افزایش قیمت گاز و فرآورده‌های نفتی - ۵ اردیبهشت ۹۰

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی
کارشناسان بازار انرژی
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در مه ۲۰۱۱) طی دوره ۱۸ آوریل الی ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود.

به‌رغم کاهش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین افزایش سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۴۷ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۱، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۱۳۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۴۱۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) نیز برای تحویل در ماه مه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۸۵۵/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۶۶۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۱۰۴/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ آوریل کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، در ابتدا به دلیل انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر گزارش‌های ناامیدکننده درباره فعالیت کارخانه‌های آمریکا و نرخ بیکاری که چشم‌انداز مثبت رشد اقتصادی و افزایش تقاضای نفت در این کشور را با تردید روبه‌رو ساخته بود، سود اندک بانک گلدمن ساچس و همچنین دورنمای بد اعتباری اقتصاد آمریکا، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۲۵۲۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۳۳۱/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۹ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا در پی تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت خیز این کشور و تردید معامله گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، افزایش نگرانی فعالان بازار نفت از گسترش ناآرامی‌ها به سایر کشورهای تولیدکننده نفت و وقوع برخی اعتراضات و ناآرامی‌ها در کشورهای بحرین، یمن، عمان و عربستان سعودی و تشدید نگرانی درباره امنیت این صادرکننده بزرگ نفت، پیش‌بینی رییس آژانس بین‌المللی انرژی مبنی بر رشد تقاضای جهانی نفت خام تا تابستان سال ۲۰۱۱، انتشار خبر مربوط به کاهش روزانه ۸۰۰ هزار بشکه تولید نفت خام عربستان سعودی در پی کاهش تقاضا، آمار مثبت از وضعیت مسکن آمریکا، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و رسیدن آن به پایین‌ترین سطح خود از سال ۲۰۰۸، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش قابل توجه سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا حدود ۳۰۸۶/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۱۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۱ از عوامل تضعیف‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی و افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵/۲ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۱۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۱۸۲۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۱۵۸۵/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۹ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۱۹۹۲/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل تداوم و تشدید بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور تا سطح ۲۵۰ هزار بشکه در روز و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا و همچنین انتشار اخبار مثبت درباره اقتصاد آلمان و فرانسه و کاهش نگرانی از کسر بودجه یونان، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۲۶۳۷/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۴۹۰/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۹ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۲۹۳۷/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۵/۲ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۲۰۰ هزار بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۴۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۱۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۱۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
براساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۱ آوریل ۲۰۱۱، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۳ آوریل ۲۰۱۱ الی ۲۰ آوریل ۲۰۱۱، روند‌های متفاوتی را تجربه کردند.
بر این اساس، قیمت تک‌محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس ۶۶/۷، مدیترانه ۱۴، شمال اروپا۵/۱۶ ، آمریکا ۸۹/۱۱، ژاپن ۳۲/۱۰ و سنگاپور ۶۳/۹ دلار به ازای هر تن طی دوره مذکور افزایش یافته و از همین رو میانگین بهای بنزین بدون سرب طی روز ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ در بازارهای خلیج‌فارس به ۱۲/۱۰۷۶، مدیترانه۱۰۹۱، شمال اروپا ۱۱۰۸، آمریکا ۷۷/۱۲۲۵، ژاپن۸۰/۱۱۲۷ و سنگاپور۲۲/۱۱۰۶ دلار رسید. براساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای مدیترانه با رشد ۳ دلاری به ۲۵/۹۹۹، شمال اروپا با رشد ۷۵/ ۸ به ۲۵/۱۰۰۲ دلار، آمریکا با افزایش ۹۷/۵ دلاری به ۳۰/۹۹۶ دلار و سنگاپور نیز با افزایش ۶۴/۱ دلاری به ۹۸/۱۰۱۹ دلار در هر تن رسید.
این در حالی است که میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج‌فارس و ژاپن با کاهش همراه بود. میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها به استثنای بازار خلیج فارس با افزایش همراه بود. از سوی دیگر، قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها با کاهش همراه بود. بر این اساس طی روز ۲۰ آوریل ۲۰۱۱ میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازارهای خلیج‌فارس ۶۵۸ دلار و ۹۴ سنت، مدیترانه ۶۹۶ دلار و ۲۵ سنت، شمال اروپا ۶۹۶ دلار و ۲۵ سنت، آمریکا ۶۶۴ دلار و ۶۴ سنت، ژاپن ۶۹۰ دلار و ۵۱ سنت و در بازار سنگاپور ۶۷۵ دلار و ۶۳ سنت معامله شده است.
منبع‌: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)