تعیین ماموریت‌های ویژه برای یک سازمان توسعه‌ای

مهرداد صباغی*

فعالیت های سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در چارچوب دولت های نهم و دهم شاهد تحول بنیادین و شگفتی ساز بوده و به اقتضای ادوار مختلف ، ماموریت های متعددی را برعهده گرفته که با اتکا و یاری منابع انسانی مستعد و کارآمد خود ، توانسته مزیت نسبی خود را در مقایسه با سازمان های توسعه ای دیگر ، به اثبات برساند. در این خصوص رهنمودهای رهبر فرزانه انقلاب اسلامی ، دستورات ریاست محترم جمهوری و همچنین سیاست گذاری وزارت صنایع و معادن توام با تاکیدات مهندس محرابیان ، چشم انداز روشنی برای فعالیت های ایدرو ترسیم کرده است . باید دانست سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در دهه چهل شمسی بصورت سازمانی با ماموریت توسعه‌ای، مستقل، مبتنی بر قانونی خاص و با هدف تسریع در توسعه صنعتی کشور و ارتقا سهم صنعت در تولید ناخالص ملی از راه مساعدت به‌ گسترش و نوسازی صنایع بوجود آمد. سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران پس از ۴۴ سال خدمات گسترده‌‌ای به‌ اقتصاد صنعتی کشور ارائه کرد، به‌ طوری که بخش قابل توجهی و نسبتا اساسی زیربنای صنعت کشور متاثر از فعالیت‌های سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، شرکت‌های تابعه و وابسته است.

ایدرو در دهه اول حیات خود به‌عنوان نهادی توسعه‌ای، ایجاد صنایع بزرگ و جدید و نوسازی صنایع قدیم را در دستور کار داشت. در دهه دوم یعنی از زمان انقلاب تا جنگ تحمیلی به لحاظ شرایط ویژه کشور متاثر سال های دفاع مقدس، عملاً نقش بنگاه‌داری واحدهایی که عمدتاً در حوزه صنایع سنگین قرار داشتند به عهده ایدرو نهاده شد. در دهه سوم با ورود به حوزه پیمانکاری عمومی و اجرا و مدیریت پروژه‌های بزرگ صنعتی و به ویژه نفت و گاز و پتروشیمی نقش مؤثری را در به کارگیری ظرفیت‌های تولیدی و پتانسیل‌های صنعتی داخل کشور ایفا کرد و در دهه چهارم با تأکید بر توانمندسازی بخش خصوصی از طریق مشارکت در سرمایه‌گذاری طرح‌های صنعتی و توسعه صنایع پیشرفته و خطرپذیر نقش توسعه‌ای خود را در پی گرفت.

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با توجه به توان کارشناسی و مدیریتی بالا و تجربه چهل ساله در فعالیت های توسعه صنعتی، کما فی السابق می تواند به عنوان نهادی توسعه ای به ایفای نقش اثرگذار خود در صنعت کشور به ویژه در حوزه های زیر ادامه دهد. این دهه به لحاظ ضرورت جهش صنعتی و تنوع نامحدود محصولات و خدمات صنعتی در فضای بازار نمی توان سازمانی را با ماموریت توسعه ای با طیفی گسترده با تنوع فعالیت مشاهده کرد، بلکه این نهادها بر اساس نیاز اقتصادی اجتماعی کشور از یکسو، و تقسیم کار تعریف شده به شکل سازمان هایی تخصصی که دارای فعالیت های مشخصی هستند از سوی دیگر، برای توسعه اقتصادی نقش آفرینی می کند. لذا بازانگاری وظایف سازمان های توسعه ای جهت حرکت به سمت اداره تخصصی سازمان های توسعه ایی مورد تاکید است.

یقیناً ایفای مطلوب ماموریت محول شده در فضای متاثر از ابلاغ سیاست های اصل ۴۴ قانون اساس و برنامه پنجم پیشرفت و عدالت، نیاز به ذهنیت و فضای مناسب برای توسعه صنعت ، حمایت ارکان اصلی قانونگذاری از ماموریت توسعه ای و اهداف و استراتژی های ایدرو، و بهره‌مندی کامل از امتیازهای مندرج در قانون تـأسیس و مفاد اساسنامه را اجتــناب ناپذیر می‌کند. بنابراین سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران هنگامی در اجرای ماموریتهای ملی موفق عمل خواهد کرد که از حمایتها و اختیارات ویژه بر خوردار باشد.

در این راستا ناگفته پیدا ست در اختیار نبودن منابع مکفی و بموقع برای انجام سرمایه گذاری ها، انجام رسالت توسعه ای سازمان را مختل خواهد کرد.

از سوی دیگر به حمایت های قانونی بیشتر از فعالیت های سازمان های توسعه نیاز است.

در همین حال تسهیل در چرخه اختیارات دولت موثر و هدفدار به سازمانهای توسعه ای ضروری است.امید است با عنایت به مفاد تبصره ۳ از ماده ۳ لایحه قانونی اجرای سیاست های کلی اصل (۴۴ ) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که بر آن اساس وجود سازمان های توسعه ای ضروری تشخیص داده شده است، زمینه شفاف سازی ماموریت و فلسفه وجودی سازمان فراهم آید.

در پایان سازمان های توسعه ای برای ایفای نقش مطلوب خود در توسعه صنعتی و افزایش سهم صنعت از ۲۰%به ۲۵% در تولید ناخالص داخلی نیاز به موارد ذیل دارند :

۱ - اقتدار قانونی: جلب و برخورداری از حمایت قانونی بیشتر در راستای ، توان حرکت سریع به سوی فرصتهای سرمایه گذاری و گذر از اینرسی های فضای کسب و کار ،بهرمندی از اختیارات متناسب با ماموریت توسعه صنعتی در راستای جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی و طراحی مدل مشارکت مناسب با فضای اقتصادی کشور.

۲ - استقرار نهادی.ضرورت تقویت شکل سازماندهی و مدیریت قانونی برای سازمان های توسعه ای که امکان جلب و جذب نخبگان و شرایط بهره‌مندی از اختیارات کافی برای مشارکت با بخش خصوصی و مدیریت هدفمند مبتنی بر شکار توانمندیهای نقاط مرجع صنعت را داشته باشد.

۳ - استطاعت مالی. بازگشت سریع منابع مالی حاصل فروش سهام شرکت های ایدرو و خروج برخی از شرکت های کمک کننده به نقش توسعه ای ایدرو در راستان تقویت توان مالی متناسب با ماموریت ها محوله ضروری است.

*مدیر مطالعات و برنامه‌ریزی‌های استراتژیک ایدرو