صادرات شیرینی و شکلات ، ۲ برابر خودرو

مهدی مهرابی- دست اندرکاران صنعت شیرینی و شکلات هم شاید مثل شکلات اند. شیرین، دوست داشتنی اما برخلاف شکلات با ذره حرارتی آب نمی شوند چرا که برای رقابت با دیگران نیاز به استقامت دارند.

اواخر دهه ۷۰ و دهه ۸۰ برای صنعت شیرینی و شکلات ایرانی عصری طلایی بوده است. سالهایی که با سرمایه گذاریهای کلان و تحول انجام شده انجمن شیرینی و شکلات ایران نیز تشکیل شد و درفاصله یک سال اعضای انجمن به ۹۵ شرکت تولید کننده رسید و درحال حاضراین انجمن حدود ۲۷۰ عضوفعال دارد.یکی از مزیتهای این انجمن این است که انجمن موازی دیگری درکنار آن وجود ندارد. درآستانه نهمین نمایشگاه بین المللی شیرینی و شکلات ایران جمشید مغازه‌ای دبیر انجمن صنفی صنایع بیسکویت،شیرینی و شکلات در گفت‌و‌گویی که با وی انجام شد، از وضعیت این صنعت می گوید و یادآور می‌شود که این صنعت، صادراتی دوبرابر صنایعی چون خودرو داشته است. مشروح این گفت و گو را در پی می‌خوانید:

وضعیت و جایگاه صنعت شیرینی و شکلات درایران چگونه است؟
دردرجه اول باید موضوع شیرینی و شکلات صنعتی را با شیرینی و شکلات سنتی جدا کنیم.حوزه کاری ما شیرینی و شکلات صنعتی است. صنعت شیرینی و شکلات بعد از انقلاب و بعد از سال ۱۳۷۶ بسیار متحول شد. ۳۰ سال پیش تعداد کارخانه های شیرینی و شکلات از انگشتان دست تجاوز نمی کردهر چند که درآن زمان برندهای مشهوری داشتیم، اما در دهه ۷۰ و سپس در دهه ۸۰ تحولی در صنعت شیرینی و شکلات رخ داد و سرمایه گذاریهای هنگفتی انجام شد. این سرمایه گذاریها سبب شد که زمینه برای این صنعت افزایش پیدا کند و ضرورت این که ما از دانش روز بهره مند شویم ایجاب می کرد که ارتباطاتی با تولید کنندگان مطرح دنیا داشته باشیم. این ارتباطات برقرار شد و درحال حاضر ما تقریبا به کشورهای پیشرفته بسیار نزدیک شده ایم. شاهد این مثال هم تولید انبوهی از شیرینی و شکلات برای صادرات و مصرف داخل است.
وضعیت صادرات شیرینی و شکلات درحال حاضر چگونه است؟
براساس آمار سال ۱۳۸۸ صادرات مواد غذایی حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار بوده که از این رقم ۵۳۰ میلیون دلار به صنعت شیرینی و شکلات اختصاص داشته است.یعنی حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از صادرات مواد غذایی مربوط به صنعت شیرینی و شکلات است و جالب اینکه رقم دو برابرصادرات صنایعی مانند خودرو و فرش است و آمار و مستندات این امرهم موجود است و با مراجعه به آمارگمرکات می توان به آن دست پیدا کرد. البته این تمام کار نیست. ما براساس نرخ های تعیین شده سازمان توسعه تجارت اظهارات خود را برای خروج کالا از گمرک انجام می دهیم اما فروش ما خیلی بالاتر از این رقم ها است. مثلا برای فروش انواع شکلات قیمت پایه حدود ۳ دلار اعلام شده است اما رقم فروش شکلاتهای صادراتی ما حتی تا حدود ۷ تا ۸ دلارمی رسد و وقتی که به آمارها مراجعه می کنیم، صادرات ما ارزش بالایی داشته است. ضمن اینکه ما هر ساله شاهد این هستیم که از حجم وزنی صادرات کاسته شده و ارزش محصولات صادر شده بالا می رود.
درسال ۸۸ به نسبت سال ۸۷ ما درصادرات ۲۵ درصد کاهش وزنی و ۵۰ درصد افزایش ارزشی داشته ایم. این نشان می دهد که محصولات ما دردنیا ارزش واقعی خود را به دست آورده است و به رقبای خارجی نزدیک می شویم.
مصرف داخلی شیرینی و شکلات و میزان تولید داخلی چه میزان است؟
ظرفیت تولید داخلی ما حدود ۲ میلیون تن است. این تولید اسمی ما است اما ظرفیت رسمی ما با توجه به نیازهای بازاررقمی حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن است که از این رقم حدود ۲۲۰ هزار تن صادرمی شود.
قبلا اعلام کرده بودید که مصرف شیرینی و شکلات درایران یک پنجم دنیا است، دلیل این امر چیست؟
من بارها اعلام کرده ام که سرانه مصرف شیرینی و شکلات صنعتی درایران دو کیلوگرم است و این رقم بسیار بسیار کمتر از کشورهای اروپایی است. سرانه مصرف شیرینی و شکلات درکشورهای اروپایی حدود ۹ تا ۱۰ کیلوگرم است.مردم باید بدانند وآگاه باشند که شیرینی و شکلات اخیرا به عنوان تنقلات مصرف نمی‌شود و یک غذااست که ارزشهای غذایی پیدا کرده وبه میان وعده و یا وعده غدایی تبدیل شده است. اخیرا هم ما توانسته ایم موادی اضافه کنیم که ویتامین ها و آهن و و سایر احتیاجات جسم و بدن را هم مرتفع کند.
وضعیت سرمایه گذاری درصنعت شیرینی و شکلات چگونه است؟
در دهه ۸۰ سرمایه گذاری هنگفتی دراین زمینه شده اما دربرخی از زمینه ها ظرفیت خالی داریم. مصرف کیک و بیسکویت درکشور ما بسیار بالا است و اگر سرمایه گذاری شود جواب خواهد داد و این سرمایه گذاریها باعث شده که تکنولوژی برتر و دانش فنی نیز بهبود پیدا کند. به طور مثال ۵ سال پیش ماندگاری کیک های داخل کشور حدود ۴۵ روز بود اما اکنون این رقم به ۶ ماه رسیده است.و این نشان می دهد که تکنولوژی روز وارد این صنعت شده است.
سرمایه گذاران این صنعت چه تسهیلاتی دریافت می کنند؟
تقاضای ما این است که از این صنعت با ارز‌آوری بزرگی که دارد حمایت شود. طبیعتا سرمایه گذاران انتظار دارند که تسهیلات با نرخ های پائین دراختیار شان قرار گیرد.صنعتی که دو برابر صنعت خودرو صادرات دارد ارزش این را دارد که بیشتر مورد حمایت قرار گیرد.
برگزاری نمایشگاه شیرینی و شکلات چه دستاورهایی برای این صنعت داشته است؟
شاید یکی از دلایل پیشرفت این صنعت برگزاری نمایشگاه ها بوده است. در بدو شروع نمایشگاه در سال ۸۱ شاهد یک صادرات ۴۰ میلیون دلاری بودیم که اکنون به ۵۰۰ میلیون دلار رسیده است . ما هر ساله دردهه سوم مهرماه نمایشگاه خود را برگزار می کنیم. از سال ۸۱ با فضای ۵ هزار متری شروع کردیم و درحال حاضر به فضای ۱۷ هزار متری رسیده‌ایم. متقاضیان زیادی برای برگزاری نمایشگاه داریم و ظرفیت ۳۰ هزار متر نیز برای برگزاری این نمایشگاه وجود دارد اما سایت نمایشگاهی به دلیل برگزاری نمایشگاه های همزمان امکان فضای بیشتر را نمی دهد. دردنیا دو نمایشگاه تخصصی شیرینی و شکلات داریم که یک نمایشگاه درآلمان درپایان زمستان برگزار می‌شود که چهلمین سال خود را تجربه می‌کند.
درباره نمایشگاه ایران نیزباید بگویم سه بخش تخصصی این صنعت یعنی محصولات،مواد اولیه و ماشین آلات درکنار هم این نمایشگاه رابرگزار می کنند و اگر این نمایشگاه بازدید کننده ای هم نداشته باشد و تنها این سه بخش با هم تعامل داشته باشند ما به اهداف خود رسیده ایم استقبال از نمایشگاه هم بسیار زیاد است و در حال حاضر جزو سه نمایشگاه برتر درتقویم نمایشگاهی کشور هستیم.

واردات غیرمجاز چه تاثیری برصنعت شیرینی و شکلات داشته است؟
واردات بی رویه و بعضا غیرمجاز چالش های گوناگونی را برای این صنعت به همراه داشته و حجم وسیعی از محصولات شیرینی و شکلات از سوی مرزهای رسمی و غیر رسمی وارد کشور می شود و در اکثر مغازه ها و فروشگاه ها حتی فروشگاه‌های زنجیره ای بزرگ با قیمت های بالا به فروش می رسد.
به گفته مغازه ای بخش عمده از این محصولات از حاشیه کشورهای همسایه به ایران منتقل می‌شود که شامل کالاهایی است که تاریخ مصرف آنان به پایان رسیده و یا روبه اتمام است. دستکاری تاریخ مصرف این محصولات نیز به راحتی و با استفاده از جت پرینت انجام می شود.

برای جلوگیری از این امر چاره اندیشی نشده است؟
نشستی با متولیان سازمان استاندارد داشتیم. سازمان استاندارد متولی تدوین استاندارد و کنترل و نظارت و بر واردات،صادرات و تولیدات است و بر اساس مسئولیت های جدیدی که به این سازمان واگذار شده نظارت بر ورود و خروج کالا یعنی اجازه ترخیص،واردات و صادرات کالا که تا پیش از این در اختیار اداره بهداشت و نظارت بر مواد غذایی،آرایشی و بهداشتی قرار داشت در اختیار کارشناسان این نهاد قرار گرفته است. ما اعلام آمادگی کرده ایم که آزمایشگاه مجهزی را با کارشناسان خبره تاسیس کنیم تا این مرکز کنترل واردات و صادرات این محصولات شیرین را به دست گیرد.
راه اندازی این آزمایشگاه کمک خواهد کرد که از سویی از واردات مواد تاریخ مصرف گذشته و بی کیفیت جلوگیری شده و از سوی دیگر صادرات کشورنیز با کیفیت بهتری انجام شود.