روند نوسانی در بازار گاز و فرآورده‌ها - ۲ خرداد ۹۰

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ژوئن ۲۰۱۱) طی دوره ۱۶ مه الی ۲۰ مه ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس به دلیل کاهش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین افزایش سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۹۲ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۳۱۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت.

از سوی دیگر، قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۲۹۹/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۸۳۵/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۳۹۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۲۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۱۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۸۵/۳۱ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ مه ۲۰۱۱ ، با ۱۸ سنت (۱۴/۴ درصد) افزایش تا بیش از ۵۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده است.
تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۰ مه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی بسیار ملایم همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، به دلیل تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت خیز این کشور و تردید معامله‌گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، افت ۹۰ درصدی تولید نفت خام یمن در سایه ناآرامی و اعتصاب، انتشار اخباری درباره برنامه‌های گروه القاعده برای حمله به نفتکش‌ها، کاهش ۱۸ هزار بشکه‌ای در روز صادرات نفت خام عراق در ماه آوریل ۲۰۱۱، اعلام آژانس بین‌المللی انرژی مبنی بر کاهش تولید نفت خام ونزوئلا در ماه آوریل به دلیل نوسان‌های برق و خرابی در تاسیسات تولید نفت، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۲۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۹۳۱۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۳۵۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۰ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر آمارهای مربوط به رشد ضعیف اقتصادی جهان، اخبار اقتصادی ناامیدکننده آمریکا، افزایش صادرات نفت اوپک از مسیر دریا طی ماه مه ۲۰۱۱ بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۱۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند. قیمت سوخت حرارتی نیز در بازار بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱ ، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۸۷۴۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۱۸۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۰ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۴۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود. از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به رغم تداوم بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا، به دلیل افزایش نگرانی‌ها درباره شرایط اقتصادی اروپا و بدهی‌های منطقه یورو، افت اعتبار مالی دولت یونان و بحرانی شدن اوضاع اسپانیا در آستانه انتخابات این کشور، صدور قرار بازداشت معمر قذافی رهبر لیبی به اتهام جنایت علیه بشریت در جریان سرکوب مخالفان خود و امیدواری به نزدیک شدن سقوط این دیکتاتور و بازگشت ثبات به کشور نفت خیز لیبی و همچنین دستگیری رییس صندوق بین‌المللی پول به اتهام فساد اخلاقی و افزایش نگرانی‌ها در ارتباط با احتمال انعطاف کمتر رییس بعدی این نهاد نسبت به کشورهای بدهکار، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۰۰۱۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ مه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۵۳۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت. طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲/۱ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۷۰۰ هزار بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۳/۱ میلیون بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۲۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۱۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۴۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۳ مه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۹ مه ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۱ مه ۲۰۱۱ الی ۱۸ مه ۲۰۱۱، روند کاهشی قابل ملاحظه‌ای را تجربه کردند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان (۳۴/۱۱۸)، (۶۲/۲۳)، (۲/۲۷) و (۵/۱۲) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته است، لذا در بازار خلیج فارس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره طی روز ۱۸ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۴۳/۹۸۹)، (۰۲/۸۹۸)، (۳۶/۹۷۵) و (۲۵/۶۲۳) دلار قرار گرفتند. همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار مدیترانه به ترتیب با (۷۵/۵۹)، (۵/۲۰)، (۲۵/۱۹) و (۲۵/۵) دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۱۱ مه ۲۰۱۱)، طی روز ۱۸ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۷۵/۹۹۵)، (۷۵/۸۹۲)، (۹۸۸) و (۵۰/۶۴۱) دلار قرار گرفتند. میانگین بهای فرآورده‌های نفتی در بازارهای شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور نیز با کاهش همراه بود. بر این اساس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار ژاپن به ترتیب با (۷۶/۱۰۰)، (۶۲/۳۷)، (۸۸/۴۲) و (۷۴/۱۷) دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۱۱ مه ۲۰۱۱)، طی روز ۱۸ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۵۳/۱۰۵۳)، (۹۸/۹۴۱)، (۱۲/۱۰۰۵) و (۴۱/۶۵۱) دلار قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )