کاهش اعتماد سرمایه‌‌گذاران و تاثیر آن بر بازار گاز و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ژوئیه ۲۰۱۰) طی دوره ۱۸- ۱۴ ژوئن ۲۰۱۰ ، از یک روند کاهشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس نایمکس ابتدا از حدود ۰۰۶/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۸۹/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ ژوئن افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۹۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ ژوئن کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه ژوئیه ۲۰۱۰، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۳۵۸۶/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ ژوئن تا بیش از ۷۲۷۶/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ ژوئن ۲۰۱۰ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب در ۴ روز از ۵ روز کاری هفته قبل با افزایش همراه بود. به‌طور کلی، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب با ۳۸ سنت افزایش (۸ درصد) از حدود ۷۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۱۰ به بیش از ۱۳/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ ژوئن افزایش یافت. البته این سطح قیمتی هنوز هم به میزان ۸/۱۵ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است.
قیمت‌های تک محموله گازطبیعی در بازارهای نیویورک و شیکاگو نیز به ترتیب با ۴۵ و ۳۳ سنت افزایش در هر میلیون بی.تی.یو روبه‌رو بوده و از حدود ۰۶/۵ و ۷۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۱۰ به بیش از ۵۱/۵ و ۱۲/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ ژوئن افزایش یافته است. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) نیز با ۲۹ سنت افزایش طی دوره ۹ ژوئن الی ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰، از حدود ۷۸/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به بیش از ۰۷/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۱ ژوئن ۲۰۱۰ در حدود ۲۵۴۳ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۸۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان دو میلیارد فوت مکعب (۱/۰ درصد) بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۱ ژوئن ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۳۱۳ میلیارد فوت مکعب (۱۴ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می‌باشد. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۲۳۰ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۱ ژوئن به میزان ۵۲ میلیارد فوت مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به میزان ۹۴ میلیارد فوت مکعب (۵/۸ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر می‌باشد. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و ...) به میزان ۱۲۹ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی (۷۹۰ میلیارد فوت مکعب) بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۲۳ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. از سوی دیگر سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۶۲ میلیارد فوت مکعب (۳/۶ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۱ ژوئن ۲۰۰۹ کمتر است.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بازار بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۸ ژوئن ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی همراه با نوسان بود. قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار بورس نیویورک در ابتدا در پی انتشار آمار دولت آمریکا مبنی بر افزایش بیش از سطح انتظار تولید بخش صنعت آمریکا در ماه مه و انتظار ادامه این روند تا پایان سال ۲۰۱۰، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، افزایش ارزش یورو در مقابل دلار، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۴۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۱ ژوئن ۲۰۱۰ و در نتیجه کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه طی دوره مذکور و همچنین به تبعیت از قیمت‌های نفت خام، از حدود ۰۷۶۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۴ ژوئن تا بیش از ۱۶۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ ژوئن ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا به دنبال کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران در بازارهای جهانی به دلیل بروز نشانه‌هایی از تقاضای ضعیف نفت در آمریکا، افزایش آمار متقاضیان جدید بیمه بیکاری و کاهش شاخص اعتماد مصرف‌کننده در این کشور و به تبع آن افزایش تردیدها درباره بهبود شرایط اقتصادی جهان و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام در بازارهای جهانی، تا کمتر از ۱۴۷۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ ژوئن کاهش یافت. بحران مالی منطقه یورو، بازارهای جهانی نفت خام و فرآورده‌های نفتی را تحت‌تاثیر قرار داده و موجب بی‌ثباتی در این بازارها شده است، چراکه بحران مالی یونان و دیگر کشورهای اروپایی می‌تواند شرایط اقتصادی این منطقه را تحت‌تاثیر قرار داده و منجر به کاهش تقاضای انرژی شود. بر این اساس قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا به دنبال کاهش نگرانی‌های اقتصادی منطقه یورو به دلیل مزایده بدهی‌ها در کشورهای اسپانیا، بلژیک و ایرلند که سبب تقویت اطمینان سرمایه‌گذاران نسبت به شرایط مالی منطقه یورو شده است، از حدود ۱۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۱۰ به بیش از ۲۲۲۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ ژوئن افزایش یافت، ولی مجددا به دلیل تنزل رتبه مالی یونان بر اساس آخرین رتبه‌بندی موسسه Moody's و S&P، تا سطح ۲۱۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸ ژوئن کاهش یافت. همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازار خلیج فارس با ۳۷ دلار و ۱۵ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۹ ژوئن ۲۰۱۰)، طی روز ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۷۰۸ دلار و ۲۱ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه ۷۰۳ دلار، شمال اروپا ۷۰۸ دلار، آمریکا ۷۹۰ دلار و ۵۶ سنت، ژاپن ۷۴۲ دلار و ۷۰ سنت و سنگاپور ۷۲۶ دلار و ۷۹ سنت معامله شده است. میانگین بهای هر تن سوخت جت نیز در بازار خلیج فارس با ۲۸ دلار و ۸۰ سنت افزایش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۶۸۰ دلار و ۱۶ سنت قرار گرفت.
میانگین بهای هر تن نفت گاز در بازار خلیج فارس با ۲۹ دلار و ۴۳ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۹ ژوئن ۲۰۱۰)، طی روز ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۶۲۶ دلار و ۵۵ سنت قرار گرفت. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۱۲ دلار و ۴۱ سنت افزایش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۴۳۰ دلار و ۵۶ سنت قرار گرفت.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)