کاهش آرام نرخ گاز

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در سپتامبر ۲۰۱۰) طی دوره ۱۶ اوت الی ۲۰ اوت ۲۰۱۰، از یک روند کاهشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس از حدود ۲۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ اوت ۲۰۱۰ تا کمتر از ۱۱۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ اوت کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۶۰۶۸/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ اوت تا بیش از ۸۱۷۲/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ اوت افزایش یافت.
قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و با ۳ سنت (۷/۰ درصد) کاهش، از حدود ۳۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ اوت تا کمتر از ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۵۷/۲۸ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ پایین‌تر است.
قیمت‌های تک محموله گاز طبیعی در بازارهای نیویورک و شیکاگو نیز از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و به ترتیب از حدود ۷۸/۴ و ۴۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ اوت ۲۰۱۰ تا کمتر از ۶۹/۴ و ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت کاهش یافتند. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۱۴ سنت کاهش طی دوره ۱۱ اوت الی ۱۸ اوت ۲۰۱۰، از حدود ۴۳/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۲۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰ در حدود ۳۰۱۲ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۲۷ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۸۵ میلیارد فوت‌مکعب (۸/۵ درصد) کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۳ اوت ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۱۹۶ میلیارد فوت‌مکعب (۷ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) است.
میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۸۱۶ میلیارد فوت‌مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۳ اوت به میزان ۴۰ میلیارد فوت‌مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به میزان ۱۵ میلیارد فوت‌مکعب (یک درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر است. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۹۴ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی (۸۶۰ میلیارد فوت‌مکعب) بوده، ولی نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۶ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۱۲۰ میلیارد فوت‌مکعب (۲/۱۱ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۳ اوت ۲۰۰۹ کمتر است. سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰ به میزان سه میلیارد فوت‌مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و معادل ۸۶ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۰۱۲ میلیارد فوت‌مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بازار بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۰ اوت ۲۰۱۰ از یک روند نوسانی برخوردار بود. قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار بورس نیویورک، در ابتدا در پی امیدواری‌های ناشی از رشد سود شرکت‌ها و تولیدات صنعتی در آمریکا، رشد شاخص بازار سهام آمریکا به سبب اخبار منتشر شده درباره سود فراتر از انتظار شرکت‌های خرده فروشی همچون وال مارت و هوم دیپت، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از افزایش قیمت‌های نفت خام، از حدود ۹۲۴۳/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ اوت تا بیش از ۹۶۱۲/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۸ اوت ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا به دنبال انتشار اخبار نگران‌کننده درباره وضعیت اقتصادی ژاپن و آمریکا، بروز نشانه‌های جدید از کند شدن روند رشد اقتصادی و افزایش آمارهای مربوط به بیکاری در آمریکا، تشدید نگرانی‌ها از تداوم تقاضای ضعیف نفت خام و فرآورده‌های نفتی در ماه‌های آتی، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۹۲۵۱/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۰ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت.
البته طی هفته مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۱۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۲۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و به تبعیت از بازار نفت خام، ابتدا از حدود ۹۸۸۸/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ اوت تا بیش از ۰۲۵۹/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ اوت ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۷۱/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۰ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت. در این میان افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا و از سوی دیگر، افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۷۴ هزار بشکه در روز طی هفته مذکور، از عوامل تقویت‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور از یک روند نوسانی برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۰۵۶۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ اوت ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۰۴۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ اوت افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۴۷۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ اوت کاهش یافت. طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا (معادل ۱/۱ میلیون بشکه)، سوخت جت (معادل ۵۰۰ هزار بشکه) و نفت کوره پسماند (معادل ۱۰۰ هزار بشکه) در هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین (معادل ۱۰۰ هزار بشکه) و همچنین افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۲۲۳ هزار بشکه در روز و ۲۷۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۱۸ اوت ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۰ اوت الی ۱۷ اوت ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت‌های تک محموله بنزین معمولی در بازارهای آمریکا (خلیج مکزیک)، اروپا (روتردام) و آسیا (سنگاپور) به ترتیب با ۴۱/۱۳، ۲/۱۰ و ۱۷/۹ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۱/۲۰۰، ۱۱/۲۰۳ و ۹۸/۲۰۲ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ اوت تا کمتر از ۶۹/۱۸۶، ۹۱/۱۹۲ و ۸۱/۱۹۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافته است. قیمت‌های تک محموله گازوئیل در بازارهای اروپا و آسیا نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۱۷/۲۱۳ و ۵۲/۲۱۴ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ اوت تا کمتر از ۵۰/۲۰۳ و ۶۹/۲۰۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافته است. همچنین قیمت‌های تک محموله سوخت جت در بازارهای آمریکا، اروپا و آسیا به ترتیب با ۱۴/۸، ۰۸/۸ و ۴۳/۱۱ سنت کاهش در هر گالن طی دوره ۱۰ اوت الی ۱۷ اوت ۲۰۱۰ همراه بوده‌اند. قیمت‌های تک محموله نفت کوره نیز در همه بازارها از چنین روند کاهشی برخوردار بوده است.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازار خلیج فارس با ۳۱ دلار و ۹۰ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۱۱ اوت ۲۰۱۰)، طی روز ۱۸ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۶۷۷ دلار و ۸ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه ۶۶۵ دلار، شمال اروپا ۶۶۹ دلار، آمریکا ۷۲۴ دلار و ۱۷ سنت، ژاپن ۷۱۷ دلار و ۵۸ سنت و سنگاپور ۷۰۱ دلار و ۱۶ سنت معامله شده است. میانگین بهای هر تن سوخت جت نیز در بازار خلیج فارس با ۲۵ دلار و ۶۰ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۸ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۶۶۷ دلار و ۲۰ سنت قرار گرفت.
میانگین بهای هر تن نفت گاز در بازار خلیج فارس با ۲۵ دلار و ۴۰ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۱۱ اوت ۲۰۱۰)، طی روز ۱۸ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۶۲۰ دلار و ۱۴ سنت قرار گرفت. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن نفت کوره نیز در بازار خلیج فارس با ۱۶ دلار و ۷۰ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۱۱ اوت ۲۰۱۰)، طی روز ۱۸ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۴۳۸ دلار و ۲۱ سنت قرار گرفت.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)