نوسان نرخ گاز و فرآورده های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی‌های ماه اول برای تحویل در فوریه ۲۰۱۱) طی دوره ۱۸ ژانویه الی ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود.

به دلیل کاهش دمای هوا در آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۲۴۳ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۴۲۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیشتر از ۷۳۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه فوریه ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۸۵۷/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۲۸۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ ژانویه افزایش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۸۱۸۲/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت‌ بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ از یک روند نوسانی برخوردار بودند. بر این اساس، در ابتدا به دلیل خاتمه عملیات راه اندازی خط لوله ترنس آلاسکا و از سرگیری کامل این خط لوله جهت انتقال نفت و برطرف شدن نگرانی معامله گران درباره عرضه نفت خام در بازار آمریکا، افزایش قابل توجه سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۴ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱، نگرانی از تدابیر دولت چین برای مهار رشد اقتصادی بیش از حد در این کشور، پیش‌بینی شرکت ملی نفت چین از افت آهنگ تقاضای نفت خام و فرآورده‌های نفتی این کشور در سال ۲۰۱۱ ، کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۴۷۹۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ ژانویه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۴۲۲۵/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت؛ ولی مجددا به دنبال انتشار آمار و اطلاعات مثبت از اقتصاد آمریکا نظیر کاهش تعداد متقاضیان کار و بهبود میزان فروش مسکن در این کشور، کاهش قابل توجه ارزش دلار در مقابل یورو، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، افزایش پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی و دبیرخانه اوپک از تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۱ و پیش‌بینی مرکز مطالعات جهانی انرژی (CGES) مبنی بر تداوم روند افزایش قیمت نفت خام در سال ۲۰۱۱، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۴۵۸۹/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی و افزایشی مذکور و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۴۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ و نیز استقرار توده هوای سرد در منطقه شمال شرق آمریکا و انتظار افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۶۴۵۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ ژانویه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۲۳۲/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۵۰۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل تداوم استقرار توده هوای سرد در منطقه اروپا و افزایش تقاضای سوخت گرمایشی، بهبود اوضاع اقتصادی اروپا، تعطیلی چهار سکوی تولیدی نفت و گاز شرکت انگلیسی-هلندی رویال داچ شل در دریای شمال و به تبع آن افزایش نگرانی مصرف‌کنندگان درباره دسترسی به نفت خام برنت، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۶۳۱۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۶۶۷۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۹ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۱۸۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت که این سطح قیمتی نیز پایدار نبوده و دوباره تا سطح ۶۴۴۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۴ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۱ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۴/۲ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های سوخت جت آمریکا معادل ۱ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۴۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند. همچنین پیش بینی می‌شود تداوم سرمای هوا در روزهای آینده تقاضای سوخت‌های گرمایشی را افزایش داده و این مساله نیز چشم‌انداز قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی در روزهای آتی را امیدوارکننده نموده است.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۲ ژانویه ۲۰۱۱ الی ۱۹ ژانویه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۸۹/۹)، (۵/۴)، (۶)، (۹۵/۸)، (۳۸/۹) و (۲/۹) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۱۹ ژانویه ۲۰۱۱ در سطوح (۳/۹۰۷)، (۵۰/۸۸۸)، (۲۵/۸۸۰)، (۴۴/۹۴۲)، (۱۳/۹۵۰) و (۸۶/۹۳۰) دلار قرار گرفتند.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۲۴/۱۱)، (۲۵/۶)، (۵/۵)، (۳۶/۹)، (۷۷/۱۱) و (۱/۱۱) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۲ ژانویه ۲۰۱۱)، طی روز ۱۹ ژانویه ۲۰۱۱ در سطوح (۶۷/۸۰۴)، (۸۱۵)، (۲۵/۸۰۸)، (۲۶/۸۱۴)، (۴۳/۸۴۰) و (۴۸/۸۲۲) دلار قرار گرفتند.
میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها با افزایش همراه بود. همچنین قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها به استثنای شمال اروپا و آمریکا با افزایش همراه بوده و میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۳۳/۹ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۲ ژانویه ۲۰۱۱)، طی روز ۱۹ ژانویه ۲۰۱۱ در سطح ۹۵/۵۳۱ دلار قرار گرفت. هر تن نفت کوره در بازارهای مدیترانه ۵۱۵ دلار و ۷۵ سنت، شمال اروپا ۵۰۸ دلار و ۷۵ سنت، آمریکا ۵۰۳ دلار و ۴ سنت، ژاپن ۵۵۵ دلار و ۶۲ سنت و در بازار سنگاپور ۵۴۴ دلار و ۲۴ سنت معامله شده است.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )