کابوسی به نام «پنا» در شب مکزیک

نویسنده: جان ام.آکرمان

مترجم: امین گنجی

منبع: فارن پالیسی

مکزیک ظاهرا تصمیم گرفته است که زمان را به عقب بازگرداند. خشم گسترده از ۱۲ سال پیشرفت نابرابر سیاسی و رشد اقتصادی راکد تحت زمامداری حزب عمل ملی راست‌گرا (PAN) بخشی از رای‌دهندگان مکزیکی را واداشته است که به حزب قدیمی انقلاب نهادین (PRI) روی آورند. در عین حال، همچون انتخابات ریاست‌جمهوری گذشته در سال ۲۰۰۶، حزب چپ‌گرای انقلاب دموکراتیک (PRD) بار دیگر در جایگاه دوم نشسته است. بر اساس آخرین بررسی لاتین‌برومتر، ۷۳ درصد از جمعیت مکزیک از عملکرد دموکراسی در کشور خویش ناراضی اند (مکزیک در کنار گواتمالا در این زمینه آخرین رتبه را در میان کشورهای آمریکای لاتین به خود اختصاص داده است). چنین رویکردی برای توسعه‌ سیاسی مطلوب است اگر شهروندان را به کار جهت بهبود سیستم سیاسی خود بکشاند. اما همچنین می‌تواند بیماری اجتماعی خطرناکی را نیز موجب شود، زیرا ممکن است بنیان محکمی برای اقتدارگرایی به وجودآورد.

برای مثال، نوامبر گذشته گواتمالا به ژنرال بازنشسته اوتو پرز مولینا رای داد و رو به گذشته‌های تلخ خود آغوش گشود. گروه‌های جامعه‌ مدنی این کشور هشدار داده بودند که پرز مولینا در تجاوز نظام‌مند به حقوق بشر در طی جنگ داخلی این کشور در سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۶ نقش داشته است.

حتی فعالان سیاسی گزارشی را درباره‌ شکنجه‌های این دوران منتشر کردند و در آن پرز مولینا را به خاطر نقش مستقیمش در هدایت نزاع‌ها به جنایت جنگی متهم کردند؛ نزاع‌هایی که دست کم دویست هزار کشته و ده‌ها هزار «مفقودالاثر» به جای گذاشته است.

اکنون مکزیک پا جای پای گواتمالا گذاشته است. این کشور به جای اینکه به سوسیال دموکراسی اثرگذار و کارآمدی بپیوندد که سال‌های اخیر آمریکای لاتین را به پیشرفت کشانده است، به گذشته‌ خویش بازگشته و احتمالا این بازگشت به عقب حاصل خشم مردم این کشور از دستگاه اداری کشور بوده است.

مشخص‌ترین پیام انتخابات مکزیک به سیاستمداران خود این بود که «رییس‌جمهور فلیپه کالدرون! از دستت خسته شده‌ایم!» به همین دلیل آنها نامزد حزب حاکم، یعنی خانم ژوزفینا وازکوئز موتا را مجازات کردند و تنها با ۲۵ درصد رای، در رده‌ سوم نشاندند. این نتیجه ابدا مایه‌ شگفتی نیست؛ زیرا پنج سال گذشته شاهد خونریزی بی‌وقفه‌ «جنگ مخدر» در مکزیک بوده‌ایم که بیش از ۵۰ هزار مرگ خشونت‌بار را رقم زده است.

به علاوه، اقتصاد عملکرد بسیار بدی داشته است. رشد سرانه‌ سالانه‌ این کشور از سال ۲۰۰۰ به این سو (۹/۰ درصد)، یعنی تحت زمامداری دو دولت حزب PAN ــ دولت‌های ویسنت فاکس و کالدرون ــ تقریبا برابر با رشد اقتصادی دو دهه‌ آخر زمامداری PRI ۸/۰) درصد) بوده است. در عین حال، فقر و بیکاری نیز در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی نشان داده است.

شگفت‌آور نیست که مکزیکی‌ها چنین رایی را به صندوق انداخته اند. آنچه مایه‌ شگفتی است، تصور عجیب مکزیکی‌ها است: آنها فکر می‌کنند PRI آنها را به جلو خواهند راند و نه به عقب.

بله، نامزد این حزب، انریکو پنا نیتو، با ۴۵ سال سن جوان‌ترین نامزد انتخابات بود. اما بعید به نظر می‌رسد این رییس‌جمهور تازه و خوش‌تیپ مکزیک نماینده‌ هیچ چیز جدید و نوینی برای این کشور باشد.

برعکس، همه‌ شواهد حاکی از آن هستند که وی بدترین سنت‌های مربوط به فساد، عدم مدارا، اقتدارطلبی و عدم شفافیت را به همراه خواهد آورد. شاید حق با تحلیل‌گران آمریکایی باشد که می‌گویند زمامداری پنا نیتو احتمالا نوعی بازگشت به سیاست قدیمی PRI در قبال کارتل‌های مواد مخدر خواهد بود. این سیاست چیست؟ چشمان خود را به روی کارتل‌ها ببندیم! به همین خاطر سخنرانی‌های عمومی پنا نیتو و وعده‌های او به شدت باورنکردنی هستند.