پیشرفت جهانی برای صنعت برق

گروه بورس جهانی- سحر نمایشی: امروزه به طور متوسط از هر چهار نفر در دنیا، یک نفر از نعمت برق بی‌بهره است و این موضوع به‌رغم تمام موفقیت‌هایی است که کشورهای دنیا برای توسعه تولید برق در جهان کسب کرده‌اند. فراهم کردن جریان الکتریسیته برای تعداد بیشتری از مردم دنیا پروژه‌ای مشکل و نیازمند هزینه‌های هنگفت است.

آگاهان مربوط به حوزه انرژی قیمت تمام شده برق را بعد از بحران اقتصادی در شرایطی صعودی تخمین زده‌اند که تقاضا برای برق روز به روز بیشتر می‌شود، در حالی که این انرژی هنوز به دلیل شرایط سخت اقتصادی جهان با بحران دست و پنجه نرم می‌کند. بحران جهانی که رسما از سال ۲۰۰۷ آغاز شد و طی مدت کوتاهی بر اقتصاد آمریکا و اروپا اثر گذاشت و به تدریج به تمام اقتصادها و بازارهای جهان سرایت کرد، یکی از مهم‌ترین حامل‌های مورد نیاز برای تولید برق را نشانه رفت و آن منابع نفت و گاز است. قیمت‌های نفت و گاز پس از بحران جهانی روندی کاهشی به خود گرفت و پس از آن با نوسان روبه‌رو شد و این موضوع بر قیمت برق در بازارهای جهان اثرگذار بوده و باعث نوسانات متناقضی شده است. حبیب علیزاده کارشناس حوزه انرژی در این مورد اظهار کرد: پس از پشت سرگذاشتن بحران اقتصادی در سال ۲۰۰۹ تب قیمت‌های انرژی به خصوص برق فروکش کرد، اما به دلیل نوسان قیمت گاز کشورهایی که دارای ذخایر گازی هستند و برای تولید برق از این انرژی استفاده می‌کنند باز هم با بحران رو‌به‌رو شدند. وی افزود: به این دلیل از گاز برای تولید برق استفاده می‌شود که در تولید گاز نسبت به انرژی‌های دیگر هزینه کمتری صرف می‌شود.
چالش کشورهای در حال توسعه
به گفته علیزاده سرمایه‌گذاری در بخش برق و نیرو باید طی دهه‌های آینده افزایش یابد تا جوابگوی تقاضای روبه رشد دنیا باشد، اما حرکت سرمایه به سمت ساخت نیروگاه‌های جدید و اضافه کردن ظرفیت‌های کافی توزیع و انتقال در کشورهای در حال توسعه، چالش بزرگ پیش روی این کشورها است.
از سوی دیگر، آگاهان اقتصادی معتقدند که سرمایه‌گذاری خصوصی در بخش نیرو در کشورهای در حال توسعه از اواخر دهه ۱۹۹۰ به شدت کاهش یافته است. دلیل این کاهش، اصلاحات نامناسب بازار، بحران اقتصادی و بازگشت ضعیف سرمایه‌گذاری‌های گذشته است. بازارهای داخلی مالی کشورهای کمتر توسعه یافته نیز خود مانعی بزرگ بر سر راه سرمایه‌گذاری داخلی است. مانع دیگر محدودیت‌های روزافزون بر سر راه وام‌گیری در بازارهای بین‌المللی است، بودجه‌ای که اعتباردهندگان بین‌المللی دراختیار این کشورها می‌گذارند در سال‌های اخیر کاهش یافته است. ریسک نرخ برابری ارز هم دستیابی به بازارهای مالی بین‌المللی را محدود می‌کند. غلبه بر این موانع آسان نخواهد بود و نیازمند توسعه و تغییراتی در حاکمیت و مدیریت و اصلاحات عمیق‌تر بازار برق است. چالش اصلی، اصلاح ساختار تعرفه‌ها با هدف واکنشی‌تر کردن قیمت‌ها و بهبود نظام جمع‌آوری درآمد به شیوه‌ای است که مشتریان فقیرتر جهان آسیب نبینند. حتی اگر همه سرمایه عظیم مورد نیاز در صنعت برق در مدت زمان مشخص تامین شود، هنوز در سال ۲۰۳۰، ۴/۱ میلیارد نفر از دسترسی به برق محرومند. مساله این است که تا آن زمان، درصد جمعیتی که به برق دسترسی ندارد کاهش می‌یابد، اما رشد جمعیت مشکل را تشدید خواهد کرد.
انرژی‌های جایگزین
انرژی‌های پاک از یک دهه قبل مورد توجه قرار گرفته‌اند و از آنجا که کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند ذخایر فسیلی روزی به پایان می‌رسد، جایگزینی این نوع از انرژی‌ها را باید قدمی بزرگ در راستای تولید برق بر اساس روش‌های جایگزین تلقی کرد.
به گفته علیزاده از جمله منابع دیگر انرژی که می‌تواند جایگزین مناسب منابع تجدید ناپذیر طبیعی باشد، می‌توان به خورشید، باد، امواج جزر و مد، آب جاری، انرژی زیستی، انرژی زمین گرمایی و گرمای حاصل از پوسته زمین اشاره کرد. وی افزود: البته شایان ذکر است که استفاده از این منابع جدید، تکنولوژی‌های جدید و پیشرفته‌ای را می‌طلبد که این تکنولوژی در اختیار اکثر کشورهای جهان سوم که تولیدکنندگان اصلی منابع تجدید ناپذیر طبیعی هستند، قرار ندارد. وی گفت: در این زمینه چین قصد دارد طی ۲۰ سال آینده روی انرژی‌های پاک سرمایه‌گذاری کند و این حرکت سبب می‌شود تا کشورهای دیگر نیز به جذب این انرژی تشویق شوند.
روش‌های فروش در بورس
این کارشناس حوزه انرژی روش‌های فروش در بورس‌های دنیا را یک سری روش‌های مشخص و استاندارد دانست و تاکید کرد: برای رسیدن به اهداف بزرگ و روش‌های استاندارد باید از کشورهای حوزه اسکاندیناوی که در تولید برق زبانزد است، الگوبرداری کرد. وی در ادامه گفت: در ایران نیز قبل از به راه انداختن بورس برق مسوولان باید به چند نکته اساسی دقت کنند. یکی آنکه زیرساخت‌های داخلی را مهیا کنند، دوم اینکه مصرف داخل را تامین و سرمایه‌گذاری را افزایش دهند و در نهایت با تشویق صادرات، شرایط پیشرفت صنعت برق را در کشور فراهم سازند.به گفته کارشناسان، آنچه در حال حاضر در دنیا رو به شکل‌گیری است افزایش هزینه‌های مرتبط با پیمانکاری در صنعت برق است. پیمانکاران با مشکلاتی از قبیل دستمزد رو به افزایش نیروی کار، نرخ های مالیاتی، قوانین و مقررات، نقل و انتقالات بانکی و امثال این موارد روبه‌رو هستند. تمام این موارد باعث شده است که برق با مشکلات تولیدی مواجه شود و در نتیجه حرکت به سمت فناوری‌های جدید تولید آغاز گردد؛ اقدامی که با توجه به هزینه‌های بالای مرتبط با این فناوری‌ها نیازمند گذشت زمان- به خصوص در بسیاری از کشورهای در حال توسعه- است.