کارایی، پایداری و مقاومت در برابر خوردگی

«گریس» از کلمه لاتین «گراسوس» به معنی چربی گرفته شده و عبارت است از یک محصول نیمه مایع تا جامد که از اختلاط عامل غلیظ‌کننده و روغن تشکیل می‌شود.

در بیشتر موارد در تهیه گریس علاوه بر روغن و غلیظ‌کننده از مواد افزودنی خاصی هم استفاده می‌شود که کیفیت وکارایی گریس را تحت تاثیر قرار می‌دهند. بنابراین در انتخاب گریس باید به فاکتورهای زیر توجه داشت و با توجه به نظر کارشناس، گریس را انتخاب و مصرف نمود.
۱ - روغن پایه: هر چه میزان شاخص گرانروی روغن پایه مصرفی بالاتر باشد، تغییرات دما در گرانروی روغن تاثیر کمتری خواهد داشت.
۲ - پرکننده‌ها: نوع پایه صابونی باید با کارکرد دستگاه متناسب باشد.
۳ - مقاومت در برابر اکسیداسیون: این عامل رابطه بسیار نزدیکی با انتخاب روغن پایه گریس دارد.
۴ - مقاومت در برابر دما: اگر نتوان محل گریس کاری را به طور مرتب با گریس نو شارژ کرد باید از گریسی استفاده کرد که در مقابل دما مقاوم باشد. معمولا گریس‌‌های کمپلکس مقاومت خوبی در برابر دما دارند.
در مصرف گریس به این نکته باید توجه داشت که حداکثر درجه حرارتی که گریس می‌تواند در آن درجه حرارت عملکرد خوبی داشته باشد برابر با درجه حرارت قطره‌ای شدن گریس منهای ۵۰ درجه سانتیگراد است. البته باید توجه داشت که این حد بالای درجه حرارت فقط برای شرایط کارکرد حرکت و ایستادن (Stop and go) می‌باشد.
۵ - مقاومت در برابر خوردگی: برای بهبود این خاصیت از ادیتوهای غیرآلی مانند مولیبدن، گرافیت و PTFE استفاده می‌شود البته افزودنی‌هایی که جهت ازدیاد مقاومت استفاده می‌شود در کاهش خوردگی بسیار موثر است.
۶ - مقاومت در برابر آب: عموما در سیستم‌هایی که از خنک‌کننده‌های آبی استفاده می‌شود، احتمال ورود آب به گریس بسیار افزایش می‌یابد. از آنجایی که آب عامل اصلی خوردگی قطعات است، بنابراین گریس انتخاب شده باید در مقابل آب مقاوم باشد و از سوی دیگر بتواند عمل روانکاوی را هم انجام داده و شسته نشود. به عنوان مثال گریس سدیمی رطوبت را به خود جذب کرده و نمی‌گذارد آب به سطح قطعه برسد ولی مشکلی که وجود دارد این است که گریس ساختار ناپایداری پیدا خواهد کرد. در مقابل گریس‌های کلسیمی و لیتیمی ساختارشان را در مقابل آب از دست نمی‌دهند.
۷ - مقاومت در برابر زنگ‌زدگی: هم‌تراز با مقاومت در برابر آب است. اگر کارکرد در مجاورت آب باشد وجود آن باعث زنگ‌زدگی می‌شود. به عنوان مثال گریس پایه صابونی آلومینیوم در مقابل زنگ‌زدگی مقاوم است.
۸ - تطابق باجنس بوش و قطعات آب‌بندی.
۹ - سرعت یاتاقان: اگر سرعت یاتاقان خیلی زیاد باشد گریس با درجه NLGI متوسط تا زیاد همراه با روغن پایه با گرانروی کم استفاده می‌شود ولی اگر سرعت یاتاقان کم باشد، گریس با درجه NLGI کم همراه با روغن پایه با گرانروی زیاد استفاده می‌شود.

نکاتی در مورد انواع گریس:
* گریس‌ها را براساس نوع روغن پایه (سنتزی و یا معدنی) و نیز نوع ماده غلیظ‌کننده (صابون‌های فلزی، پلیمرها و مواد معدنی) تقسیم‌بندی می‌کنند.
* اگر گریس فقط از روغن و ماده غلیظ‌کننده تهیه شده باشد و هیچ افزودنی در تهیه آن به کار نرود، به راحتی در بسیاری از کاربرد‌های سبک صنعتی قابل استفاده خواهد بود.
* باید توجه داشت که «والوالین» نام یکی از تولیدکنندگان روانکار می‌باشد که به غلط به نام یک نوع گریس شناخته شده است.
* در مواردی که ریسک آلودگی شدید و گرد و غبار زیاد باشد (مانند شرایط کار ماشین‌آلات کشاورزی و معدن) لازم است که برای خارج کردن آلودگی از سیستم، تعداد دفعات گریس‌کاری را افزایش داد.
* از نظر قوام و سفتی گریس‌ها مانند روغن‌ها با درجاتی مشخص می‌شوند. این درجات به NLGI یا نفوذ‌پذیری موسومند و به صورت ۶، ۵، ۴، ۳، ۲، ۱، ۰، ۰۰، ۰۰۰ دسته‌بندی می‌شوند که سفت‌ترین گریس‌ها با درجه ۶ و روان‌ترین آنها ۰۰۰ است.
گریس‌های شرکت نفت سپاهان:
این شرکت در راستای تنوع‌بخشی به محصولات خود، گریس‌های کلسیمی، لیتیمی و لیتیمی EP خود را با بهترین کیفیت و مواد اولیه مرغوب، تهیه و با نام‌های کلسیم‌اسپیدی، لیتیم اسپیدی و لیتیم اسپیدی EP عرضه کرده است.

* در ساخت گریس کلسیم اسپیدی از روغن پایه خاص، تغلیظ‌کننده کلسیمی و افزودنی‌های مناسب استفاده شده است.
* گریس کلسیم اسپیدی در گریس‌کاری‌ عمومی، انواع یاتاقان‌های تخت و گلوله‌ای، توپی‌های چرخ و چارشاخ گاردان خودروهای سبک و سنگین، همچنین در انواع الکتروموتورها با شرایط ملایم کاری کاربرد دارد.
* از مزایای گریس کلسیم اسپیدی می‌توان به مقاومت بسیار خوب در مقابل آب و خواص ضدسایش مناسب اشاره کرد.
* در ساخت گریس لیتیم اسپیدی EP از روغن پایه‌های بسیار مرغوب با شاخص گرانروی بالا، تغلیظ‌کننده لیتیمی به علاوه افزودنی‌های بالا برنده مقاومت در برابر فشار و بار استفاده می‌شود.
* مهم‌ترین مزیت گریس لیتیم اسپیدی کاربرد آن در هر دو درجه بالا و پایین است.
* به علت اینکه روغن به کار رفته در گریس لیتیم اسپیدی دارای نطقه ریزش پایینی می‌باشد، به راحتی می‌تواند در دمای cاا ۳۰- به کار رود.
* از مزایای گریس لیتیم اسپیدی می‌توان به پایداری بسیار خوب آن در برابر اکسیداسیون، مقاومت عالی در برابر آب و محافظت از قطعات در مقابل خوردگی و زنگ‌زدگی اشاره کرد.
* گریس لیتیم اسپیدی EP در صنایع فولاد، معدن، سیمان و خودروسازی کاربرد دارد.

در روانکاری اتومبیل‌ها به نکات زیر توجه داشته باشید:
* برای سیستم جلوبندی باید از گریس‌های پایه لیتیم (لیتیم اسپیدی) یا کلسیمی (گریس کلسیم اسپیدی) استفاده کرد.
* در سیبک‌ها از گریس پایه لیتیمی (لیتیم اسپیدی) استفاده شود.
* در یاتاقان‌های چرخ، گریس‌های پایه سدیمی به کار می‌رود.
* در محورها و چهارشاخه گاردان از گریس‌های لیتیمی (لیتیم اسپیدی) استفاده می‌شود.