چشم‌انداز تولید گاز از منابع غیرمتعارف در چین

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در فوریه ۲۰۱۱) طی دوره ۲۷ دسامبر الی ۲۹ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی برخوردار بود.

به دلیل کاهش دمای هوا در مناطق شمال شرقی آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی در بخش‌های مسکونی و تجاری و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۱۳۶ میلیارد فوت‌مکعب طی هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۱۱۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۲۸۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.
همچنین قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۱، به دلیل کاهش شدید دمای هوا در اروپا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۰۶۶۴/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۲۰۳/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۱ دسامبر افزایش یافت. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۹ سنت (۲۳/۲ درصد) افزایش از حدود ۰۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۳۴/۳۲ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ دسامبر افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۸۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ دسامبر افزایش یافت. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) نیز با ۵ سنت افزایش طی دوره ۲۲ دسامبر الی ۲۹ دسامبر ۲۰۱۰، از حدود ۹۵/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا بیش از ۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر‌اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰ در حدود ۳۲۳۲ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۱۳۶ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. این ذخایر به میزان ۶۲ میلیارد فوت‌مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۴ دسامبر ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۲۴۶ میلیارد فوت‌مکعب (۲/۸ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می‌باشد. میزان متوسط ذخایر زیر‌زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۹۸۶ میلیارد فوت‌مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۰۳ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۱۶۷۱ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است، ولی به میزان ۲میلیارد فوت‌مکعب (۱/۰درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۲۰۶ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۹۱۱ میلیارد فوت‌مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۲۱ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۷۰ میلیارد فوت‌مکعب (۷/۶ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۴ دسامبر ۲۰۰۹ بیشتر می‌باشد. سطح ذخایر زیر‌زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۲ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۴۴۴ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است و معادل ۳۸ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه می‌باشد. به‌طور کلی سطح ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۲۳۲ میلیارد فوت‌مکعب می‌باشد، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
قیمت‌های بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بازار بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۳۱ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس، در ابتدا به دنبال دومین افزایش نرخ بهره چین در دو ماه گذشته و افزایش نگرانی‌ها درباره تقاضای سوخت در این کشور، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، تصمیم بسیاری از سرمایه‌گذاران مبنی بر نقد کردن قراردادهای خود جهت سود جستن از جهش قیمت‌ها در پایان سال و همچنین انتشار آمار اقتصادی که نشان از کاهش رونق بازار مسکن و کاهش شاخص اعتماد مصرف کنندگان در آمریکا داشت، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۲/۴۲۰۹ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۲/۳۹۰۴ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۹ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت، ولی مجددا به دنبال افزایش امیدواری‌ها به بهبود شرایط اقتصاد جهانی، انفجار در پالایشگاه اوکلاهاما و اختلال در فعالیت این پالایشگاه، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، پیش بینی رشد مطلوب برای اقتصاد جهانی در سال ۲۰۱۱ توسط کارشناسان و مراجع معتبر بین‌المللی و به تبع آن افزایش برآوردها از تقاضای جهانی نفت خام و فرآورده‌های نفتی در سال ۲۰۱۱، انتشار برخی آمار مثبت در مورد اقتصاد آمریکا نظیر کاهش بیش از حد انتظار تعداد متقاضیان کار در این کشور، کاهش قابل توجه سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۲/۳ میلیون بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۸۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح۲/۴۳۰۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۱ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی و افزایشی مذکور، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۱۶۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۴۸۵۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۰ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۵۴۲۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۱ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت. طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰ از عوامل تضعیف کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا به دلیل کاهش شدید دمای هوا در اروپا و به تبع آن افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه، از حدود ۵۲۵۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۳۴۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۸ دسامبر افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۷۶۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.
طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۳/۲ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۳۰۰ هزار بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۱ میلیون بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۸۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند. بر‌اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۹ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۲ دسامبر الی ۲۸ دسامبر ۲۰۱۰، روند‌های متفاوتی را طی نمودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۷۶/۵)، (۶۴/۴) و (۱۶/۵) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج‌فارس، ژاپن و سنگاپور طی روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۰ در سطوح (۷۵/۸۷۸)، (۳۳/۹۱۶) و (۱۸/۸۹۸) دلار قرار گرفتند. از سوی دیگر، قیمت تمامی فرآورده‌ها شامل بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار آمریکا به ترتیب با (۴۵/۵)، (۵۶/۳)، (۳۴/۴) و (۵۲/۳) دلار به ازای هر تن متریک با کاهش روبه‌رو بود.
همچنین بر‌اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۰۴/۱)، (۵۴/۲) و (۰۴/۱) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۲۲ دسامبر ۲۰۱۰)، طی روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۰ در سطوح (۹۴/۷۶۰)، (۱۰/۷۹۴) و (۱۸/۷۷۷) دلار قرار گرفتند.
میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها به استثنای بازار آمریکا با افزایش همراه بود. قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها با کاهش همراه بوده و میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۸۲/۳ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ )، طی روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۰ در سطح ۷۹/۵۰۰ دلار قرار گرفت. همچنین هر تن نفت کوره در بازارهای آمریکا ۴۸۹ دلار و ۶۰ سنت، ژاپن ۵۲۶ دلار و ۵۶ سنت و در بازار سنگاپور ۵۱۴ دلار و ۶ سنت معامله شده است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی