روند نوسانی در بازار نفت !

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی*
بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۲۰ سپتامبر الی ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۰) از یک روند نوسانی برخوردار بود.

قیمت نفت خام WTI در بازار بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا در پی افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران از احتمال کاهش تقاضای نفت به دلیل بی ثباتی اقتصاد آمریکا، افزایش آمار بیکاری در آمریکا، انتشار آمار مربوط به رشد اقتصادی منطقه یورو که بسیار کمتر از حد انتظار در ماه سپتامبر بود، کاهش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی و همچنین افزایش سطح ذخیره سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۰، از حدود ۸۶/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۷۱/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۲ سپتامبر کاهش یافت، ولی مجددا به دلیل افزایش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی و کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، قیمت نفت خام WTI تا سطح ۴۹/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۴ سپتامبر افزایش یافت.
معامله‌گران نفتی معمولا برای تشخیص میزان حساسیت مصرف‌کنندگان، بازارهای سهام را مورد توجه قرار می‌دهند. در واقع شاخص بازار سهام نشانه‌ای از میزان اعتماد مصرف‌کنندگان بوده و توجه سرمایه‌گذاران نفتی به این مساله، سبب شده است تا بازار نفت خام و سهام معمولا هم جهت باشند.
در حال حاضر شرایط کونتانگو در بازارهای جهانی نفت خام در حال گسترش می‌باشد و بالا بودن سطح ذخیره سازی‌های نفت خام آمریکا به میزان ۸/۲۲ میلیون بشکه نسبت به مدت مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۹، موید چنین روند منطقی است. شرایط کونتانگو به شرایطی اطلاق می‌شود که نفت خام در قراردادهای ماه‌های دورتر نسبت به قراردادهای ماه‌های نزدیکتر در سطوح بالاتری معامله شود. تحلیلگران معتقدند تا پیش از بروز نشانه‌های قطعی از بازسازی اقتصادی، قیمت نفت خام در محدوده ۸۰- ۷۰ دلار در هر بشکه، نوسان خواهد کرد.

به دنبال انتشار اطلاعات غافلگیرکننده اقتصادی آلمان که نشان‌دهنده رشد اعتماد تجاری در این کشور است، ارزش یورو در مقابل دلار طی هفته گذشته با افزایش همراه بود.
سیاستگذاران بانک مرکزی آمریکا اعلام کرده‌اند که آماده ارائه کمک‌های بیشتر برای بهبود اوضاع اقتصادی این کشور هستند، لذا در صورت تزریق پول به اقتصاد آمریکا برای جلوگیری از بازگشت به رکود، ارزش دلار باز هم افت خواهد نمود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۰ سپتامبر الی ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۲۶/۷۵ دلار در هر بشکه تا بیش از ۳۴/۷۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ سپتامبر افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح۲۸/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۳ سپتامبر کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۰ با ۴۶ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۴ دلار و ۸۲ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۰ معادل ۷۵ دلار و ۲۸ سنت بود.
همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه سپتامبر ( تا ۲۳ سپتامبر)، با ۱۹ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه اوت ۲۰۱۰ به هر بشکه ۷۴ دلار و ۳۴ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه اوت ۲۰۱۰ معادل ۷۴ دلار و ۱۵ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.

قیمت نفت خام برنت دریای شمال طی هفته گذشته به دلیل اعلام آمار مربوط به رشد اقتصادی منطقه یورو که بسیار کمتر از حد انتظار در ماه سپتامبر بود، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس، قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه نوامبر ۲۰۱۰، ابتدا به میزان ۱ دلار و ۳۷ سنت کاهش یافته و از حدود ۳۲/۷۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۹۵/۷۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۲ سپتامبر رسید، ولی مجددا تا سطح ۸۷/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۴ سپتامبر افزایش یافت. سطح بالای ذخیره‌سازی نفت خام در آمریکا و نگرانی سرمایه‌گذاران از احتمال کاهش تقاضای نفت به دلیل بی ثباتی اقتصاد آمریکا موجب شده است تا قیمت نفت خام برنت حق مرغوبیت ۳۸/۲ دلار درهر بشکه نسبت به نفت خام WTI داشته باشد.
بر اساس پیش بینی مرکز مطالعات جهانی انرژی (CGES)، قیمت نفت خام برنت دریای شمال در یک روند کاهشی ضعیف قرار داشته و این روند تا ۳ ماهه دوم سال ۲۰۱۱ ادامه خواهد داشت. بر این اساس، میانگین قیمت هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال از ۷۷ دلار در هر بشکه در ۳ ماهه سوم سال ۲۰۱۰، به ۷۵ دلار در هر بشکه در ۳ ماهه چهارم ۲۰۱۰ و ۷۱ دلار در هر بشکه در ۳ ماهه نخست سال ۲۰۱۱ کاهش خواهد یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۵ دلار در هر بشکه در ۳ ماه دوم سال ۲۰۱۱ افزایش خواهد یافت. همچنین متوسط قیمت نفت خام برنت در سال ۲۰۱۰ معادل ۷/۷۶ دلار در هر بشکه و در سال ۲۰۱۱ نیز معادل ۲/۷۷ دلار در هر بشکه خواهد بود.
به استناد جدیدترین گزارش ماهانه مرکز مطالعات جهانی انرژی، کند شدن رشد اقتصادی چین و کشورهای OECD به این معنا است که روند رشد تقاضای نفت خام در نیمه دوم سال ۲۰۱۰ کاهش خواهد یافت. از سوی دیگر، عمده رشد اقتصادی این کشورها در نیمه دوم سال ۲۰۱۱ به‌وقوع خواهد پیوست.
مرکز مطالعات جهانی انرژی، در سناریوی خوشبینانه خود درباره قیمت نفت خام برنت، احتمال داده است که در صورت بروز سرمای شدید زمستانی در نیمکره شمالی، ذخایر نفت خام کاهش یافته و قیمت نفت خام برنت دریای شمال تا پایان سال ۲۰۱۱ به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش خواهد یافت که البته این احتمال نسبتا ضعیف است، چراکه در صورت بروز چنین مشکلی سازمان اوپک برای حفظ ثبات اقتصاد جهانی، تولید خود را افزایش خواهد داد.
در سناریوی بدبینانه این مرکز نیز با استناد به کند شدن روند بازسازی اقتصادی در کشورهای عضو OECD احتمال داده شده است که میانگین قیمت نفت خام برنت دریای شمال در سال ۲۰۱۰ معادل ۴/۷۶ دلار در هر بشکه و در سال ۲۰۱۱ در حدود ۳/۶۶ دلار در هر بشکه باشد.

بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۰ معادل ۴/۳۵۸ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۱۰ سپتامبر ۲۰۱۰)به میزان ۱ میلیون بشکه افزایش یافته است و معادل ۸/۲۲ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۹ بیشتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل تغییری نکرده و در سطح ۲۴ روز ثابت مانده است که معادل ۶/۱ روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۴۱ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۰۴۷/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۳۱۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۰ الی ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۰ به میزان ۱۷ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۵۵۶/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۲۵۶ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۹ می‌باشد. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۰۲۷/۹ میلیون بشکه در روز به ۳۲۲/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۲۹۵ هزار بشکه در روز) افزایش یافته است که به میزان ۴۷۲ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت:
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI در کف دامنه نوسانی ماه‌های گذشته نوسان داشت و اخبار نامناسب اقتصادی نتوانست اثر قابل توجهی بر قیمت داشته باشد و موجب کاهش بیشتر آن شود. دامنه نوسانی آن بین ۵/۷۳ تا ۵/۷۶ دلار صورت پذیرفت و فعالان بازار نفت بر مبنای روش‌های خود سطح حمایتی مناسبی را در بالاتر از ۷۳ دلار مشاهده کردند و موجب برگشت روند افزایشی قیمت شدند که راه را برای افزایش در هفته جاری باز کرده است.
البته هنوز قیمت پایین‌تر از میانگین ۲۰۰ روزانه قرار دارد که در دوهفته گذشته مانع افزایش قیمت شده است، این سطح مقاومتی در۵/۷۷ دلار شکل گرفته است که قیمت در هفته جاری توانایی عبور از آن را دارد. در هفته گذشته آمار اقتصادی آمریکا مناسب نبود.
متقاضیان بیمه بیکاری افزایش یافت و شاخص اعتماد مصرف کننده نسبت به ماه قبل کاهش داشت. البته در زمینه مسکن، آمار بهتر از میزان پیش بینی‌ها بود. در اروپا نیز آمارهای منتشره امیدوارکننده نبود.
آمار کشورهای با اقتصاد ضعیف‌‌تر در هفته‌های اخیر منطقه را تحت تاثیر قرار داده است؛ به طوری که آمار رشد اقتصادی ایرلند کمتر از حد انتظار بود. وضعیت آمارهای ذخیره‌سازی‌های نفت خام و بنزین آمریکا بسیار فراتر از حد سال‌های گذشته است که از این لحاظ فشار کاهشی بر قیمت نفت وارد می‌آید. دامنه نوسانی قیمت نفت در حال کمتر شدن است، به طوری‌که قیمت در مثلث متساوی‌الاضلاع در حال نوسان است که درنهایت با شکسته شدن آن روند جدید به وجود می‌آید. با توجه با روند افزایشی قبلی انتظار بر روند افزایشی در صورت خارج شدن از این مثلث است. در هفته جاری قیمت نفت خام در سطح ۷۵ دلار با حمایت روبه‌رو است و با عبور از ۵/۷۶ دلار می‌تواند تا ۲۰/۷۸ برسد. البته هدف نهایی ۵/۸۱ دلار است که ممکن است در هفته جاری توانایی لازم برای رسیدن به آن را نداشته باشد.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی