نقش زنان در توسعه مشاغل خانگی فناوری اطلاعات

ویدا سینا*- مهم‌ترین عامل در عناصر اساسی فناوری اطلاعات، عامل انسان است. این عامل سر منشأ ایجاد و تغییر و تحول در دیگر عناصر اساسی فناوری اطلاعات است. با توجه به اینکه تقریبا نیمی از جمعیت جهان را زنان تشکیل می‌دهند، انتظار می‌رود که زنان نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت و پیشرفت فناوری اطلاعات داشته باشند. در ایالات متحده آمریکا، برای توسعه سهم زنان در پیشرفت علم و فناوری اطلاعات، مجلس سنا قانونی را به تصویب رسانده که طی آن تمام مراکز تحقیقاتی آمریکا در زمینه فناوری اطلاعات موظفند از زنان در برنامه‌های خود استفاده کنند. این امر موجب شده تا در طول یک دهه گذشته بسیاری از جوایز بهترین دستاوردهای فناوری به زنان اختصاص یابد و به این وسیله حضوری پررنگ‌تر از آنها در فناوری اطلاعات احساس شود. این‌طور که نتایج تحقیقات نشان داده، در سال ۱۹۹۹ حدود ۴/۱۴ درصد کارمندانی که در زمینه فناوری اطلاعات کار می‌کردند زن بوده‌اند که این رقم برای سال‌های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۶ فقط دو درصد گزارش شده است.

زنان نشان داده‌اند که در عرصه مدیریت سازمان‌های بزرگ و پیشرو در فناوری اطلاعات نیز چیزی از مردان کم ندارند. شریل سندبرگ مدیر فروش، بازاریابی، توسعه تجارت، منابع انسانی، سیاست‌های کلی و ارتباطات شبکه اجتماعی فیس‌بوک، میشل بیکر رییس فعلی بنیاد موزیلا و مدیرعامل پیشین این بنیاد، مگ ویتمن، مدیرعامل HP، سو گاردنر مدیر بنیاد ویکی مدیا، ویرجینیا رومتی مدیرعامل و رییس شرکت IBM، ماریسا مایر نایب‌رییس بخش سرویس‌های محلی و موقعیت‌یابی گوگل و کارول بارتز مدیر عامل سابق یاهو از جمله زنان موفق در عرصه مدیریت شرکت‌های صاحب نام در صنعت فناوری اطلاعات دنیا هستند.

در ایران نیز نقشه راه توسعه زنان درIT توسط موسسه مطالعات و تحقیقات زنان تهیه شده و امید است که در آینده با تصویب و اجرایی شدن این سند، نقش زنان در فناوری اطلاعات بارزتر شود. جمعیت زنان در ایران با اختلافی حدود دو درصدی به اندازه جمعیت مردان است، به این ترتیب باید انتظار داشت که زنان حضوری پر رنگ در عرصه‌های مختلف فناوری اطلاعات داشته باشند. درصورت سیاست‌گذاری صحیح و حمایت قانونگذاران و دولت، شاید بتوان نقش زنان را در توسعه فناوری اطلاعات بیش از مردان پیش‌بینی کرد.

یکی از مواردی که سال‌ها است در عرصه‌های قانونگذاری و اجرا از آن یاد می‌شود، توسعه مشاغل خانگی به‌منظور تمرکز زدایی و افزایش تولید ناخالص داخلی است. صنعت IT می‌تواند محوریت توسعه مشاغل خانگی را برعهده گیرد، تولید انواع نرم‌افزارها، ایجاد بستر لازم برای ایجاد سازمان‌های مجازی، بازاریابی و فروش اینترنتی از جمله مواردی هستند که زنان به راحتی می‌توانند در کنار مسوولیت اداره امور منزل، این امور را نیز با موفقیت به سرانجام رسانند. در مشاغل خارج از منزل، زنان درون‌گرا موقعیت مناسبی را برای ایفای نقش در توسعه و طراحی صنعت فناوری اطلاعات خواهند داشت؛ چراکه این صنعت لزوما نیازمند کار تیمی نیست. زنان برون‌گرا نیز همانند بسیاری از زنان در دیگر کشورها می‌توانند نقش موثری را در زمینه مدیریت این صنعت ایفا کنند.

در راستای تقویت بنیه علمی و مدیریتی زنان در صنعت فناوری اطلاعات، ایجاد «انجمن علمی فناوری اطلاعات و ارتباطات - بخش بانوان» می‌تواند محملی برای هم‌اندیشی و تبادل تجربیات و دانش تخصصی اعضا بوده و هم‌افزایی ایجاد شده علاوه بر تقویت همدلی ایشان، زمینه‌های همکاری جدیدی را در تولید و انتشار علم و تضارب افکار ایجاد نماید.

*مدیرعامل مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک