واکنش‌های مختلف به اعلام خبر مذاکره آتی ایران و آمریکا

مواضع یکسان دو کشور

هوشیار زیباری گفت که ایران و آمریکا در هر حال هر دو در صحنه عراق بازیگرند. روزنامه ایندیپندنت نوشت هوشیار زیباری، وزیر امور خارجه عراق که روز یکشنبه با این روزنامه گفت‌وگو کرد در حالی که می‌خندید اشاره کرد که ایران و آمریکا هردو صمیمانه از دولت عراق نوری المالکی (‌نخست وزیر عراق‌) حمایت می‌کنند. این گزارش افزود: موضع ایران در تضاد با کشورهای عربی نظیر عربستان است که پادشاه آن از ملاقات با نخست وزیر عراق خودداری می‌کند. زیباری گفت: از قضای روزگار، مواضع ایران در خصوص قاعده کلی در عراق، در کنفرانس عراق که ۱۰ روز پیش در شرم‌الشیخ برگزار شد، به طور کامل با آنچه ما و آمریکایی‌ها می‌گوییم سازگار است. ایندیپندنت در رابطه با ملاقات وزرای خارجه سوریه و آمریکا در حاشیه نشست شرم‌الشیخ نوشت: آمریکا ممکن است به رابطه با سوریه بیش از ایران تمایل داشته باشد، اما این سوریه است که تمایل بیشتری به سرنگونی دولت مالکی دارد. زیباری گفت: وقتی مساله سوریه مطرح می‌شود، ما حسن‌نیت را در نظر می‌گیریم، اما آن قدر احمق نیستیم که ندانیم چه چیزی روی می‌دهد.

استقبال ائتلاف یکپارچه ملی عراق

در نخستین واکنش به اعلام وزارت امور خارجه ایران مبنی‌بر آمادگی تهران برای گفت‌وگو با واشنگتن پیرامون ایجاد ثبات و امنیت در عراق، فراکسیون ائتلاف یکپارچه ملی که دولت عراق به آن منتسب است، از این تصمیم استقبال کرد. عباس البیاتی، عضو سرشناس ائتلاف یکپارچه و از همفکران نزدیک نخست وزیر عراق روز یکشنبه به خبرنگار ایرنا در بغداد گفت: همه بافت‌ها و گروه‌های سیاسی عراقی از اصل گفت‌وگوی تهران و واشنگتن پیرامون امنیت عراق استقبال می‌کنند. وی افزود: به اعتقاد تمامی گروه‌های سیاسی عراق، پیامدهای گفت‌و‌گو بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا تاثیری مثبت بر اوضاع عراق خواهد داشت. وی ادامه داد که عراق اکنون در شرایط حساسی به سر می‌برد و اختلاف‌ها بین کشورهای منطقه و جهان به صورت منفی عراق را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

برنز: می‌خواهیم با ایران مذاکره کنیم

نیکلاس برنز با ذکر اینکه «ایران کشوری است که ما می‌خواهیم با آن مذاکره کنیم» ابراز امیدواری کرد که مذاکرات علی لاریجانی و خاویر سولانا به اتخاذ «تصمیمی از جانب دولت ایران برای مذاکره درباره‌ آینده‌ برنامه‌ هسته‌ای ایران» منجر شود. معاون امور سیاسی وزیر امور خارجه آمریکا به رویترز گفت: ایران کشوری است که ما می خواهیم با آن مذاکره کنیم و ما، اروپا، آمریکا، چین، روسیه، مذاکرات را پیشنهاد می‌کنیم. ایران نگفته‌ است: «بله». ما امیدواریم در آینده این کار را انجام دهد. این مصاحبه در نهم ماه مه انجام شده بود.

اعلام رسمی موافقت وزارت امور خارجه ایران با درخواست چندباره دولت‌های عراق و آمریکا برای مذاکره تهران و واشنگتن برای حل مساله عراق، واکنش‌های متفاوتی را در پی داشت.

برخی نمایندگان مجلس از این موضوع استقبال کرده و حتی مذاکره درباره مسائل فی‌مابین ایران و آمریکا را امری پسندیده دانستند که بایستی با هوشیاری و فراهم شدن مقدمات آن با نشان دادن حسن‌نیت از سوی آمریکا صورت گیرد.

از سوی دیگر، برخی صاحبنظران، مذاکره با آمریکا را در هر صورت مذموم دانستند. حتی برخی به رغم اصرار مکرر دولت عراق بر تحقق این امر، آن را به ضرر دولت و مردم عراق توصیف کردند.

مذاکرات وزرای خارجه

عضو هیات‌رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: مذاکرات بغداد اصلا برای گشوده شدن باب مذاکرات رسمی و علنی بین ایران و آمریکا از سوی دو کشور طراحی شده است.

سلیمان جعفرزاده با تاکید بر اینکه حل مشکلات عراق هم برای ایران و هم برای آمریکا اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد، افزود: مذاکره در خصوص عراق زمینه و فرصت بسیار مناسبی برای آمریکا و ایران به وجود آورده است تا دو طرف بتوانند موانع، چالش‌ها و یخ‌های قطور فی‌مابین را ذوب کنند.

او برگزاری مذاکرات در سطح وزرای دو کشور را کمک موثری برای برطرف شدن چالش‌های عمیق گذشته دانست و اظهار کرد: مذاکرات آتی باید در سطح وزرای امور خارجه دو کشور انجام شود؛ در این صورت کمک بزرگی به رفع چالش‌های دو کشور کرده و نزدیکی به وجود آمده موجب رفع بخش بزرگی از چالش‌های منطقه خاورمیانه و حتی فرامنطقه‌ای خواهد شد.

جعفرزاده در عین حال هشدار داد: مادامی که طرفین سیاست برد - باخت را به رخ دیگری می‌کشند، قطعا نمی‌توانند به نتایج مثبتی برسند؛ ولی اگر در طول مذاکرات سیاست برد - برد دنبال شود، در خصوص تمامی مسائل مربوط به خاورمیانه و چالش‌های فی‌مابین ایران و آمریکا به توافق خواهند رسید. دو طرف دقت کنند فرصت به وجود آمده زمینه و فرصت مناسبی برای رفع چالش‌ها به صورت رو در رو است.

عضو هیات‌رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، پیشرفت در مذاکرات بغداد را به معنای ادامه یافتن مذاکرات و همکاری‌های ایران و آمریکا دانست و اظهار کرد: اگر به موضوع عراق به عنوان اولین دستور کار مذاکرات پرداخته شود و پیشرفت در این خصوص به دست آید می‌توان چنین استباط کرد که گفت‌وگوها و همکاری‌های دو کشور ادامه خواهد یافت و به این ترتیب می‌توان به رفع چالش‌های عمیق ایران و آمریکا امیدوار بود.

فرصت نادر برای گفت‌وگو

عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درباره این موضوع گفت:‌ جمهوری اسلامی ایران می‌تواند این ملاقات‌ها را به فرصت‌هایی برای مذاکره ایران و آمریکا در مسائل دوجانبه و به خصوص بحث هسته‌ای تبدیل کند.

داریوش قنبری با بیان اینکه استفاده از فرصت‌ دیدار ایران با آمریکا در بغداد برای حل مناقشات دوجانبه هیچ منافاتی با محور مذاکرات ندارد، اما بستگی به هنر دیپلماتیک هر دو طرف دارد و با اشاره به اینکه در گذشته نیز مذاکراتی از طرف ایران با آمریکا در ارتباط با عراق و در سطح وزرای خارجه و معاونین وزرای خارجه داشته‌ایم، افزود: همان‌گونه که در اجلاس‌های قبلی در بغداد بین معاونین وزرای خارجه با سفیر آمریکا در عراق و همچنین در اجلاس شرم‌الشیخ بین کارشناسان دو کشور گفت‌وگوهایی صورت گرفته است احتمال می‌دهم، دیداری نیز در سطح وزرای خارجه اتفاق بیافتد.

مسائل قابل حل

عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی معتقد است: مذاکره جمهوری اسلامی ایران و آمریکا بر سر موضوع عراق نشان می‌دهد که بسیاری از مسائل میان دو کشور از طریق مذاکره قابل حل است.

حشمت‌ا... فلاحت‌پیشه با بیان اینکه کشورها در معادلات سیاسی و دیپلماتیک به طور حتم منافع ملی خود را مدنظر قرار می‌دهند، افزود: همیشه مشکل ما با آمریکائی‌ها در خصوص مذاکره این بوده که هر نوع مذاکره‌ای باید دارای دستور کار مشخص باشد و با درخواست رسمی صورت گیرد و موضوع نیز مشخص شود. از آنجایی که این مذاکره در خصوص مسائل عراق است اگر آمریکایی‌ها فضای مذاکره را خراب نکنند، می‌تواند موفقیت‌آمیز و مثبت باشد و گامی برای حل مشکلات مردم عراق برداشته شود.

فرصتی برای رفع تیرگی

دبیر فراکسیون اقلیت مجلس نیز با اشاره به خبر مذاکره ایران و آمریکا در خصوص عراق گفت: از مذاکره استقبال می‌کنیم به شرط آن‌که افکار عمومی در جریان دقیق مذاکرات قرار گرفته و مذاکرات منتج به ارتقاء منافع و امنیت ملی کشور شود، طبیعی است هر آنچه که این مقصود را قابل دستیابی کند، باید دنبال شود.

محمدرضا تابش با بیان این‌که مذاکره با آمریکا در خصوص اختلافات فی‌مابین و حل چالش‌های دو کشور امر پسندیده‌ای است، گفت: گفت‌وگوی ایران با آمریکا به ویژه در شرایطی که آمریکا سخت به مذاکره با ایران محتاج است، امر پسندیده‌ای است.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه با بیان این‌که افکار عمومی ایران، آمریکا و جهان باید به صورت شفاف در جریان مذاکرات قرار گیرند، یادآور شد: فرصت به وجود آمده فرصت خوبی است تا تیرگی روابط فی‌مابین ایران و آمریکا پس از سه دهه از طریق شفافیت محورهای مذاکره و تنویر افکار عمومی هر دو کشور، کمرنگ شود.

نماینده اردکان در عین حال به تیم مذاکره‌کننده، توصیه کرد: تیم مذاکره‌کننده هوشیار باشد که ممکن است آمریکا در لوای مذاکره با ایران در خصوص عراق در پی اقدامات خصمانه و تهدیدات جدیدی علیه ایران باشد؛ حتی اگر پیش شرط تعلیق را نیز از مذاکرات حذف کند. در چنین شرایطی اگر ایران درباره انرژی هسته‌ای مذاکره نکند، آمریکا با جهت دادن افکار عمومی جهان، ایران را بی‌رغبت به گفت‌وگو معرفی و در صورت انجام مذاکره و نپذیرفتن تعلیق از سوی ایران، باز ممکن است مسائلی را مطرح کند مبنی بر این‌که ایران قائل به رسیدن به توافق با جامعه جهانی نیست.

لزوم آمادگی برای مذاکره

علی عباسپور تهرانی فرد نیز فشارهای سیاسی آمریکا علیه ایران را نتیجه‌ی به رسمیت نشناختن باطنی انقلاب اسلامی ایران توسط دولتمردان آمریکایی دانست و افزود: باید در مورد اصل دیدگاه‌های دولتمردان آمریکایی نسبت به انقلاب و کشورمان به تفاهمی برسیم؛ مبنی بر این‌که آمریکا نمی‌تواند به عنوان کشوری یکه‌تاز در دنیا عمل کند و باید به مردم دنیا و خواست‌های آنها احترام بگذارد.

وی افزود: باید نشان دهیم که برای یک مذاکره رسمی به شرط حفظ منزلت کشور و حفظ سه عنصر عزت، حکمت و مصلحت آماده هستیم.

بی‌فایده بودن مذاکره

به رغم اینکه برخی نمایندگان مردم در مجلس از جمله اعضای کمیسیون سیاست خارجی از اصل مذاکرات درباره عراق و حتی بیشتر از آن استقبال کرده‌اند، دیدگاه‌هایی نیز در مخالفت با این مذاکرات وجود دارد.

در همین زمینه نماینده مردم آمل در مجلس گفت: در مورد عراق تنها ما با خود عراقی‌ها مذاکره می‌کنیم، نه کسانی که جایی را اشغال کرده و تصرف غیرقانونی دارند. مذاکره در این خصوص طبق قوانین بین‌الملل و حتی قانون فقهی و شرعی داخلی ما هم یعنی مشروعیت دادن به آنها برای دخالت در امور عراق.

عزت‌ا... یوسفیان در ارزیابی اعلام رسمی آمریکا برای مذاکره با ایران در خصوص عراق در بغداد، گفت: اگر قرار باشد مذاکره‌ای هم با آمریکا داشته باشیم مذاکره در خصوص کل منطقه و امنیت عراق منهای حضور اشغالگران باید باشد. اینکه آمریکا با ما در خاک اشغال شده عراق ملاقات کند نه به مصلحت نظام جمهوری اسلامی و نه به مصلحت مسلمین جهان است.

نایب رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس، ضمن عدم پذیرش مذاکره با آمریکا، گفت: این مساله را نوعی جسارت و توهین می‌دانیم.

وی در پاسخ به این سوال که از این مذاکره ایران نمی‌تواند امتیازی بگیرد، گفت: امتیاز به چه قیمتی؟ به قیمت قبول اشغالگری آمریکا در سرزمین اشغال شده عراق. آیا در این حد باید امتیاز بگیریم؟ در حال حاضر آمریکا برای عراقی‌ها هویتی قائل نیست.

رقص با گرگ‌ها

مدیر مسوول روزنامه کیهان نیز با اشاره به اعلام رسمی ایران برای مذاکره با آمریکا بر سر عراق گفت: آمریکا مذاکره را فقط برای مذاکره می‌خواهد، نه برای حل و فصل مسائل فیمابین. به محض آنکه ایران به مذاکره با آمریکایی‌ها تن دهد، در حقیقت خواسته آنها بعد از ۲۸ سال را بر آورده ساخته‌ایم.

حسین شریعتمداری با اعتقاد به اینکه مذاکره ایران با آمریکا خطایی بزرگ و استراتژیک است که اگر انجام پذیرد خسارت‌های ناگوار و جبران‌ناپذیری را برای ایران در پی خواهد داشت، گفت: معتقدم مذاکره با آمریکا دست دادن با شیطان و رقصیدن با گرگها است.

شریعتمداری گفت: مقاومت جمهوری اسلامی ایران در برابر زورگویی‌های آمریکا در ۲۸ سال گذشته موجب شد تا ایران به پرچمدار مبارزه با نظام سلطه جهانی تبدیل شود و به عنوان یک الگوی موفق و کارآمد پیش روی نهضت‌های آزادی‌خواه و استقلال طلب اسلامی قرار گیرد تا جایی که این نهضت‌ها ریشه‌ خود را بر آمده از انقلاب اسلامی می‌دانند. حتی استراتژیست‌های بزرگ آمریکایی به این مساله اشاره داشته‌اند.

وی با بیان اینکه در نگاه نهضت‌های آزادی خواه و استقلال طلب اسلامی، ایران عقبه استراتژیک آنها است گفت: امروز ما انتفاضه فلسطین، حزب‌ا... لبنان و رویکردهای اسلام گرایان در الجزایر، اندونزی، ترکیه و برخی نهضت‌های موثر در جهان اسلام را پیش روی خود داریم که از انقلاب اسلامی الگو گرفتند و عرصه را به آمریکا در منطقه حتی در سطوح بین‌المللی تنگ کردند.

شریعتمداری گفت: آمریکایی‌ها قصد دارند از طریق مذاکره با ایران این الگو را بشکنند و قصد دارند توهم این اقدامات را به نهضت‌های جهان اسلام القا کنند که اگر جمهوری اسلامی ایران عقبه استراتژیک و ایدئولوژیک شماست، این ریشه و عقبه هم نهایتا بعد از ۲۸ سال مقاومت چاره‌ای جز نشستن در کنار آمریکا و مذاکره با آمریکا ندیده است.