نوسان در بازار نفت! - ۱۰ مرداد ۸۹

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۲۶ ژوئیه الی ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰) از یک روند نوسانی برخوردار بود.

قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا در پی افت شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان آمریکایی، کاهش تقاضای کالای با دوام صنعتی آمریکا در ماه ژوئیه نسبت به ژوئن ۲۰۱۰، کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی و همچنین افزایش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۳/۷ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰، از حدود ۹۸/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۰ تا کمتر از ۹۹/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۸ ژوئیه کاهش یافت؛ ولی مجددا با انتشار گزارش سوددهی شرکت‌های نفتی،‌ کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و نیزکاهش بیکاری، قیمت نفت خام تا سطح ۹۵/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۰ ژوئیه افزایش یافت.
در واقع قیمت نفت خام در بازارهای جهانی در روز سه شنبه ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۰، به دنبال افت شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان در آمریکا، کاهش یافت. رقم شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان در این کشور از ۳/۵۴ در ماه ژوئن ۲۰۱۰ به ۴/۵۰ در ماه ژوئیه افت کرده و به پایین‌ترین میزان خود طی۵ ماه گذشته رسیده است. کاهش تقاضای کالاهای بادوام در آمریکا نیز نگرانی‌هایی را در مورد بهبود شرایط اقتصادی به همراه داشته و موجب افت بازارهای سهام شده است. افت تقاضای کالای با دوام صنعتی در آمریکا در ماه ژوئیه نسبت به ژوئن باعث رکود معاملات بازارهای بورس شده و شاخص S & P را به کمتر از میانگین ۲۰۰ روز گذشته رسانده است. پیش‌بینی می‌شود کاهش تقاضای کالای صنعتی در ماه اوت حتی گسترده‌تر نیز باشد.
همچنین طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰، معادل ۳/۷ میلیون بشکه افزایش یافته که عمدتا به دلیل افزایش واردات نفت خام بوده است. واردات نفت خام آمریکا طی هفته مذکور به میزان ۱۷۶/۱ میلیون بشکه در روز افزایش یافته و به بالاترین میزان خود از اوت ۲۰۰۶ تاکنون رسیده است. علت اصلی این امر انتظار نفتکش‌ها برای اتمام طوفان آلکس ذکر شده است.
البته طی هفته مذکور، انتشار گزارش سوددهی بهتر از سطح انتظار اکسون موبیل و سوث وست ایرلاینز و دیگر شرکت‌ها و نیز افزایش امیدواری‌ها به بازسازی اقتصادی، از عوامل تقویت کننده قیمت‌های نفت خام به شمار می‌روند که موجب توقف روند کاهشی نفت‌خام طی هفته گذشته گردیدند. با توجه به افزایش قیمت نفت خام نسبت به سال ۲۰۰۹،‌ درآمد شرکت اکسون موبیل در سه ماه دوم ۲۰۱۰ با رسیدن به رقم ۵۶/۷ میلیارد دلار،‌ تقریبا دو برابر شده است. فعالان بازار نفت برای اطمینان از اعتماد سرمایه‌گذاران و ادامه روند بازسازی اقتصادی،‌ روند تغییرات قیمت دلار،‌ بازارهای سهام،‌ گزارش‌های سوددهی شرکت‌ها و دیگر اطلاعات اقتصادی را به دقت زیر نظر دارند؛ چراکه به عقیده تحلیل‌گران در شرایط کنونی مهم‌ترین عامل نوسان قیمت نفت، نگرانی‌ها درباره بازسازی اقتصادی بوده و مدت‌ زمان زیادی لازم است تا اثرات بحران اقتصادی‌ به طور کامل رفع شوند.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۶ ژوئیه الی ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۲۲/۷۴ دلار در هر بشکه به کمتر از ۲۶/۷۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۸ ژوئیه کاهش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۱۹/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰ افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰ با ۴۷ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۳ دلار و ۹۰ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰ معادل ۷۳ دلار و ۴۳ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئیه ( تا ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰ )، با ۵۶ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه ژوئن ۲۰۱۰ به هر بشکه ۷۲ دلار و ۴۱ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئن ۲۰۱۰ معادل ۷۲ دلار و ۹۷ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۵۶ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۱ ژوئیه ۲۰۱۰)، در روز ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۰ به بشکه‌ای ۷۳ دلار و ۲۳ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت‌خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز سه شنبه (۲۷ ژوئیه ۲۰۱۰ ) ۷۳ دلار و ۹۶ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۷۲ دلار و ۷۳ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۷۳ دلار و ۶۸ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۷۲ دلار و ۹۳ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت‌خام سبک ایران در بازار آسیا ۷۴ دلار و ۳۴ سنت، شمال غربی اروپا ۷۳ دلار و ۴ سنت و در بازار مدیترانه ۷۲ دلار و ۷۸ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۷۲ دلار و ۶۴ سنت، شمال غربی اروپا ۷۲ دلار و ۲۷ سنت و در بازار مدیترانه ۷۱ دلار و ۴۳ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲۱ ژوئیه الی ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۰، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار آسیا با
۶۰ سنت افزایش در هر بشکه به ‌وقوع پیوسته است. بر این اساس، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران به مقصدهای مختلف، به ترتیب به میزان ۵۶ و ۵۷ سنت در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۰، در ابتدا به میزان یک‌ دلار و ۴۴ سنت کاهش یافته و از حدود ۵۰/۷۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۰ تا کمتر از ۰۶/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۸ ژوئیه رسید؛ ولی مجددا تا سطح ۱۸/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ۳۰ ژوئیه افزایش یافت.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰ معادل ۸/۳۶۰ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰) به میزان ۳/۷ میلیون بشکه افزایش یافته است و معادل ۱۳ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۹ بیشتر می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل معادل ۳/۰ روز افزایش یافته و در سطح ۴/۲۳ روز قرار گرفته است که معادل میزان مشابه سال قبل می‌باشد.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI همچنان در دامنه نوسانی ۷۵ تا ۷۸ نوسان داشت. در اوایل هفته قیمت بالاتر از میانگین ۲۰۰ قرار داشت که با توجه به اخبار نامناسب از وضعیت اقتصادی آمریکا و در انتهای هفته با افزایش قابل توجه در ذخیره‌سازی‌های نفت خام، قیمت در نهایت به پایین‌تر از میانگین مذکور کاهش پیدا کرد؛ ولی حمایت ۷۵ دلار توانست موجب برگشت روند افزایشی شود. قیمت بسته شده در پایان ماه میلادی دلالت بر ادامه روند افزایشی دارد و روند افزایشی برای ماه اوت نیز مورد انتظار است. قیمت بسته شده در روز جمعه نیز بالاتر از اکثر میانگین‌ها قرار گرفته است که می‌تواند موجب فشار افزایشی بر قیمت شود. آمارهای اقتصادی منتشر شده در هفته گذشته حاکی از آن است که هنوز اطمینان لازم در مورد اقتصاد جهانی به‌وجود نیامده است. شرایط اقتصادی در اروپا به نظر بهتر از آمریکا بود که توانست فشار افزایشی بر قیمت نفت وارد آورد. ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا برخلاف فصل گرم و افزایش مصرف بنزین به میزان زیادی افزایش یافت که البته می‌تواند موقتی بوده و در هفته‌های آتی روند طبیعی به خود گیرد. عوامل مذکور در مجموع موجب نوسان قیمت بدون ایجاد روند کاهشی یا افزایشی شد و بازار نفت منتظر اخبار جدید و بهتری از شرایط اقتصاد جهانی است. در هفته جاری همچنان فشار افزایشی بر قیمت نفت خام وارد خواهد شد. قیمت در دامنه نوسانی ۲/۷۸ تا ۳/۸۱ دلار قرار گرفته است و میانگین ۲۰ روزانه در سطح ۷/۷۶ دلار نیز یکی از سطوح حمایتی است که مانع کاهش بیشتر قیمت می‌شود.
* کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )