نظرات کارشناسی تشکل‌ها لحاظ نمی‌شود

انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران ابتدا در سال ۱۳۷۶ در وزارت کار و امور اجتماعی به ثبت رسید اما در سال ۱۳۷۹ به اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران پیوست. در حال حاضر ۱۲۳ شرکت تولیدکننده محصولات آرایشی و بهداشتی عضو این انجمن هستند که این تعداد ۹۵درصد محصولات صنعتی این بخش را تولید می‌کنند. اعضای هیات‌مدیره انجمن در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد از مشکلات این صنعت و چالش‌های پیش روی تشکل‌گرایی گفتند.

اهداف انجمن

علی نقیب، رییس هیات مدیره انجمن صنایع شوینده بهداشتی و آرایشی ایران، در خصوص اهداف این انجمن گفت: تاثیرگذاری بر فرآیند برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مرتبط با حوزه فعالیت واحدهای تولیدکننده مواد شوینده، بهداشتی و آرایشی را می‌توان مهم‌ترین هدف از تشکیل انجمن تلقی کرد. خوشبختانه در سال‌های فعالیت، انجمن توانست بسیاری از سیاست‌های ناموزون را اصلاح کند.

وی افزود: تا به حال تشکیل و توسعه فعالیت‌های انجمن نقش بسزایی در تدوین مقررات و آیین‌نامه‌های مرتبط با صنعت داشته است. تاثیرگذاری بر روند تدوین و تصویب آیین‌نامه مربوط با استانداردها یا تعرفه‌ها در دولت و مجلس یکی از مهم‌ترین اقدامات انجمن در سال‌های اخیر قلمداد می‌شود. افزون بر این توانسته‌ایم، با ارتقای دانش فنی، نوآوری و افزایش کیفیت محصولات، گام‌های بزرگی را در افزایش تصاحب بازار داشته باشیم. وی خاطرنشان ساخت: گسترش قلمرو تصدیگری دولت در حوزه صنعت و همچنین بازرگانی، عرصه را بر فعالیت بخش خصوصی تنگ کرده است.

وی ضمن انتقاد از رویکرد دولت‌های سابق و فعلی گفت: به‌رغم تاکیدات مسوولان دولتی، شاهد افزایش سال به سال تصدی‌گری‌های دولتی هستیم. تصدی‌گری دولت باعث شده نه بخش دولتی بتواند، در ایجاد رونق اقتصادی موفق باشد و نه بخش خصوصی فرصتی برای نشان دادن توانمندی‌های خود عرضه کند.با این همه، خوشحال هستیم که توانسته‌ایم در حد توانمندی‌های خود مسوولان را قانع کنیم تا تصمیم‌های خود را بر مبنای کارشناسی اتخاذ کنند. متاسفانه به‌رغم این هنوز برای کارهای ساده به تاییدیه‌هایی نیاز داریم که غیر ضروری به نظر می‌آید. در حال حاضر با تعرفه‌های وضع شده مشکل داریم.

بختیار علم بیگی، دبیر هیات‌مدیره انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران نیز در خصوص مشکلات پیش روی انجمن به دنیای اقتصاد گفت: یکی از مشکلات، تصدیگری چند سویه ادارات دولتی است که موجب شده مشکلات بخش تولید افزایش پیدا کند.

وی افزود: به عنوان تشکل مستقل تلاش می‌کنیم، از اتخاذ تصمیم‌های سلیقه‌ای توسط زیرمجموعه‌های دولت جلوگیری کنیم. یکی از موانع فعلی، یارانه پودر رختشویی است که هم تولیدکنندگان بدان معترض هستند و هم مصرف‌کنندگان. تولید کننده، به این خاطر معترض است که نمی‌تواند در تولید خود نوآوری ایجاد کند. تولیدات فعلی براساس استانداردهای ۳۰ سال پیش انجام می‌شوند. در حالی که در این مدت، تغییرات فراوانی در صنعت ایجاد شده است. اعتراض مصرف‌کننده هم به این دلیل است که بین کیفیت تولیدات داخلی و خارجی تفاوت چشمگیری می‌بیند. نکته جالب توجه اینکه دولت هم به دلیل اینکه این یارانه کیفیت را کاهش داده ناراضی است، اما تمامی این نارضایتی‌ها هنوز نتوانسته تصمیم دولت را مبنی بر حذف این یارانه عملی کند.

عباس مافی، از اعضای هیات‌مدیره انجمن یاد شده، با بیان اینکه «تولیدات اعضای انجمن به دلیل ارتباط مستقیم با بهداشت مردم بسیار حیاتی است» گفت: اعضای انجمن تلاش بسیاری کرده‌اند تا با شفاف کردن عملکرد خود، رضایت مصرف‌کننده و دولت را جلب کنند.

مشکلات تشکل‌گرایی در ایران

عباس مافی در مورد مشکلات تشکل‌گرایی در ایران افزود: دولت از نظرات کارشناسی انجمن‌ها برای تصمیم‌های مختلف بهره نمی‌برد و این موجب می‌شود تصمیم‌های اتخاذ شده مستند و دوراندیشانه نباشند.

مسعود سزاوار ذاکریان، دیگر عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع شوینده بهداشتی و آرایشی ایران نیز در این باره گفت: تشکل‌ها در ایران، هنوز جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده‌اند. دولت نیز گویی علاقه‌ای به استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان انجمن‌ها ندارد. البته این رویکرد، در مورد تمامی زیرمجموعه‌های دولت صادق نیست. گاهی مشاهده می‌کنیم، با تغییر مدیران، نظرها عوض می‌شود و پیامد آن، نگاه به فعالیت انجمن‌ها نیز تغییر پیدا می‌کند. متاسفانه رویکرد فعلی و گذشته بیشتر بر اعمال سلیقه مدیران دولتی بنا شده است و ضمانتی وجود ندارد که مدیران را ملزم به تعامل با تشکل‌ها کند.

ابوالفضل مسگرزاده، دیگر عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، در ارزیابی موانع تشکل‌گرایی در ایران بر این باور است: اگرچه نسبت به دهه‌های گذشته، جایگاه انجمن‌ها و تشکل‌ها اهمیت بیشتری پیدا و تعامل آنان با دولت به طور چشمگیری افزایش یافته است اما این جایگاه در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته فاصله زیادی دارد.

وی تصریح کرد: بدون تردید، تشکل‌ها فرزند بی‌واسطه اقتصاد آزادند و تا زمانی که ۸۰درصد فعالیت‌های اقتصادی در دست دولت باشد نمی‌توان انتظار داشت، تشکل‌ها فضای مطلوبی برای عرض اندام داشته باشند و همین امر، موجب شده نیازهای واقعی آنها برآورده نشود.

علی‌اکبر شعاری، نیز از دیگر دست‌اندرکاران انجمن یاد شده در این رابطه گفت: خلاء الزام‌های قانونی برای اجرای تصمیم‌های گرفته شده مدیران قبلی توسط مدیران جدید، موجب شده مسائل به صورت کلان نگریسته نشود و با تغییر مدیریت یک مجموعه دستاوردهای گذشتگان نیز دستخوش تغییر و تحول شود.

چنین رویکردی لطمات جبران‌ناپذیری بر کشور وارد کرده است. در واقع مدیران سطح میانی دولت مایل نیستند، اقتدار خود را نسبت به بخش‌هایی که زیر حاکمیت آنها قرار دارند از دست دهند. در حالی که در بیشتر کشورهای دنیا، انجمن‌ها هستند که تصمیم‌گیرنده‌اند و دولت‌ها تنها این تصمیم‌ها را ابلاغ می‌کنند. به نظر می‌آید باید با الهام گرفتن از عملکرد موفق کشورهای مشابه مانند مالزی و ترکیه، گام‌هایی اساسی برای توسعه صنعت برداریم.

استراتژی توسعه صنعتی

نقیب، در مورد سند استراتژی توسعه صنعتی که به تازگی از سوی وزارت صنایع و معادن ابلاغ شده است، گفت: در استراتژی ابلاغ شده، نکات بسیار مثبتی دیده می‌شود اما، مشخص نیست این برنامه تا چه اندازه قابلیت اجرا دارد. ابهام در اجرا به خاطر این است که در گذشته قوانین متعددی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است، اما در مرحله اجرا با مشکل روبه‌رو شده‌اند به گونه‌ای که هدف اصلی از تصویب آنها از بین رفته است.

مجتبی سلیمی، مدیر اجرایی انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران با انتقاد از مشارکت ندادن تشکل‌ها در تدوین سند استراتژی توسعه صنعتی کشور گفت: متاسفانه از نظرات بخش خصوصی، تشکل‌ها و نمایندگان آنها که می‌توانستند جزو بهترین مشاوران باشند، استفاده نشد.

سلیمی افزود: در تدوین برنامه استراتژیک انجمن، به خصوص در بخش مربوط به صنایع کوچک، از متن اولیه سند یاد شده الهام گرفتیم، تا با همکاری یک تشکل دیگر مرتبط با صنعت به توسعه صنایع کوچک عضو انجمن کمک کنیم.