اقتصاد در سرزمین کریشنا
امین گنجی<br>انگار اسطوره‌های قدیم بار دیگر احیا شده‌اند. چندین قرن پیش، هر آنکه در شرق نام هندوستان را می‌شنید، بی‌اختیار گنج‌ها، الماس‌ها، سرزمین‌های ناشناخته، غذاهای غریب، غول‌های چراغ جادو، قالیچه‌های پرنده و چیزهای بسیار دیگری را مجسم می‌کرد و همین موضوع باعث شده بود که هندوستان بارها و بارها از سوی امپراتوری‌ها و شاهنشاهی‌های گوناگون مشرق‌زمین مورد هجوم واقع شود. به‌واقع نیز هندوستان سرزمین گنج‌ها بود.
امین گنجی
انگار اسطوره‌های قدیم بار دیگر احیا شده‌اند. چندین قرن پیش، هر آنکه در شرق نام هندوستان را می‌شنید، بی‌اختیار گنج‌ها، الماس‌ها، سرزمین‌های ناشناخته، غذاهای غریب، غول‌های چراغ جادو، قالیچه‌های پرنده و چیزهای بسیار دیگری را مجسم می‌کرد و همین موضوع باعث شده بود که هندوستان بارها و بارها از سوی امپراتوری‌ها و شاهنشاهی‌های گوناگون مشرق‌زمین مورد هجوم واقع شود. به‌واقع نیز هندوستان سرزمین گنج‌ها بود. این کشور که تاریخ نخستین تمدن‌ها در آن به بیش از ۳۰۰۰ سال پیش می‌رسد، فلاتی هموار زیر سایه رشته‌کوه هیمالیا است و ابرهای متمرکز‌شده پشت این کوه‌ها از سرزمین فیل‌ها و شیرها خاکی بسیار حاصلخیز پدید آورده است. غربی‌ها نیز آن زمان شرق را به هندوستان و گنجینه‌هایش می‌شناختند. امروز بار دیگر هندوستان، پس از بیش از صدسال فقر، مبارزه با استعمار و جنگ‌های داخلی خانمان‌سوز به کشوری کمابیش شبیه افسانه‌های قدیم خود بدل شده است.
هندوستان، دومین کشور پرجمعیت دنیا پس از چین، و دارای تولید ناخالص داخلی با ارزش اسمی ۶۷۶/۱ تریلیون دلار است؛ به این ترتیب، هند سومین اقتصاد بزرگ دنیا بر اساس شاخص برابری قدرت خرید (PPP) و یازدهمین اقتصاد بزرگ دنیا بر حسب نرخ ارز بازار است. به‌علاوه، رشد اقتصادی متوسط هند در دو دهه گذشته ۸/۵ درصد بوده که در سال‌های ۲۰۱۲-۲۰۱۱، در زمانی که بسیاری از کشورها کماکان با مشکلات بحران اقتصادی درگیرند، به رقم قابل توجه ۱/۶ درصد رسیده است. بله، انگار هند افسانه‌ای بار دیگر سربرآورده و اکنون در میان اقتصادهایی با سریع‌ترین نرخ رشد قرار گرفته است. اما این بار یک تفاوت بزرگ در کار است: اگر هند قدیم شمایل شرق بود، هند جدید با آزادسازی اقتصاد خود، حرکت به سوی سیستم بازار آزاد و در نهایت عضویت در سازمان تجارت جهانی در ۱ ژانویه ۱۹۹۵، روند توسعه را آغاز کرد. به‌علاوه، یکی از مهم‌ترین افتخارات هند کنونی این است که بزرگ‌ترین دموکراسی جهان را در اختیار دارد. تصویر امروزی این کشور با تصویر هند سلاطین و مهاراجه‌ها تفاوت بسیار زیادی دارد.
با این حال، هند هنوز راه زیادی برای بدل‌شدن به اقتصادی توسعه‌یافته دارد: این کشور در رده‌بندی سرانه تولید ناخالص داخلی اسمی جایگاه صد و چهلم و در سرانه تولیدناخالص داخلی بر حسب PPP جایگاه ۱۲۹ را از آن خود ساخته است. علاوه بر آن، بسیاری از شاخص‌های اجتماعی هند ــ در زمینه‌های آموزش، بهداشت، بیمه، خدمات اجتماعی، حمایت از شهروندان، ... ــ نیز کماکان پایین و گاه حتی نومیدکننده‌اند. در همین راستا، پرونده امروز نگاهی کلی به اقتصاد و سیاست هند خواهد داشت. مطالبی که آنها را در ادامه خواهید خواند، به پیشرفت اقتصادی هند، وضعیت دموکراسی در این کشور، مشکلات اقتصادی و اجتماعی آن و چیزهایی از این دست خواهد پرداخت. به عبارت دیگر، پرونده امروز نگاهی کلی به اقتصاد هند و مشکلات آن خواهد داشت تا این کشور همجوار ایران را بهتر بشناسیم؛ کشوری که آنقدر تاثیرگذار هست که قطعا افزایش هر چه بیشتر روابط کشور ما با آن، به‌خصوص در شرایط کنونی، به نفع هر دو خواهد بود.
