باید ازسنتی‌سازی به صنعتی‌سازی عبور کنیم

سهم ما از صادرات خدمات فنی و مهندسی جهان و منطقه در حال افزایش است

صنعت ساختمان در ایران از جمله صنایعی است که دراوضاع و احوال بد اقتصادی هم نسبتا رو به رشد بوده وبرای تامین نیازهای مسکن مردم به فعالیت های خود ادامه داده است. این درحالی است که امروزه در کشورهای توسعه یافته، صنعت ساختمان تنها به عنوان تامین کننده سکونت گاه تعریف نمی شود و امکانات و ظرفیت های بی‌شمار آن در حوزه های گردشگری و تجاری، تعریفی بسیار گسترده تر و کاربردی تر از آن به دست داده است. مهندس مصطفی اعوانی مدیرعامل شرکت ایران خودرو سازه در گفت وگو با دنیای اقتصاد به این موضوع پرداخته و از قوت ها و ضعف های صنعت ساختمان در کشور می گوید.

شرکت ایران خودروسازه در چه سالی و با چه هدفی تأسیس شد؟

شرکت ایران خودرو سازه در سال ۱۳۶۷ تحت عنوان شرکت خانه سازی نیرو محرکه تشکیل و در دهم اسفندماه ۱۳۷۸ با عنوان شرکت ایران خودروسازه به ثبت رسید و کار خود را با هدف توسعه بخش ساختمان و تأسیسات گروه صنعتی ایران خودرو آغاز نمود و مراحل رشد و توسعه خود را به سرعت و همزمان با انجام طرح های افزایش ظرفیت و توانمندی های تولیدی گروه صنعتی ایران خودرو طی کرد.

موضوع فعالیت شرکت عبارت است از ارائه کلیه خدمات فنی و مهندسی، طراحی، نظارت و اجرای کلیه عملیات ساختمانی، تأسیساتی، زیربنایی و عمرانی بصورت (EPC)، مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقــی داخلــی و خارجـی، سرمایه گذاری در سایر شرکت‌ها، صادرات و واردات خدمات فنی و مهندسی، مواد و مصالح، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی و تأسیساتی و سایر کالاهای مشابه و بطور کلی انجام کلیه فعالیت های مرتبط با موضوع شرکت.

شرکت ایران خودروسازه به واسطه فهرست بلند پروژه‌های اجرایی خود، موفق به کسب گواهینامه‌ها و صلاحیت‌های ارزشمندی گردیده که عبارتند از : رتبه یک ابنیه ، رتبه یک تأسیسات، رتبه پنجِ راه و ترابری و رتبه پنجِ صنعت و معدن از معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری. علاوه بر این موارد، شرکت ایران‌خودروسازه از انجمن صنفی انبوه‌سازان مسکن نیز، رتبه یک مدیریت انبوه‌سازی و همچنین رتبه یک صلاحیت مضاعف اجرایی را دریافت نموده است. به تمام این موارد باید گواهینامه دریافت شده از وزارت مسکن و شهرسازی و رتبه یک مدیریت انبوه‌سازی آن وزارتخانه را نیز اضافه کرد.

مهم‌‌ترین پروژه‌های داخلی و خارجی اجرا شده توسط شرکت ایران خودروسازه را بیان کنید.

به اتمام رساندن طرح های بزرگ صنعتی ، ساختمان های اداری و تأسیسات مربوطه به ارزش بیش از پانصد میلیون دلار با هزینه معقول و کیفیت بالا که شرکت ایران خودروسازه در طول حیات دوازده ساله خود توانسته بدان دست پیدا کند، درحال حاضر نیز دهها طرح بزرگ و کوچک ساختمانی و تأسیساتی را در داخل کشور در دست انجام داریم.

ما به حول و قوه الهی توانسته‌ایم به رغم تراکم کاری و همزمانی عملیات طراحی و اجرا با رعایت مداوم اصول «کیفیت، کنترل و توسعه» (Q.C.D) و همچنین استانداردهای کیفی و بهره گیری از آخرین علوم و فنون روز و نیز مدیران و پرسنل کارآمد و متخصص، طرح‌های مختلفی را در بهترین کیفیت ممکن و در حداقل زمان به مرحله بهره‌برداری برسانیم. در داخل کشور بیش از دویست پروژه صنعتی ، اداری و تأسیساتی را با موفقیت به مرحله بهره‌برداری رساندیم و در خارج از کشور نیز بیش از سیصد میلیون دلار پروژه در کشورهای سوریه، سنگال و ونزوئلا را به مرحله اجرا درآورده‌ایم که در قالب چندین کارخانه بزرگ و ساختمان‌های اداری بوده است.

وضعیت صنعت ساختمان کشور و روند فعلی صنعتی سازی در ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

با توجه به این که صنعت ساختمان سازی به عنوان «صنعت مادر و مولد» می‌تواند چرخه تولید را در حجم بسیار وسیعی در صنایع پایین دستی رونق بخشیده و به گردش درآورد، این شرکت تمام تلاش خود را به استفاده از تکنولوژی‌های روز که کیفیت و مهندسی بالاتر را در کنار ارزانی و ایمنی بیشتر به ارمغان می‌‌آورد، معطوف نموده و در این راستا با توجه به پتانسیل‌های بسیار غنی بومی و اقلیمی، سعی در کارآمدتر نمودن بخش‌های مختلف این صنعت کرده است.

در خصوص روند صنعتی سازی صنعت ساختمان در کشور باید بگویم، نگاه علمی به صنعت ساختمان تنها نباید معطوف به یک نهاد یا یک واحد خاص در این حوزه باشد. اگر ایران بخواهد در صنعت ساختمان به نقطه ایده‌آل برسد و هم‌سان با کشورهای پیشرفته نیازهای مسکن جامعه خود را تأمین کند باید نگاه علمی خود را چند منظوره کرده و به تمام حوزه‌های ذی‌ربط و مرتبط با صنعت ساختمان معطوف کند. من به عنوان فردی که در صنعت ساختمان کشور فعالیت می کنم از نحوه آموزش صرفاً تئوریک در دانشگاه‌های فنی کشور رضایت ندارم و مادامی که در دانشگاه‌های فنی کشور، کاربری آموزش از تئوری به عملی تغییر ،باید همچنان شاهد معضلاتی در صنعت ساختمان باشیم. نیروی مجرب و با دانش روز در صنعت ساختمان باید از بطن دانشگاه‌های فنی با کیفیت که با تکنولوژی آموزشی روز هم‌سان هستند بیرون بیاید. برای برون‌رفت از وضعیت فعلی، نیازمند تحول جدی همراه با نوآوری در بخش صنعت ساختمان هستیم. نیاز کشور به حجم زیاد مسکن و طرح‌های توسعه‌ای، ما را ملزم می‌کند تا صنعت ساختمان کشور را بیش از پیش از مرحله «سنتی‌سازی» به مرحله «صنعتی‌سازی» عبور دهیم و در این راه نوآوری و استفاده بهینه از پتانسیل‌های اقلیمی و بومی موجود، نقشی جدی ایفا می‌کند . حذف یارانه انرژی و لزوم نگاه جدی‌تر به موضوع استفاده از پتانسیل‌های اقلیمی و نیز صرفه‌جویی در انرژی، چه در مراحل ساخت و چه در مراحل بهره‌برداری، از جمله مواردی است که اهمیت گذر از شیوه‌های سنتی‌سازی و ورود به عرصه صنعتی‌سازی را در کشور دوچندان می‌سازد.

آیا شرکت‌های ایرانی توان و دانش رقابت با کشورهای دیگر را برای صدور خدمات فنی و مهندسی دارند؟

آمارها گویای این واقعیت هستند که کشورهای توسعه‌یافته جهان بیش از هشتاد درصد از تجارت بین‌المللی خدمات را در اختیار دارند و سهم کشورهای در حال توسعه در این زمینه کمتر از بیست درصد تجارت است. در مورد ایران، مقایسه آمار صادرات و واردات خدمات کشور با آمار مبادلات جهانی به وضوح روند فزاینده صادرات خدمات را نشان می‌دهد. بازار بالقوه عظیم خدمات فنی و مهندسی که فراروی کشور قرار گرفته ،با توجه به استعدادها و امکانات موجود، مزیت نسبی را برای شرکت‌های ایرانی فراهم آورده است. ظرفیت‌ها و توانمندی‌هایی که در این بخش نهفته و این امر که حجم توانمندی‌های موجود در بخش فنی و مهندسی دارای توان رقابتی بالایی در بین کشورهای مدعی بوده و این توان مازاد بر نیازهای کشور است، چندین سال است مورد توجه قرار گرفته. این در حالی است که توان و استعداد این بخش در کشور ما به مراتب بیش از اینها است. اما نکته‌ای که باید بیش از گذشته به آن توجه نمود، لزوم حمایت روزافزون دولت و سازمان‌های دولتی ذیربط از شرکت‌ها در زمینه صدور خدمات فنی و مهندسی و ارائه کمک‌ها و حمایت‌های لازم جهت ایجاد تضمین لازم نزد این شرکت‌ها برای بازگشت سرمایه است تا به عنوان مشوقی ارزشمند بتواند انگیزه لازم را در این شرکت‌ها برای فعالیت هرچه بیشتر در زمینه صادرات خدمات فنی و مهندسی به کشورهای منطقه و جهان ایجاد نماید.

جای بسی خوشحالی است که اعلام کنیم سهم ما از صادرات خدمات فنی و مهندسی جهان و منطقه در حال افزایش است، البته در مقایسه با سایر کشورها از جمله ترکیه با درآمد سالانه ۹۰ میلیارد دلار از صادرات خدمات فنی و مهندسی، همچنان نیاز به برداشتن گام‌های مؤثرتری هستیم؛ البته مهم‌ترین دلایل اینکه صادرات خدمات فنی و مهندسی در ایران هم‌سان با دیگر کشورهای جهان رشد نکرده را می‌توان در نوپا بودن این بخش جستجو کرد. از سوی دیگر ، شرکت‌های رقیب خارجی از حمایت‌های مناسب‌تری در زمینه‌هایی همچون تسهیل صدور ضمانت‌نامه‌ها، اقدامات لازم در امور گمرک، بیمه، بیمه اعتباری و ضمانت صادرات، بهبود فرهنگ و افزایش امکانات عقد قراردادهای مشترک با دیگر شرکت‌ها برخوردارند که این موضوع می‌تواند حضور پرقدرت صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی را در بازارهای جهانی سبب شود.

با توجه به نامگذاری امسال به نام تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی ، شرکت ایران‌خودروسازه چه نقشی در جهت تحقق اهداف این شعار ایفا می کند؟

حداکثر استفاده از محصولات بومی در اجرای پروژه‌های ساختمانی با نگاه به ارتقای کیفی، همواره از دغدغه‌های شرکت ایران‌خودروسازه بوده و امید است با ارتقای سطح کیفی و میزان تولید محصولات و تجهیزات داخلی در زمینه ساختمان، بتوانیم پشتیبان و مشوق صنایع داخلی بوده و باعث رونق بیش از پیش آنها شویم؛ ضمن اینکه هم‌زمان انتظار داریم سیاست‌گذاران محترم با پشتیبانی مؤثرتر و بیشتر از توانمندی‌های موجود در شرکت‌های داخلی، فرصت بیشتری را برای ظهور این شرکت‌ها در پروژه‌های داخلی و خارجی فراهم آورده و با حمایت‌های لازم ، زمینه ورود به پروژه‌های داخل و خارج کشور را برای آنها فراهم آورند.