نزول قیمت گاز در بازارهای جهانی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی

قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در سپتامبر ۲۰۱۰) طی دوره ۲۳ اوت الی ۲۷ اوت ۲۰۱۰، از یک روند کاهشی برخوردار بود. بر این اساس، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس از حدود ۰۶۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ اوت ۲۰۱۰ تا کمتر از ۶۵۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ اوت کاهش یافت. قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۰ نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۷۲۷۵/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ اوت به کمتر از ۳۷۵۸/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ اوت کاهش یافت.

قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۳۶ سنت (۲۷/۸ درصد) کاهش، از حدود ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت به کمتر از ۹۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ اوت کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۴۸/۳۴ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ پایین‌تر است.

قیمت‌های تک‌محموله گازطبیعی در بازارهای نیویورک و شیکاگو نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و به ترتیب از حدود ۶۹/۴ و ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت ۲۰۱۰ تا کمتر از ۲۳/۴ و ۹۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ اوت کاهش یافتند. همچنین قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۱۱ سنت کاهش طی دوره ۱۸ اوت الی ۲۴ اوت ۲۰۱۰، از حدود ۲۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۱۸/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.

بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰ در حدود ۳۰۵۲ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۴۰ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۹۸ میلیارد فوت‌مکعب (۱/۶ درصد) کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۰ اوت ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۱۷۷ میلیارد فوت‌مکعب (۲/۶ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می‌باشد. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۸۷۵ میلیارد فوت‌مکعب بوده است.

در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۲۰ اوت به میزان ۴۸ میلیارد فوت‌مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به میزان ۱۵ میلیارد فوت‌مکعب (۹/۰ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر است. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۸۴ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی (۸۶۵ میلیارد فوت‌مکعب) بوده، ولی نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۱۲۹ میلیارد فوت‌مکعب (۱۲ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۰ اوت ۲۰۰۹ کمتر است. سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰ به میزان سه میلیارد فوت‌مکعب نسبت به هفته قبل از آن کاهش یافته و معادل ۷۸ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه می‌باشد. به‌طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۰۵۲ میلیارد فوت‌مکعب می‌باشد، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی

قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بازار بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۷ اوت ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس نیویورک، در ابتدا در پی ادامه نگرانی‌ها از وضعیت کنونی اقتصاد جهانی، بروز نشانه‌هایی از کند شدن روند رشد اقتصادی آمریکا و احتمال تاثیر آن بر تقاضای انرژی در این کشور، گزارش‌های ناامید‌کننده از فروش مسکن در آمریکا، تداوم نرخ بالای بیکاری، قرار گرفتن سطح ذخایر بنزین آمریکا بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته، کاهش روند رشد تقاضای نفت خام چین در ماه ژوئیه ۲۰۱۰ و پیش‌بینی شرکت سینوپک چین از کند شدن نرخ رشد واردات نفت خام این کشور در نیمه دوم سال ۲۰۱۰، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام، از حدود ۸۸۱/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ اوت تا کمتر از ۸۴۹۴/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۴ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت، ولی مجددا به دنبال انتشار گزارش رشد فراتر از پیش‌بینی‌های تولید ناخالص داخلی آمریکا در روز ۲۷ اوت ۲۰۱۰، آمارهای مثبت درباره بهبود بازار کار آمریکا و بروز نشانه‌هایی مبنی بر بهبود تقاضای نفت در این کشور، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، سخنرانی اطمینان بخش برنانکی، رییس بانک مرکزی آمریکا مبنی بر اتخاذ تدابیر لازم همچون خرید گسترده وام‌های بانکی در صورت وخیم‌تر شدن اوضاع اقتصادی آمریکا و همچنین به تبعیت از افزایش قیمت‌های نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۹۴۷۹/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۷ اوت ۲۰۱۰ افزایش یافت. البته طی هفته مذکور افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۳/۲ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۸۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.

قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی و افزایشی مذکور و به تبعیت از بازار نفت خام، ابتدا از حدود ۹۵۵۴/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ اوت تا کمتر از ۹۳۵۷/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۴ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۴۴۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۷ اوت ۲۰۱۰ افزایش یافت.

در این میان افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۸/۱ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۴۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.

قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۰۳۳۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ اوت ۲۰۱۰ به کمتر از ۰۰۴۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۴ اوت کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۹۰۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ اوت افزایش یافت.

طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا (معادل ۳/۲ میلیون بشکه)، فرآورده‌های میان تقطیر (معادل ۸/۱ میلیون بشکه)، سوخت جت (معادل ۱۰۰ هزار بشکه) و همچنین کاهش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان‌تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۸۴ هزار بشکه در روز و ۴۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت کوره پسماند (معادل ۳/۱ میلیون بشکه) در هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.

بر اساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۲۵ اوت ۲۰۱۰، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۷ اوت الی ۲۴ اوت ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت‌های تک‌محموله بنزین معمولی در بازارهای آمریکا (خلیج مکزیک)، اروپا (روتردام) و آسیا (سنگاپور) به ترتیب با ۸۳/۷، ۲/۹ و ۵۵/۶ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۶۹/۱۸۶، ۹۱/۱۹۲ و ۸۱/۱۹۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ اوت تا کمتر از ۸۶/۱۷۸، ۷۱/۱۸۳ و ۲۶/۱۸۷ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافته است.

قیمت‌های تک‌محموله گازوئیل در بازارهای اروپا و آسیا نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۵۰/۲۰۳ و ۶۹/۲۰۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ اوت تا کمتر از ۰۳/۱۹۵ و ۲۱/۱۹۸ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافته است.

همچنین قیمت‌های تک‌محموله سوخت جت در بازارهای آمریکا، اروپا و آسیا به ترتیب با ۶۸/۷، ۶۹/۸ و ۴۷/۵ سنت کاهش در هر گالن طی دوره ۱۷ اوت الی ۲۴ اوت ۲۰۱۰ همراه بوده اند. قیمت‌های تک‌محموله نفت کوره نیز در همه بازارها از چنین روند کاهشی برخوردار بوده است.

*کارشناسان بازار انرژی

منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)