تولد اقتصاد لیورپول

پس از منچستر یونایتد و آستون ویلا نوبت به لیورپول رسید تا با سرمایه‌گذاری عظیم یانکی‌ها در فوتبال مواجه و به این ترتیب به هجدهمین باشگاه انگلیس تبدیل شود که از این پس با مالکیت سرمایه‌گذاران آمریکایی به راه خود ادامه دهد. جورج ژیلت و تام هیکس که در آمریکا مالک سه باشگاه هاکی و بیسبال هستند با پرداخت و در واقع سرمایه‌گذاری مبلغی در حدود ۴۳۰میلیون دلار ۶۲درصد از سهام پرافتخارترین تیم انگلیسی را تصاحب کردند تا تیره‌روزی‌های اقتصادی این باشگاه به پایان خود نزدیک شود.

داستان فروش لیورپول از سه سال قبل شروع شد. دیوید مورس مالک قدیمی باشگاه که به همراه اجدادش چندین دهه مالکیت باشگاه را به عهده داشتند با مشکل اساسی در بستن قراردادهای تبلیغاتی و تزریق کردن سود حاصل از موفقیت‌های باشگاه روبه‌رو شدند.

به خصوص این که لیورپول از سال ۹۰ نتوانسته بود هیچ گاه قهرمان لیگ انگلیس شود.

بدهی سنگین باشگاه که طراز اقتصادی را همیشه منفی نشان می‌داد روزبه‌روز در حال افزایش بود و به همین دلیل بحث فروش سهام مطرح شد.

اول از همه تاکسین شینا واترا نخست‌وزیر سابق تایلند وارد عمل شد اما مذاکرات با توجه به رفع پیشنهادی او خیلی سریع به بن‌بست رسید.

پس از آن رابرت کرافت میلیاردر آمریکایی تمایل خود را برای خرید لیورپول اعلام کرد که این پرونده هم بسته شد. ضمن این که قهرمانی لیورپول در لیگ قهرمانان اروپا و سود حاصل از آن موقتا شرایط را ایده‌آل کرد تا این که بدهی‌ها در اواخر سال ۲۰۰۶ به حدود ۸۹میلیون دلار رسید.

رقابت با شیوخ امارات

خاندان آل مکتوم که حکومت را در امارات عربی در اختیار دارند طی چند سال گذشته توانسته‌اند با توان مالی بی‌نظیر خود نفوذ خود را در فوتبال جهان افزایش دهند.

شرکت هواپیمایی امارات یکی از اسپانسرهای اصلی فیفا است که تا هشت سال آینده با این فدراسیون قرارداد بسته است. این شرکت اسپانسر اصلی ساخت ورزشگاه جدید آرسنال نیز بود و نام این ورزشگاه به نام الامارات ثبت شده است. ضمن اینکه طی قراردادای با باشگاه چلسی مدتی نیز نام این شرکت روی پیراهن‌های چلسی نقش بست. هدف بعدی این خاندان و به ویژه شیخ محمدبن راشد که مالک یک شرکت تجاری با نام Dubai international capital) Dic) است خرید لیورپول بود و مذاکرات بلافاصله شروع شد. مبلغ پیشنهادی این شرکت ۴۰۰میلیون دلار بود که شامل پرداخت بدهی‌ها و ساخت ورزشگاه جدید می‌شد. از سوی دیگر جرج زیلت که مثل سایه همتایانش به سود بی نظیر سرمایه‌گذاری در فوتبال اروپا پی برده بود رویای تصاحب سهام باشگاه را در سر داشت اما مشکل این بود که به تنهایی از عهده رقابت با رقیب اماراتی بر نمی‌آمد و به همین دلیل پس از چند جلسه مشورت و گفت‌وگو با تام هیکس او را برای شرکت در این پروژه متقاعد کرد. هیکس مالک باشگاه بیسبال تگزاس رنجرز و تیم هاکی دالاس استارز است که با خرید اکلس رودریگس ستاره بیسبال با قراردادی ده ساله به ارزش ۲۵۲میلیون دلار به اوج شهرت رسید. دو شریک موفق شدند پس از توافقات نهایی رضایت خانواده مدرس را برای خرید سهام لیورپول جلب کنند. به این ترتیب حریف ثروتمند اماراتی به طور کامل از دور کنار رفت. در قرارداد با مدرس قید شده است که ژیلت و هیکس ضمن پرداخت کامل بدهی‌های لیورپول در ساخت ورزشگاه ۶۰هزار نفری و جدید این تیم سرمایه‌گذاری کنند و ۹/۹درصد سهام شرکت تلویزیونی itv را نیز خریداری کنند تا به این ترتیب میزان سهام آنها در باشگاه به ۲/۶۲درصد برسد که البته طی چند سال آینده به ۹۰درصد خواهد رسید. دیوید مدرس تا پایان عمر به عنوان رییس افتخاری باشگاه فعالیت می‌کند و ریسک‌پذیری مدیر اجرایی باشگاه مثل سابق در این سمت فعالیت خواهد کرد ضمن اینکه که پسران ژیلت و هیکس به عنوان مدیران اجرایی هدایت باشگاه را در لیورپول به صورت مستقیم زیر نظر خواهند گرفت. تا پیش از این مالکوم گلیدز در سال ۲۰۰۵ توانست درصد بالایی از سهام منچستریونایتد را به‌عنوان مال جدید تصاحب کند و رندی لونو نیز در سپتامبر گذشته با خرید آستون‌ویلا این باشگاه را از ورشکستگی نجات داد.

اما غیر از سرمایه‌داران آمریکایی، بسیاری از باشگاه‌های لیگ برتر این کشور هم‌اکنون مالکان غیرانگلیسی اداره می‌شوند. محمد الفاید میلیاردر مصری نه سال قبل فولام را تصاحب کرد، الکساندر گایداماک پورتسموث را تحت کنترل خود درآورده است، اگرت ماگنوسون ایسلندی نوامبر گذشته وستهام را خرید و سرآمد همه آنها رومن آبراموویچ روس که چلسی را کاملا متحول کرده است.

پشت پرده

این اتفاق در ادامه پروسه بازاریابی تاجران آمریکایی در فوتبال جهان رخ داده است. در آمریکا بسکتبال، بیسبال و هاکی روی یخ از محبوبیت فوق‌العاده‌ای برخوردار هستند اما فوتبال در این کشور هیچ‌گاه یک ورزش پرطرفدار و مهمتر از آن پولساز نبوده است در حالی‌که در آسیای شرقی هواداران فوتبال به طرز جنون‌آمیز عاشق سه تیم منچستریونایتد، رئال مادرید و بارسلونا دارند و سفرهای تابستانی این سه تیم به شرق و جنوب شرق آسیا هر سالیانه سودهای چندین میلیون دلاری را به خزانه این سه باشگاه روانه می‌کند مالکان باشگاه‌های ورزشی آمریکا به این فکر افتاده‌اند با سرمایه گذاری در باشگاه‌های اروپایی به بازار مناسب مالی در آسیا و آمریکای‌جنوبی دست پیدا کنند. به خصوص این که سود ورزش‌های محبوب در آمریکا سقف نسبتا محدودی دارد در حالی‌که مالکوم گلیزر با وجود این که مدت زمان زیادی از حضورش در منچستریونایتد نمی‌گذرد توانسته است با استفاده از سود حاصل از تبلیغات و فروش تلویزیونی به مبالغ هنگفتی دست پیدا کند.

اما پشت پرده‌های سیاسی هم در این تحرکات نقش قابل توجهی دارند. هیکس که سابقه بسیار زیادی در خرید باشگاه‌های ورزشی دارد یکی از حامیان سرسخت جرج بوش رییس‌جمهور این کشور و حتی ملاقات‌های زیادی نیز با او داشته است. بوش یکی از ۳۲ سهامدار باشگاه بیسبال تگزاس رنجرز بود که در سال ۹۸ به مبلغ ۲۵۰میلیون دلار به هیکس فروخته شد که از این مبلغ ۱۵میلیون دلار در اختیار بوش قرار گرفت که نقش مهمی در انتخابات او به عنوان رییس‌جمهور آمریکا داشت. هیکس و روابطش با بوش بارها مورد انتقاد قرار گرفته است و با وجود شکست پروژه‌های آمریکا در عراق و افزایش انتقادات بوش، هیکس همچنان و به دلیل روابط پشت پرده از او حمایت می‌کند. او در این خصوص می‌گوید: «باید اجازه دهیم تاریخ در این خصوص قضاوت کند. تونی بلر هم در آمریکا بیشتر از انگلیس محبوب است. روابط من با بوش آن طور که به آن پرداخته می‌شود نیست. بوش یک هوادار سرسخت ورزش است. پدرش را هم می‌شناختم اما دوستیمان چندان عمیق نیست.

اما با وجود این اظهارات هیکس برای رسیدن به اهداف خود همچنان در دنیای سیاست سیر می‌کند. انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۰۸ برگزار می‌شود و هیکس از هم‌اکنون به نفع رودولف جولیانی شهردار سابق نیویورک تبلیغ می‌کند.

ساخت ورزشگاه جدید

اما یکی از بحث‌برانگیزترین پروژه‌های این دو شریک ساخت ورزشگاه جدید برای لیورپول است. ورزشگاه جدید که از هم‌اکنون طراحی آن توسط شرکت آمریکایی HKS شروع شده است ۲۱۵میلیون پوند هزینه در بر خواهد داشت و هیکس و ژیلت از چند هفته قبل تلاش خود را برای جذب اسپانسرهای مختلف شروع کرده‌آند. شرکت HKS که سابقه بسیار طولانی در ساخت استادیوم‌ای ورزشی دارد یک برنامه ویژه در این خصوص در نظر دارد. احداث آسانسور برای رسیدن به طبقات بالا، وجود یک رستوران مجلل و چندین مانیتور بزرگ از جمله این برنامه هستند ضمن اینکه شرکتی که بیشترین سرمایه‌گذاری را در این خصوص انجام دهد می‌تواند نام خود را روی سکوها حک کند. قرار است ورزشگاه جدید ۶۰هزار نفر ظرفیت داشته باشد. اما مشکل این جا است که ورزشگاه آنفیلد از سال ۱۸۹۲ تاکنون میزبان لیورپول بوده است و هواداران این تیم تعصب خاصی نسبت به این ورزشگاه دارند و این موضوع با توجه به خواب‌های این دو شریک تجاری برای آنفیلد تناقض دارد. هیلکس و ژیلت قصد داشتند از اوایل آوریل کار ساخت ورزشگاه جدید را شروع کنند و آنفیلد را به صورت اجاره‌ای در اختیار سایر تیم‌ها قرار دهند تا از سود کلاف مالی‌آف استفاده کنند. اما هواداران لیورپول که طی ۱۱۵سال تاریخ این باشگاه خاطرات بسیار زیادی از این ورزشگاه دارند و اعلام کرده‌اند این ورزشگاه تنها می‌تواند به یک موزه تبدیل شود و در صورت نقل‌مکان به ورزشگاه جدید هیچ تیمی حق ندارد قدم به چمن آنفیلدی بگذارد. بنابراین با حساسیت طرفداران لیورپول امکان کسب سود مالی از آنفیلد پس از تعطیلی این ورزشگاه خود به خود منتفی می‌شود.

موضوع دیگر مبلغ اختصاص‌یافته برای خرید بازیکنان جدید است. لیورپول که تاکنون به دلیل مشکلات مالی در قیاس با منچستر یونایتد و چلسی از توان خرید ستارگان بی‌بهره بوده است در بازار نقل و انتقالات تابستان آینده بودجه‌ای در حدود ۵۰میلیون د لار در اختیار خواهد داشت تا تیمش را به بهترین شکل تقویت کند و مسلما این سرمایه هنگفت باعث پشیمانی مدیران جدید نخواهد شد به این دلیل که از سال آینده حق پخش تلویزیونی رقابت‌های لیگ برتر به شکل بسیار جالبی افزایش خواهد یافت و در صورت قهرمانی لیورپول در یکی از جام‌های معتبر فصل آینده مبلغی بیش از این به حساب این باشگاه ریخته خواهد شد.

هیلکس بیش از ۱۲سال به صورت مستمر در کار خرید سهام باشگاه‌های مختلف بوده است و در این مدت با استفاده از تمامی امتیازات اقتصادی در حدود ۵میلیارد دلار سرمایه را در این خصوص به گردش انداخته است، که قطعا این امپراتوری اقتصادی با توجه به اهمیت و جذابیت خاص فوتبال آن هم در اروپا طی چند سال آینده افزایش خواهد یافت.