزگی دانشجویان برای رفتن به سوی مسائل اجرایی بخش معدن مثل دوره‌های کارآموزی شده است؟
شاید یک تاثیری داشته باشد ولی نمی‌توانیم بگوییم که دلیلی اصلی است. الان فضا برای اشتغال در بخش معدن روز به روز دارد بیشتر می‌شود. با اکتشافاتی که دارد صورت می‌گیرد، با معادن جدیدی که دارند باز می‌شوند، قطعا دانشجویان معدن باید به درون این سیستم‌ها بروند و فعالیت بکنند ضمن اینکه خود معادن هم تعدادشان دارد اضافه می‌شود، عملیات اکتشافی هم دارد گسترده‌تر می‌شود.
ما در زمینه اکتشاف هم نیاز به مهندس معدن داریم. ما در فرآوری هم در حال حاضر نیاز به علوم و متون جدید داریم و فضای کاری در بخش معدن رشد خوبی دارد پیدا می‌کند و تعداد مهندسانی که دارند جذب می‌شوند و به بازار کار می‌آیند بارز و مشخص است و من مطمئن هستم که در آینده بیشتر خواهد بود و فکر می‌کنم که در آینده یک فضای مناسب کاری را داشته باشیم. ضمن اینکه ما برای ایجاد انگیزه در بین فارغ‌التحصیلان جوان معدن، وام‌ها را بلاعوض داده‌ایم و گفته‌ایم که هر یک از فارغ‌التحصیلان که بتواند یک محدوده جدیدی را اکتشاف بکنند ما به او کمک خواهیم کرد و دولت به او وام خواهد داد و بلاعوض است و این برای ایجاد انگیزه در بین دانشجویان است و در واقع ایجاد فضای کاری جدید برای فارغ‌التحصیلان هدف اصلی است و هم اینکه اقتصاد کشور از بازگشایی معدن می‌تواند توسعه یابد. بنابراین در این فضا حرکت‌های زیادی می‌توان انجام داد. قسمتی از بحث معدن علاقه است. این کار یک مقدار سخت است و کسانی که وارد این بخش می‌شوند شاید در مناطق محروم روحیه کار کردن را تا حدودی نداشته باشند ولی اگر این توجیه روز اول برایشان صورت گیرد و معدن بیشتر به آنها شناسانده شود، افراد روحیه فعالیت در بخش معدن را که یک کار نسبتا سختی است، در خودشان ایجاد کنند، این کشش و انگیزه برای فعالیت در بخش معدن به وجود خواهد آمد و این جاذبه روحی با استفاده از کتاب‌های متفرقه در این بخش و ارتباط با سایت‌های معدنی قطعا تقویت می‌شود و به اعتقاد من افرادی که علاقه زیادی به این کار دارند باید وارد این سیستم شوند.
علاقه و رغبت دانشجویان برای دادن مقالات علمی در دانشگاه به چه صورت است؟
الان خیلی تغییر کرده است و نکته خوبی که در کشور دارد اتفاق می‌افتد این است که در حال حاضر در بخش معدن بخش خصوصی دارد به طور جدی رشد می‌کند در حال حاضر بخش خصوصی ما خیلی اساسی و جدی حرکت می‌کند تا فضاهایی را از بخش معدن در کارهای بزرگ در دست داشته باشد. به همین دلیل بخش‌خصوصی به دنبال متخصصانی می‌گردد که دارای علوم و فنون و تجارب بالایی باشند. این امر، قطعا این انگیزه را در سطح جامعه معدنی ما به وجود می‌آورد که اگر کسی دارای تجربه، تخصص و علوم و فنون بالایی باشد می‌توان در جذب و انتخابش موثر باشد. حضور بخش‌خصوصی رنگ جدی‌تری به خودش می‌گیرد و ارائه علوم و فنون جدید به طور چشمگیری در حال افزایش است و این به خاطر فضای اشتغال و معادن جدیدی است که در کشور کشف و مورد توجه قرار گرفته‌اند.
با توجه به سیاست‌های دولت که توسعه معادن را جدی گرفته است مخصوصا در بخش اکتشافات فکر می‌کنم که آمار ارائه مقالات علمی روند صعودی داشته باشد؟
من مطمئن هستم که این اتفاق می‌افتد و مطمئن هستم که در بخش معدن رشد پیدا خواهیم کرد و دلایلش هم مشخص است ما سرمایه‌گذارییمان در بخش اکتشاف هر سال در حال افزایش است و واحد‌ها به طور جدی فعالیت‌هایشان را دارند گسترش می‌دهند حتی در بخش‌های دیگری مثل مس آمار عملیات اکتشافیشان رشد چشمگیری داشته است و دارد یک حرکت جدی در کشور اتفاق می‌افتد.
برگزاری کنفرانس‌های علمی معدن چه تاثیری می‌تواند روی خلاء‌های علمی معدنکاری در کشور داشته باشد؟
به اعتقاد من خیلی مهم است. به ویژه اگر مقالات در مورد معادن ایران اگر باشد مناسب است. در درجه اول در شناساندن افراد به یکدیگر موثر است و حتی این کنفرانس‌ها می‌تواند مشکلات فنی معدنکاران را حل کند. همچنین حضور استادان دانشگاه و کشیدن بحث‌های علمی به فعالیت‌های اجرایی معدن را می‌توانیم شاهد باشیم یعنی اگر چنین فضایی قطعا به وجود بیاید و اینکه دستاورد‌های جدیدی مطرح شود، شاید کسانی که در بخش معدن فقط مشغول تولید هستند و وقت این را ندارند که مطالعاتی را داشته باشند، از این کنفرانس‌ها می‌توانند استفاده کنند و به بعضی از این علوم جدید دسترسی پیدا کنند و اگر نیازمند باشند در معادنشان مورد استفاده قرار دهند. این فضا می‌تواند کمک شایانی داشته باشد و عکس این قضیه هم وجود دارد، گاهی اوقات به اعتقاد من در این سمینارها و همایش‌ها باید یک زمانی را در اختیار معدنکارها قرار بدهیم که به طور خلاصه مشکلات و مسائلشان را مطرح کنند که جامعه علمی ما با مشکلات موجود معدنچیان آشنا بشوند.
