کاهش آرام نرخ گاز و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی‌- مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در نوامبر ۲۰۱۰) طی دوره ۱۱ اکتبر الی ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ ، از یک روند کاهشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس، ابتدا از حدود ۶۰۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ اکتبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۶۹۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ اکتبر ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۵۳۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ اکتبر کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه نوامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی ملایم برخوردار بوده و از حدود ۵۶۴۷/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ اکتبر تا بیش از ۶۰۴۹/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا با ۲۶ سنت (۱۸/۷ درصد) کاهش،از حدود ۶۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی‌یو در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۳۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ اکتبر کاهش یافت، ولی مجددا با ۲۲ سنت ( ۵۴/۶ درصد) افزایش، تا سطح ۵۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ اکتبر افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۲۱/۴۱ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر می‌باشد.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار نیویورک از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۸۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۴۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ اکتبر کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ اکتبر افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۸۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۵۴/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ اکتبر کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ اکتبر افزایش یافت. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) نیز با ۵ سنت کاهش طی دوره ۵ اکتبر الی ۱۲ اکتبر ۲۰۱۰، از حدود ۴۷/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۴۲/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.

براساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۱۰ در حدود ۳۵۹۰ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۹۱ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۱۸ میلیارد فوت مکعب ( ۲/۳ درصد) کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۲۴۷ میلیارد فوت مکعب (۴/۷ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می‌باشد. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۳۴۳ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۸ اکتبر به میزان ۴۳ میلیارد فوت مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به میزان ۴۰ میلیارد فوت مکعب (۱/۲ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر می‌باشد. ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۱۵۶ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ( ۹۶۸ میلیارد فوت مکعب ) بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۴۲ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۵۶ میلیارد فوت مکعب (۷/۴ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۰۹ کمتر می‌باشد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی :
قیمت‌های بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بودند. قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار بورس نیویورک، در ابتدا در پی انتشار آمار مربوط به افزایش پیش بینی تقاضای نفت در سال ۲۰۱۰ توسط موسسات معتبر بین‌المللی، امیدواری‌ها درباره ارائه راهکارهایی جدید و اتخاذ راهبردهای جدی‌تر از سوی بانک مرکزی آمریکا برای کمک به بازسازی اقتصاد این کشور، ادامه اعتصاب در پایانه نفتی فو-لاورا در جنوب فرانسه، افزایش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۱۰ و همچنین به تبعیت از افزایش قیمت‌های نفت خام، از حدود ۱۶۵۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۱ اکتبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۶۶۱/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۳ اکتبر ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا به دلیل انتشار آمار ضعیف اقتصادی در آمریکا و افزایش تعداد متقاضیان کار در این کشور، کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی، تقویت ارزش دلار در مقابل یورو، بازگشایی مجدد خط لوله ۶-ای شرکت کانادایی انبریج با ظرفیت انتقال ۶۷۰ هزار بشکه در روز، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۷۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۱۰ و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۱۰۳۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.

به گزارش شانا، بر اساس اعلام شرکت نفتی توتال، به دلیل نرسیدن نفت خام در پی اعتصاب در پایانه فو-لاورای فرانسه ، نیمی‌از تولید پالایشگاه «لامد» این شرکت متوقف شده و این پالایشگاه در آستانه تعطیلی قرار دارد. پالایشگاه «لامد» شرکت توتال فرانسه با ظرفیت تولید ۱۵۸ هزار بشکه در روز، بیشتر محصول خود را به کشورهای حاشیه دریای مدیترانه و کشورهای آفریقایی صادر می‌نماید. کمبود نفت خام همچنین بر فعالیت‌های پالایشگاه فیزین در نزدیکی لیون در مرکز فرانسه نیز تاثیر گذاشته و تولید این پالایشگاه نیز اندکی کاهش یافته است. اعتصاب کارگران پایانه نفتی فو-لاورا در جنوب فرانسه، تخلیه محموله ده‌ها کشتی نفتی را با مشکل رو‌به‌رو کرده است. در صورت ادامه اعتصاب در پایانه نفتی فو-لاورا که بزرگ‌ترین پایانه نفتی فرانسه به شمار می‌رود، فعالیت ۸ پالایشگاه در نقاط مختلف اروپا که از این پایانه نفتی تغذیه می‌شوند، تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.
قیمت سوخت حرارتی در بازار بورس نایمکس نیز با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۰ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۱۰ و نیز به تبعیت از بازار نفت خام، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۲۷۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۱ اکتبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۳۰۰۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۳ اکتبر ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۲۳۰۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۵ اکتبر کاهش یافت.
قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور، به دلیل ادامه اعتصاب در پایانه فو-لاورای فرانسه و نیز افزایش دوباره نگرانی‌ها درباره پایداری وضعیت اقتصاد اروپا، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۴۷۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۱ اکتبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۳۵۶۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ اکتبر افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۱۱۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ کاهش یافت. طی هفته مذکور، کاهش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به‌ترتیب معادل ۱۷۷ و ۲۰ هزار بشکه در روز و افزایش سطح ذخیره سازی‌های نفت کوره پسماند آمریکا (معادل ۷۰۰ هزار بشکه) در هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره سازی‌های بنزین ( معادل ۸/۱ میلیون بشکه)، فرآورده‌های میان تقطیر (معادل ۳۰۰ هزار بشکه) و سوخت جت ( معادل ۵۰۰هزار بشکه ) در هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۱۰، از عوامل تقویت کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۳ اکتبر ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۵ اکتبر الی ۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ ، روندهای متفاوتی را تجربه نمودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج‌فارس، مدیترانه، شمال اروپا، ژاپن و سنگاپور به‌ترتیب به میزان ۷۱/۱۷، ۵۰/۳۰، ۲۲، ۲/۱۷ و ۵۵/۱۷ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته و در سطوح ۸۳/۷۵۷، ۵/۷۷۸، ۷۶۱، ۲/۷۹۱ و ۸۴/۷۷۶ دلار به ازای هر تن قرار گرفتند.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازار خلیج فارس با ۲ دلار و ۷۶ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۵ اکتبر ۲۰۱۰)، طی روز ۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ در سطح ۶۷۶ دلار و ۹۱ سنت قرار گرفت. از سوی دیگر، قیمت گازوئیل در بازارهای مدیترانه و شمال اروپا طی دوره مذکور از یک روند کاهشی برخوردار بودند. بر این اساس، هر تن گازوئیل در بازارهای مدیترانه ۷۰۶ دلار، شمال اروپا ۷۰۳ دلار و ۷۵ سنت، ژاپن ۷۰۵ دلار و ۲۹ سنت و سنگاپور ۶۹۰ دلار و ۹۹ سنت معامله شده است. میانگین بهای هرتن سوخت جت نیز در بازار خلیج فارس با ۴ دلار و ۸۸ سنت افزایش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ در سطح ۷۳۹ دلار و ۲۸ سنت قرار گرفت. میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار مدیترانه با ۵ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۵ اکتبر ۲۰۱۰ )، طی روز ۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ در سطح ۴۶۱ دلار و ۵۰ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن نفت کوره در بازارهای خلیج فارس ۶۴۱ دلار و ۴۱ سنت، شمال اروپا ۴۶۶ دلار و ۲۵ سنت، ژاپن ۴۸۲ دلار و ۳۴ سنت و سنگاپور ۴۷۲ دلار و ۴۷ سنت معامله شده است.
* کارشناسان بازار انرژی
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)