فناوری اطلاعات، بنگاه‌ها را چابک می‌کند

گفت‌وگو: مریم چهاربالش

هنگامی که از فناوری اطلاعات سخن می‌گوییم، بی‌تردید فناوری و فضای کسب و کار را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. دکتر «علی‌اکبر جلالی» عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت، در همین ارتباط دیدگاه‌های خاص خود را درباره اینکه فناوری تا چه اندازه می‌تواند توسعه کسب وکار (تولید و تجارت) در نواحی صنعتی را تقویت کند، تشریح می‌کند. گفت‌وگوی اختصاصی خبرنگار ما با پژوهشگر حوزه «آی.‌تی» را در ادامه می‌خوانید:

دکتر، ارزیابی شما از تاثیر فناوری اطلاعات بر توسعه فعالیت صنایع کوچک چیست؟

فناوری اطلاعات بیشتر از هر چیز فضای بازار و تجارت را متحول کرده است؛ به مدد همین فناوری اطلاعات، هم‌اکنون بسیاری از شرکت‌های آمریکای شمالی درصدد کوچک‌تر کردن ساختار خود هستند و تلاش می‌کنند که تاجایی که ممکن است،صنایع کوچک فضای کسب و کار خود را روی فضای مجازی متمرکز کنند.

به عنوان نمونه؟

به‌طور مثال هم‌اکنون بسیاری از شرکت‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که استفاده از فضاهای اجتماعی مانند فیس‌بوک، توئیتر و... برای معرفی محصولات و خدمات‌شان بسیار کارآمدتر، کم‌هزینه‌تر و اثربخش‌تر است. فیس بوک و توئیتر ۶۰۰میلیون کاربر دارند و به صورت طبیعی سرعت انتشار اطلاعات در این شبکه‌ها بسیار بالا است، بنابراین شرکت‌ها و صنایع و به ویژه صنایع کوچک این شیوه تبلیغ را به تبلیغات سنتی ترجیح می‌دهند.

تجربه هندی‌ها در این حوزه به چه شکل بوده است؟

در هندوستان بیشتر از هر چیز دولتمردان هندی تلاش کردند که با استفاده از اینترنت، فضای کسب و کار الکترونیک را برای روستاییان فراهم آورند. به همین دلیل تلاش کردند در قدم اول، از طریق تلفن‌های همراه ویژه روستاییان قیمت کالاهای کشاورزی و دامی را در اختیار روستاییان قرار دهند تا به آن‌ها کمک کنند که کالای خود را در جای مناسب بفروشند و دلال‌ها را از سر راه خود بردارند. همچنین هندی‌ها از طریق دفاتر ICT توانستند کالاهای روستاییان را در معرض دید خریداران قرار دهند. همین دو موضوع باعث شد که کشاورزان بهترین کالاها را در بهترین بازار عرضه کنند و نسبت به تغییر برخی از محصولات کشاورزی اقدام کردند؛ به سبب اینکه به وسیله این فناوری، توانسته بودند کسب و کارهای کوچک مورد نظرشان را سامان دهند و به این ترتیب با مشتریان ارتباط نزدیک‌تری برقرار کنند.

یعنی بیشترین کاربرد فناوری اطلاعات در صنایع، در حوزه توسعه بازار است؟

همین‌طور است. این امر برای کسب و کارهای کوچک از اهمیت بیشتری نیز برخوردار است، به سبب اینکه این کسب و کارها از توانایی بالایی برخوردار نیستند و به صورت طبیعی فضای مجازی توانسته است برای آنها فرصت‌های مناسبی فراهم آورد؛ به عنوان نمونه، می‌توانند ذائقه مشتریان خود را بهتر تشخیص بدهند. مثلا فرانسوی‌ها با استفاده از همین فناوری توانسته‌اند نیازهای مشتریان و مصرف‌کنندگان خود را شناسایی کنند و به همین دلیل هم‌اکنون آنها می‌دانند که سیب نرسیده یا «کال» با ذائقه مشتریان منطقه خاورمیانه و کشورهای عربی سازگار است و برعکس آن در کشورهای اروپایی، مردم سیب «رسیده» را ترجیح می‌دهند؛ به این دلیل که مطمئن هستند که درخت این نوع سیب از کود شیمیایی استفاده نکرده است. می‌خواهم تاکید کنم که یکی از مهم‌ترین ابعاد فناوری اطلاعات برای صنایع کوچک، همین رویکرد بازار و تجارت الکترونیک است؛ همچنین فناوری اطلاعات به این دسته از کسب و کارها کمک می‌کند تا حتی‌المقدور خود را کوچک و چابک نگه دارند و از بزرگ‌ شدن ساختار خود جلوگیری کنند.

حالا وضعیت ساختار فناوری اطلاعات در اختیار بنگاه‌های کسب و کار در ایران چگونه است؟

‌یکی از اقداماتی که وزارت صنایع در این حوزه انجام داده‌است، طراحی وب سایتی است که شرکت‌های کوچک و متوسط می‌توانند در آن وب‌سایت تبلیغات رایگان خاص خودشان را داشته باشند. هم‌اکنون از جمله سایت‌های پربازدیدکننده کشور است؛ اما مهم‌ترین کاری که در این حوزه نیاز داریم، تقویت دسترسی کاربران صنایع کوچک و متوسط به اینترنت است.

و در پایان؟

توسعه«زیرساخت ارتباطی» یکی از مهم‌ترین نیازهای این حوزه است. باید دسترسی به اینترنت پرسرعت در شکل‌های مختلف «با»سیم و «بی»سیم تقویت شود. همچنین پرورش نیروهای متخصص بازاریابی الکترونیکی از جمله نیازهایی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. در حوزه بانکداری نیز ترویج کارت‌های اعتباری الکترونیکی ضرورتی است که می‌تواند توسعه بازار و تجارت در این حوزه را بهبود ببخشد.

به لحاظ قانونی نیز باید موضوع دریافت و پرداخت الکترونیکی حل شود. هم‌اکنون موضوع امضای دیجیتالی از ضرورت‌هایی است که حل آن می‌تواند فضای کسب و کار را منتفع کند و به صورت طبیعی کسب و کارهای کوچک از این فضا بیشتر منتفع می‌شوند؛ به سبب اینکه این فرآیند می‌تواند فرصت‌های نو برای آنها فراهم بیاورد.