تردید در بازار نفت! - ۲۷ تیر ۸۹

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۱۲ ژوئیه الی ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا به دنبال انتشار اخبار مثبت درباره بازسازی اقتصاد جهانی، انتشار گزارش سوددهی مناسب دو شرکت آمریکایی «آلکوا» تولید‌کننده بزرگ آلومینیوم و اپراتور خط آهن «سی.اس.ایکس»، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، پیش‌بینی اخیر آژانس بین‌المللی انرژی درباره افزایش ۶/۱ درصدی تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۱۱ و همچنین کاهش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۱/۵ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۹ ژوئیه ۲۰۱۰، از حدود ۹۵/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۵/۷۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۳ ژوئیه افزایش یافت، ولی مجددا به دلیل انتشار اخبار دوگانه درباره اقتصاد آمریکا و تشدید تردیدها درباره بازسازی اقتصادی این کشور و همچنین کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی، قیمت نفت خام تا سطح ۰۱/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ ژوئیه کاهش یافت. روز ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰، بانک مرکزی آمریکا اعلام نمود: نرخ تولیدات صنعتی این کشور در ماه ژوئن ۱/۰ درصد رشد داشته است، در حالی که اطلاعات محلی نیویورک و فیلادلفیا، نشان‌دهنده کاهش تولید بود.
برخی از اطلاعات اقتصادی منتشر شده نشان‌دهنده کند بودن رشد اقتصادی آمریکا و تشدید تردیدها درباره بازسازی اقتصادی این کشور بوده و این مساله مانع ادامه روند رو به رشد قیمت‌های نفت خام شده است. شاخص حساسیت مصرف‌کننده که از سوی دانشگاه میشیگان آمریکا منتشر می‌شود، از پیش‌بینی‌ها کمتر بوده و با ۱۰ پله افت به رقم ۵/۶۶ در ماه ژوئیه ۲۰۱۰ رسیده است که پایین‌ترین رقم از ماه اوت ۲۰۰۹ به شمار می‌رود. همچنین اعلام کاهش شاخص‌های رشد اقتصادی آمریکا در نشست سیاستگذاری کمیته بازار آزاد فدرال وابسته به بانک مرکزی آمریکا در روز ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۰، سبب تشدید نگرانی‌ها گردیده است. اخبار این نشست نشان داد که اعضای این کمیته پیش‌بینی خود درباره رشد اقتصادی آمریکا را از ارقام ۲/۳ تا ۷/۳ درصد که چند ماه پیش اعلام شده بود، به ۳ تا ۵/۳ درصد کاهش داده‌اند و بانک مرکزی به دنبال راهکارهای جدیدی برای حفظ روند متزلزل بازسازی اقتصادی در آمریکا است.
تحلیلگران معتقدند، تداوم رشد اقتصاد جهانی حتی با روند آهسته کنونی، سبب افزایش تقاضا برای نفت و ادامه تعادل عرضه و تقاضا خواهد شد. در واقع تقاضای بالای نفت از سوی کشورهای در حال توسعه باعث خواهد شد تا تاثیر کاهش تقاضا در کشورهای پیشرفته کمرنگ‌تر شده و روند رشد قیمت‌ها تداوم یابد. روز ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰، دولت چین اعلام نمود که در ۳ ماه دوم سال ۲۰۱۰ در حدود ۳/۱۰ درصد رشد داشته و مصرف نفت در پالایشگاه‌های این کشور در ماه ژوئن، به بالاترین حد خود رسیده است. همچنین بر اساس اعلام دولت سنگاپور، اقتصاد این کشور نیز شاهد رکورد رشد ۳/۱۹ درصدی بوده است.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۲ ژوئیه الی ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۷۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۲ ژوئیه به بیش از ۹۳/۷۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۴ ژوئیه افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۲۶/۷۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۵ ژوئیه کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰ با ۲ دلار و۳۱ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۲ دلار و ۹۴ سنت رسیده است.
میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۹ ژوئیه ۲۰۱۰ معادل ۷۰ دلار و ۶۳ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئیه (تا ۱۵ ژوئیه)، با ۱ دلار و۶۱ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه ژوئن ۲۰۱۰ به هر بشکه ۷۱ دلار و ۳۶ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئن ۲۰۱۰ معادل ۷۲ دلار و ۹۷ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۴ دلار و ۶۲ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۷ ژوئیه ۲۰۱۰)، در روز ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۰ به بشکه‌ای ۷۳ دلار و ۱۵ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۱۴ ژوئیه ۲۰۱۰) ۷۳ دلار و۸۹ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۷۲ دلار و ۶۴ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۷۳ دلار و ۶۹ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۷۲ دلار و ۹۴ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۷۴ دلار و ۱۸ سنت، شمال غربی اروپا ۷۳ دلار و ۳ سنت و در بازار مدیترانه ۷۲ دلار و ۷۹ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۷۲ دلار و ۴۸ سنت، شمال غربی اروپا ۷۲ دلار و ۲۷ سنت و در بازار مدیترانه ۷۱ دلار و ۴۴ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۷ ژوئیه الی ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۰، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار آسیا با ۹۸/۴ دلار افزایش در هر بشکه به‌وقوع پیوسته است. بر این اساس، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران به مقصدهای مختلف، به ترتیب به میزان ۵۸/۴ و ۶۵/۴ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه اوت ۲۰۱۰، ابتدا به میزان ۲ دلار و ۴۰ سنت افزایش یافته و از حدود ۳۷/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۰ تا بیش از ۷۷/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۴ ژوئیه افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۷/۷۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ ژوئیه کاهش یافت.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI در بالاتر از میانگین ۵۰ قرار داشت و سطح ۷۵ دلار حمایت خوبی را ایجاد کرد که مانع کاهش قیمت از این سطح شد. سطح مقاومتی ۲/۷۸ دلار نیز مانع افزایش بیشتر قیمت شد. قیمت هنوز در پایین‌تر از میانگین ۲۰۰ قرار دارد که به معنی عدم‌وجود ظرفیت لازم برای روند صعودی است. شاخص‌هایRSI و MACD روند افزایشی را نشان می‌‌دهند. از لحاظ داده‌های ماهانه روند فعلی افزایشی است، لذا در حال حاضر کاهش‌ها گذرا است. دامنه نوسانی در ماه‌های گذشته بین ۶۸ تا ۸۷ دلار بوده و قیمت حول‌وحوش میانگین ۷۷ دلار در این دامنه نوسان داشته است. در هفته گذشته میزان ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا کاهش قابل ملاحظه‌ای داشت.
در چند هفته گذشته روند نزولی بر میزان ذخیره‌سازی‌ها حاکم بوده است که البته با توجه به فصل گرما روند طبیعی را طی می‌کند، ولی میزان آن نسبت به سال گذشته بیشتر است که اثر فشار افزایشی آن بر قیمت نفت را تا حدودی خنثی کرد. در هفته گذشته آمار اقتصادی آمریکا نامناسب بود؛ به طوری که شاخص احساس مصرف‌کننده میشیگان کاهش بیش از انتظاری را نشان داد و در آخرین روز کاری موجب فشار فروش در بورس‌ها و کاهش قیمت نفت شد.
وضعیت اقتصادی در اروپا کمی بهبود نشان داد که در طول هفته موجب تقویت قیمت نفت شد. در هفته جاری قیمت در سطح ۷۵ دلار با حمایت خوبی روبه‌رو است که مانع کاهش بیشتر قیمت خواهد شد.
در مسیر افزایشی سطح ۲/۷۸ دلار اولین سطح مقاومتی است که در هفته گذشته نیز مانع افزایش قیمت شد. شکسته شدن این سطح به معنی آماده شدن قیمت برای گذر از این مقاومت و فرا رفتن از میانگین ۲۰۰ است که دامنه نوسانی قیمت را بین ۷۷ تا ۸۷ دلار قرار می‌دهد.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
*کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی