تداوم روند نوسانی در بازار نفت! - ۲ آبان ۸۹

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی*

بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۱۸ اکتبر الی ۲۲ اکتبر ۲۰۱۰) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا در پی افزایش ۲۵ درصدی نرخ بهره از سوی دولت چین که موجب شگفتی بازارهای جهانی شد، انتشار آمار مربوط به کاهش رشد اقتصادی چین در ۳ ماهه سوم سال ۲۰۱۰، ادامه تردیدها درباره میزان احتمالی تسهیلات پولی آمریکا، تداوم بحران اقتصادی در اروپا، کاهش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی و همچنین افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، از حدود ۰۸/۸۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۸ اکتبر۲۰۱۰ تا کمتر از ۴۹/۷۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۹ اکتبر کاهش یافت، ولی مجددا به دلیل انتشار آمار مثبت اقتصادی در آلمان، آمار مطلوب حوزه مسکن و همچنین جویندگان جدید کار آمریکا در هفته گذشته، نگرانی از احتمال تاثیر توفان حاره‌ای ریچرد بر مناطق نفتخیز مکزیک و تاسیسات نفتی آمریکا، ادامه اعتصاب در پایانه نفتی فو-لاورا در جنوب فرانسه، افزایش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی و همچنین کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، قیمت نفت خام WTI تا سطح ۶۹/۸۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۲ اکتبر افزایش یافت.اعلام رسیدن شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان آلمانی به بالاترین حد خود در ۵/۳ سال گذشته، امیدواری سرمایه‌گذاران به بازگشت ثبات به منطقه اقتصادی یورو را افزایش داده است. طی هفته گذشته، انتشار آمار مربوط به افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ نیز از عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌رود.

به عقیده تحلیلگران سیاست پولی اتخاذ شده توسط بانک مرکزی چین، دلیل عمده روند کاهشی قیمت نفت خام در هفته گذشته به شمار می‌رود. کشورچین در راستای کنترل تورم اقدام به افزایش نرخ بهره کرده و‌این تصمیم نگرانی‌هایی را برای سرمایه‌گذاران مبنی بر کاهش تقاضای نفت خام و سایر کالاها در‌این کشور به وجود آورده است. در واقع تصمیم اخیر بانک مرکزی چین موجب بالا رفتن نسبی ارزش دلار شده و‌این امر خود بر فشار کاهشی قیمت نفت خام افزوده است. افزایش نرخ بهره در چین و نیز نوسان ارزش دلار، بر بازار بورس وال استریت تاثیر گسترده‌ای به جای گذاشته است. همچنین اداره آمار ملی چین اعلام نموده است که تولید ناخالص داخلی ‌این کشور در ۳ ماهه سوم سال ۲۰۱۰ در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۰۹ به میزان ۶/۹ درصد افزایش داشته است، اما نسبت به رشد ۳/۱۰ درصدی تولید ناخالص داخلی ‌این کشور در ۳ ماهه دوم سال‌جاری اندکی کاهش نشان می‌دهد. شاخص بازارهای سهام آمریکا، در واکنش به ادامه تردیدها درباره ارائه راهکارهای جدید و اتخاذ راهبردهای جدی‌تر از سوی بانک مرکزی آمریکا برای کمک به بازسازی اقتصاد ‌این کشور، افزایش ناگهانی نرخ بهره از سوی دولت چین، کاهش رشد اقتصادی چین در ۳ ماهه سوم سال ۲۰۱۰ و همچنین آمار مطلوب حوزه مسکن و جویندگان جدید کار در آمریکا، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

معامله‌گران نفتی معمولا برای تشخیص میزان حساسیت مصرف‌کنندگان، بازارهای سهام را مورد توجه قرار می‌دهند. در واقع شاخص بازار سهام نشانه‌ای از میزان اعتماد مصرف‌کنندگان بوده و توجه سرمایه‌گذاران نفتی به‌این مساله سبب شده است تا بازار نفت خام و سهام معمولا هم جهت باشند. در حال حاضر شرایط کونتانگو در بازارهای جهانی نفت خام در حال گسترش می‌باشد و بالا بودن سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا به میزان ۱/۲۲ میلیون بشکه نسبت به مدت مشابه سال قبل در تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۰۹، موید چنین روند منطقی می‌باشد. همچنین بالا بودن موجودی کوشینگ اوکلاهما منجر به حق مرغوبیت نفت خام برنت نسبت به WTI و نیز تشدید وضعیت کونتانگو نفت خام WTI شده است. شرایط کونتانگو به شرایطی اطلاق می‌شود که نفت خام در قراردادهای ماه‌های دورتر نسبت به قراردادهای ماه‌های نزدیک‌تر در سطوح بالاتری معامله شود. کاهش ارزش دلار طی ماه‌های اخیر از تصمیمات فدرال رزرو ناشی شده است. سیاست‌گذاران بانک مرکزی آمریکا اعلام کرده‌اند که آماده ارائه کمک‌های بیشتر برای بهبود اوضاع اقتصادی ‌این کشور می‌باشند؛ لذا در صورت تزریق پول به اقتصاد آمریکا برای جلوگیری از بازگشت به رکود، ارزش دلار باز هم افت خواهد کرد. اما طی هفته گذشته، افزایش ۲۵/۰ درصدی نرخ بهره در چین و ادامه تردیدها درباره میزان احتمالی تسهیلات پولی آمریکا از یک سو و همچنین تعلل بازار برای دریافت نتایج نشست گروه ۲۰ که به اختلافات ارزی نیز خواهد پرداخت و انتشار آمار مثبت اقتصادی در آلمان و افزایش امیدواری سرمایه‌گذاران به بازگشت ثبات به منطقه اقتصادی یورو از سوی دیگر موجب شد تا ارزش دلار در مقابل یورو از یک روند نوسانی برخوردار بوده و ابتدا در روز سه شنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۱۰، به میزان قابل توجهی افزایش یافت؛ ولی مجددا تا پایان هفته از یک روند کاهشی برخوردار بود. جنگ ارزی و رقابت بر سر کاهش ارزش پول ملی در کشورهای در حال توسعه، در کنار رشد اقتصادی چین، مهم‌ترین مساله مورد توجه بازار نفت بوده و تاثیر منفی‌این کشمکش‌ها تا مدت‌ها در بازار نفت باقی خواهد ماند. بازار نفت همواره عملکرد بازار ارز را پیگیری می‌کند و بر‌این اساس در اوایل هفته گذشته افزایش ارزش دلار توانست قیمت نفت را به میزان قابل توجهی کاهش دهد؛ ولی در روزهای پایانی هفته با افت ارزش دلار قیمت نفت اندکی بهبود یافت. تحلیل‌گران معتقدند در کوتاه مدت، نشانه‌های مثبت اقتصادی می‌توانند قیمت‌ها را بهبود بخشند؛ ولی آنچه که بر قیمت‌ها در بازار کالاهای مصرفی بیشتر تاثیر می‌گذارد، روند حرکتی ارزهای معتبر و شرایط بازار مالی است.براساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۸ اکتبر الی ۲۱ اکتبر ۲۰۱۰، ابتدا ازحدود ۷۹ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۷۱/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۰ اکتبر کاهش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۲۶/۷۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ اکتبر افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۱ اکتبر ۲۰۱۰ با ۱ دلار و ۳۱ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۹ دلار و ۵ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ معادل ۸۰ دلار و ۳۶ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه اکتبر ( تا ۲۱ اکتبر ۲۰۱۰ )، با ۵ دلار و ۳۸ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه سپتامبر ۲۰۱۰ به هر بشکه ۸۰ دلار و ۱ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه سپتامبر ۲۰۱۰ معادل ۷۴ دلار و ۶۳ سنت در هر بشکه بود.

پیش‌بینی قیمت

در هفته گذشته قیمت نفت خامWTI بدون آنکه هدف خاصی را دنبال کند در دامنه محدودی بین ۵/۷۹ تا ۸۴ دلار نوسان داشت.‌این در حالی است که ارزش دلار در برابر یورو نیز در دامنه نوسانی محدودی قرار داشت و همسویی بین نوسانات آنها مشاهده شد. قیمت نفت در مسیر کاهشی از حمایت خوبی توسط اکثر میانگین‌ها برخوردار بود. در مسیر افزایشی نزدیک به سقف کانال افزایشی ماه‌های اخیر قرار داشت، بنابراین نوسان در دامنه مذکور رخ داد. گرچه حمایت ۲/۸۱ دلار شکسته شد ولی با افزایش قیمت در روز جمعه هنوز حمایت مذکور مانع کاهش قیمت است. یکی از آمارهایی که موجب نوسان در بازارهای مالی شد، افزایش نرخ بهره چین بود. آمار آمریکا در حوزه مسکن و همچنین جویندگان جدید کار در هفته گذشته مطلوب بود که موجب تقویت قیمت نفت شد. آمار اروپا نیز اثر خاصی بر بازار نداشت. با‌اینکه ذخیره‌سازی‌های نفت خام و بنزین آمریکا افزایش یافتند، ولی در عمل قیمت نفت واکنشی به آمارهای مذکور نشان نداد. البته افزایش در ذخیره‌سازی‌های نفت خام در‌این فصل طبیعی است با ‌این حال میزان آن نسبت به سال گذشته فراتر است و فشار کاهشی بر قیمت وارد می‌کند. دامنه نوسانی که برای هفته جاری محتمل است بین ۷۸ تا ۸۴ دلار است. مقاومت ۵/۸۴ دلار مانع محکمی در برابر افزایش قیمت نفت و ۲/۷۸ دلار حمایت مناسبی در برابر کاهش بیشتر قیمت نفت به‌وجود آورده‌اند. کاهش ارزش دلار در برابر یورو در دوهفته گذشته متوقف شده است و در هفته‌های آتی انتظار بر کاهش بیشتر است، بنابراین با ادامه کاهش ارزش دلار می‌توان افزایش قیمت نفت را نیز محتمل دانست.

*کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی

* منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )