احیای مستقیم فولاد، ایرانی شد

احمد بختیار

خبر بی‌سروصدا است. مهندسان و مسوولان ایرانی، این بار برای رسیدن به هدف خود، در سایه سکوت حرکت کردند. انتظار ۴۰ ساله در صنعت فولاد به سر آمده و برای نخستین بار است که ایرانی‌ها یک «سیستم احیای مستقیم» به نام خود ثبت می‌کنند. برای درامان ماندن از دردسرهای حاشیه‌ای، گروهی از مهندسان ایرانی مقیم داخل و خارج از کشور، جلسات فشرده‌ای را در دوسلدورف (آلمان) پشت سر گذاشتند.

نخبگان فولاد که پیشتر فعالیت خود را در ایران شروع کرده بودند، از آمریکا، کانادا، هند و برخی کشورهای اروپایی در آلمان گردهم آمدند تا نقطه عطف صنعت فولاد در ایران را نه در امسال که طی ۴۰ سال اخیر، رقم بزنند. نخستین و بزرگترین هدف، شکستن انحصار تکنولوژی احداث واحدهای احیای مستقیم است.

Persian Reduction

مهندس محمدرحیم رستی، مدیرعامل شرکت ملی فولاد، نخستین بار، از سیستم جدید ایرانی‌ها سخن به میان می‌آورد و در این‌باره توضیح می‌دهد که نام این مدول Persian Reduction (احیای مستقیم ایرانی) است که به اختصار "Pered" نامیده می‌شود.

سیستم‌هایی که تاکنون در ایران برای ایجاد کارخانه‌های احیای مستقیم فولاد استفاده می‌شد، میدرکس و اچ.وای.ال (H.Y.L) بوده است. تکنولوژی میدرکس متعلق به آمریکاست و فناوری سیستم بعدی در اختیار مکزیکی‌ها است.

رستی در این‌باره می‌گوید: البته مکزیکی‌ها، تجهیزات سیستم خود را از آمریکا تهیه می‌کنند. یکی از مشکلاتی که ایران با آن روبه‌رو بوده، محدودیت عرضه تکنولوژی برای ارتقای این سیستم‌ها است چرا که واحدهای احیای مستقیم در ایران جملگی با ظرفیت ۸۰۰هزار تنی فعالیت می‌کنند. این در حالی‌است که تاکنون فناوری ایجاد واحدهای ۶/۱میلیون تنی در اختیار کشورمان قرار داده نشده بود. چرا که آمریکایی‌ها در هر دو مدول (به صورت مستقیم و غیرمستقیم) اعمال سیاست می‌کرده‌اند. هر چند در سال‌های اخیر دو شرکت ایرانی توانسته بودند، لیسانس سیستم میدرکس را در اختیار بگیرند اما این اقدام نیز نتوانسته بود فضای فعلی انحصاری را بشکند. با این حال Pered از این انعطاف‌ برخوردار است که بین یک تا دو میلیون تن برای یک واحد جدید، ظرفیت ایجاد کند.

این امر در شرایطی اهمیت خود را یافته است که ایران برنامه رسیدن به ظرفیت ۲۹میلیون تنی فولاد را به جریان انداخته است. در این میان ۸ طرح ۸۰۰هزار تنی استانی وجود دارد که وزارت صنایع و معادن تاکید ویژه‌ای بر اجرای آنها دارد. با اجرای این طرح‌ها ایران بزرگترین تولیدکننده آهن اسفنجی دنیا می‌شود پس ضروری بود که به یک تکنولوژی منحصربه‌فرد مجهز شود.

ثبت در آلمان

مدیرعامل شرکت ملی فولاد می‌گوید: با ثبت سیستم Pered در آلمان، توانستیم حقوق مالکیت معنوی آن را به طور رسمی به نام خود کنیم. هر چند این سیستم در داخل کشور نیز به ثبت رسیده است.

وی در ادامه اظهار می‌دارد، اکنون به جای ۲ سیستم، ۳ سیستم احیای مستقیم داریم و قدرت مانور بیشتری برای انتخاب پیمانکاران طرح‌های هشتگانه استانی پیدا کرده‌ایم. در حال حاضر ۱۲ شرکت داخلی - خارجی (به صورت مشترک) برای حضور در مناقصه‌ها، رقابت فشرده‌ای را آغاز کرده‌اند.

رستی خبر داد که تاکنون تکلیف ۵ طرح استانی (شادگان، نی‌ریز، قائنات، سپیددشت، (چهارمحال و بختیاری) و میانه) مشخص شده و تکلیف مابقی نیز پس از این طرح‌ها، روشن خواهد شد.

قراردادها احیاها فروردین بسته می‌شود

وی گفت، در فروردین ۸۶ قرارداد احیای مستقیم ۵ طرح منعقد می‌شود. طرح‌های استانی مشتمل بر واحدهای احیای مستقیم فولاد (آهن‌ اسفنجی) و فولادسازی است.

جدیت چهارمحالی‌ها

طرح سپیددشت تاکنون توانسته از بقیه طرح‌ها جلوتر حرکت کند.

رستی دلیل چنین امری را پیگیری و جدیت مقامات استان چهارمحال و بختیاری می‌داند. وی می‌گوید: استاندار و رییس سازمان صنایع و معادن استان، در تمام جلسات اجرای طرح حضور دارند و از نزدیک کارها را دنبال می‌کنند و تمام کمک‌های لازم را در اختیار طرح قرار می‌دهند.

هر چند قرار است، عملیات رسمی طرح‌ها از شادگان آغاز شود (به دلیل اینکه مشاور مادر آن انتخاب شده است) اما طرح‌های میانه، قائنات، نی‌ریز و ... نیز حرکت رو به جلویی داشته‌اند. در این میان طرح قائنات با موسی قربانی نماینده خود در مجلس توانسته، پیشرفتی همانند طرح سپید دشت، طی کند. قربانی در این‌باره گفته است: «من برای اجرای این طرح خود را کارمند افتخاری شرکت ملی فولاد می‌دانم».

در طرح‌های استانی، دولت مقرر کرده هدایت (Leader) کنسرسیوم هر پروژه در اختیار شرکت‌های ایرانی قرار گیرد. به‌گفته رستی، با وجود سیستم Pered هیچ شرکت خارجی نمی‌تواند در بخش احیای مستقیم با قیمت‌های داخلی رقابت کند.

مدیرعامل شرکت ملی فولاد درباره برگزاری مناقصه بخش فولادسازی طرح‌های استانی می‌گوید: تا انتهای خرداد ماه ۸۶ قراردادهای فولادسازی نیز بسته خواهد شد. رستی خبر داد که فراخوان مناقصه فولادسازی‌ها نیز به تازگی شروع شده و در انتهای بهار، قرارداد با پیمانکاران منعقد خواهد شد.