روند افزایشی قیمت‌ها در بازار گاز و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در فوریه ۲۰۱۱) طی دوره ۱۰ ژانویه الی ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

به دلیل کاهش دمای هوا در منطقه شمال شرقی آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۱۳۸ میلیارد فوت‌مکعب طی هفته منتهی به ۷ ژانویه ۲۰۱۱، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۳۹۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیشتر از ۴۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه فوریه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۵۱۷/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۲۴۴/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ ژانویه افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۷۵۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار
فرآورده‌های نفتی:
قیمت‌های بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس، در ابتدا در پی بروز اختلال در خط لوله ترنس آلاسکا در آمریکا، تعطیلی سکوی نفتی شرکت شورون در جزیره اوژن در خلیج مکزیک، انتشار آمار مثبت در مورد اقتصاد آمریکا، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۴۵۴۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیشتر از ۴۷۸۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۱ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا به دنبال افزایش قابل توجه سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۱/۵ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۳۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۷ ژانویه ۲۰۱۱، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۴۴۵۹/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۳ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت که این سطح قیمتی نیز پایدار نبوده و مجددا به دلیل افزایش شاخص اعتماد مصرف‌کننده در آمریکا، افزایش آمارهای مربوط به خرده فروشی، تولید صنعتی، قیمت مصرف کننده و منابع تجاری آمریکا در ماه دسامبر ۲۰۱۰، تا سطح ۴۹۴۶/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین استقرار توده هوای سرد در منطقه شمال شرق آمریکا و انتظار افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه و نیز به تبعیت از افزایش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۵۵۶۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۶۴۵۲/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۷/۲ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۶۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۷ ژانویه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
همچنین قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل عوامل افزایشی مذکور، تداوم استقرار توده هوای سرد در منطقه اروپا و افزایش تقاضای سوخت گرمایشی، توقف تولید دو میدان نفتی در دریای شمال و نیز توقف صادرات نفت تولیدکنندگان روسیه به بلاروس و افزایش نگرانی مصرف‌کنندگان درباره عرضه نفت، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۵۴۱۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۶۳۴۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
براساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۳ ژانویه ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۵ ژانویه ۲۰۱۱ الی ۱۲ ژانویه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. براین اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۱۴/۲۶)، (۷۵/۳۴)، (۲۵/۲۵)، (۴۹/۸)، (۱/۳۰) و (۸۴/۲۹) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. بنابراین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج‌فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۱۲ ژانویه ۲۰۱۱ در سطوح (۴۱/۸۹۷)، (۸۸۴)، (۲۵/۸۷۴)، (۴۹/۹۳۳)، (۷۵/۹۴۰) و (۶۶/۹۲۱) دلار قرار گرفتند.
همچنین براساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج‌فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۹۵/۳۴)، (۲۵/۳۷)، (۲۵/۳۳)، (۸۱/۲۶)، (۰۲/۳۷) و (۳۶/۳۶) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۵ ژانویه ۲۰۱۱)، طی روز ۱۲ ژانویه ۲۰۱۱ در سطوح (۴۳/۷۹۳)، (۷۵/۸۰۸)، (۷۵/۸۰۲)، (۹۰/۸۰۴)، (۶۶/۸۲۸) و (۳۸/۸۱۱) دلار قرار گرفتند. میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها با افزایش همراه بود. همچنین قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها با افزایش همراه بوده و میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج‌فارس با ۶۹/۱۶ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۵ ژانویه ۲۰۱۱)، طی روز ۱۲ ژانویه ۲۰۱۱ در سطح ۶۲/۵۲۲ دلار قرار گرفت. هر تن نفت کوره در بازارهای مدیترانه ۵۱۴ دلار و ۲۵ سنت ، شمال اروپا ۵۱۰ دلار و ۷۵ سنت، آمریکا ۵۰۹ دلار و ۱۲ سنت، ژاپن ۵۴۵ دلار و ۶۴ سنت و در بازار سنگاپور ۵۳۴ دلار و ۶۴ سنت معامله شده است.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )