راهکارهای رشد صادرات خودرو

گروه ویژه نامه ها -نیازی نیست که حتما کارشناس صنعت خودرو باشید، یا اقتصاددان ، تا از شرایط روز خودروسازهای ایرانی با خبر باشید. فقط کافی است که خودتان یک خودروی ده ،پانزده میلیونی خریداری کنید تا هرزچندگاهی میهمان تعمیرگاه ها شوید.

با همین وضعیت است که قرار است در سال ۱۴۰۴، و در هر دوازده ماه، یک میلیون خودرو سواری صادر کنیم. جالب آنکه باید ۵۰ درصد این خودرو ها هم با برند داخلی تولید شده باشند. شاید ۴۸ سال پیش که حاج علی اکبر خیامی کلنگ اولین خودرو سازی ایران را می زد، کره ای ها و چینی ها در دل حسرت می خوردند که ای کاش ما جای ایرانی ها بودیم. اما امروز کره ای ها از بزرگترین خودرو سازهای جهان هستند و ایرانی ها سمند را به ونزوئلا می فرستند و در همین حال هم آرزوهای دور و درازی را نیز برای سال ۱۴۰۴ در سر می پرورانند.

اما آیا به راستی اهداف (یا آرزوهای) ۱۴۰۴ قابل دستیابی است ؟ آیا خودروهای ساخت ایران توان ظاهر شدن در بازار رقابتی این محصول و مقایسه با خودروهای خارجی باکیفیت و البته ارزان را دارند ؟

کارشناسان و تحلیلگران این صنعت معتقدند تولیدات داخلی به شکوفایی لازم نرسیده و این محصولات در شرایط فعلی نمی‌توانند همپای همتاهای جهانی در بازارهای بین‌المللی جایگاه خود را پیدا کنند. این کارشناسان البته می گویند که هنوز هم اگر خودروسازهای ما به خود بجنبند ، می توانند رویای ۱۴۰۴ را بارور کنند و در بین بهترین خودروسازهای آسیایی جای بگیرند. اکنون خودروسازی بزرگترین صنعت داخلی محسوب می شود؛ و در واقع صنعت پیشتاز ایران است. اما براستی ، اگر هم اکنون نفت را از اقتصاد کشورمان بگیرند، این لوکوموتیو صنعت ، که صنعت و سیاست و اقتصاد ایران را تحت تاثیر خود قرار داده است ،تا چه حد می تواند به کمک اقتصاد کشورمان بیاید ؟

«دنیای اقتصاد» راهکارهای برون رفت از وضع فعلی و نیز دستیابی به تولید محصولاتی صادرات گرا با کیفیت مطلوب را در گفتگو با کارشناسان بررسی کرده است. محصولاتی که از نظر فنی، زیبایی و قیمت توان ظاهر شدن در مقابل کالاهای خارجی را داشته باشد.

بیشتر این کارشناسان مشکل اصلی صنعت را اعمال سیاست های دستوری و مدیریت سلیقه ای مسئولان می دانستند؛ که نه تنها گریبان صنعت خودرو را گرفته بلکه بر اکثر صنایع ما سایه انداخته است. آنها اصلاح نرخ ارز، اصلاح نظام تعرفه ای،انتخاب درست بازارهای هدف، گسترش تحقیق و توسعه و نیز ادغام واحدهای کوچک تولید قطعه را از راهکارهای مهم پیشرفت در صنعت خودرو می دانند.

تولید محصول مشتری پسند

فربد زاوه، کارشناس صنعت خودرو است. او می گوید : اینکه خودروساز های داخلی باید به چه مکانیزمی برای افزایش ظرفیت های صادراتی متوسل شوند، از دو منظر قابل بررسی است. اول از منظر خودرو با تمام جوانب آن؛ و دوم از منظر قطعه سازی. زاوه که پیش از این معاون مدیرعامل ایران خودرو دیزل بوده است ،در مورد قطعه سازی کوتاه اظهار نظر کرده و مشکلات این صنف را به سه بخش تقسیم می کند.

او می گوید که اولین مشکل، به روز نبودن محصولات تولیدی در شبکه و زنجیره فروش در دنیاست. زاوه دومین مشکل را اختلاف نظرهایی می داند که در حوزه تشکلات صنفی وجود دارد. او سومین مشکل را هم تعدد واحدهای کوچک تولید قطعه می داند. زاوه درباره قطعه سازی می گوید که اگر این سه مشکل حل شود، شبکه تولید قطعات داخلی به سمت پیشرفت متحول خواهد شد. زاوه البته با بیان اینکه در دو حوزه خودروسازی و قطعه سازی مشکلات مشترکی وجود دارد، بیان می کند که ایران باید خودروهای مشتری پسند در سطح جهانی بسازد.

او ادامه می دهد : خودروسازی ایران برای دستیابی به بازارهای جهانی باید فعالیت های گسترده ای در زمینه تحقیق و توسعه انجام دهد تا با سرعت بیشتری در حوزه طراحی محصول پیش رود. این کارشناس به تجربه صادرات سمند اشاره می کند و می گوید : صادرات این محصول در آغاز مناسب بود، اما به تدریج روند این صادرات کند شد و شکل نامناسبی به خود گرفت.

او در بیان دلیلی برای نامناسب شدن روند صادرات سمند، گفت که این خودرو نتوانست برای رقابت با محصولات جهانی به روز بماند و طراحی قدیمی آن موجب خارج شدنش از گردونه رقابت با محصولات جهانی شد.

نرخ نامناسب ارز

او در بیان دلیل دیگری برای عدم توسعه صادرات خودرو نرخ نامناسب ارز را عنوان می کند و می گوید که سال هاست که در کشور با تورم بالا دست و پنجه نرم می کنیم؛ اما ارز در تمام این مدت ارزان بوده است. زاوه با بیان اینکه نرخ ارز باید متناسب با تورم و بهره وری تغییر کند گفت : دولت "باید" از اصرار بر تعیین دستوری نرخ ارز دست بردارد. این کارشناس صنعت خودرو ادامه می دهد که در سال ۱۳۷۶ قیمت دلار هزار تومان بوده است و اکنون هم دلار حدود هزار تومان خرید و فروش می شود. فربد زاوه گفت : این مساله موجب شده تا اقتصاد کشورمان ،از یک اقتصاد تولیدی به یک اقتصاد مصرفی و وارداتی تبدیل شود. چرا که خریدن یک محصول خارجی و واردات آن ارزان تر از تولید همان محصول در داخل تمام می شود. معاون اسبق ایران خودرو دیزل در ادامه بررسی مشکلات و راهکارهای توسعه صادرات خودروی کشور گفت : رعایت استانداردهای مربوط به محیط زیست و نیز ایمنی خودرو ها از دیگر مواردی است که برای افزایش توان صادراتی باید به آنها توجه شود. زاوه به بازارهای هدف برای صادرات محصولات خودرویی نیز اشاره کرد و گفت : بهتر است خودروساز های ایرانی فعلا بازار کشورهایی چون آلمان و انگلستان و فرانسه را فراموش و بر بازارهای کوچکتری سرمایه گذاری کنند. او در توصیف شرایط فعلی صادرات خودرو بیان کرد که محصول قابل عرضه ایران در بازارهای جهانی، یعنی سمند، اکنون قدیمی شده و بنابرین اکنون صادرات خودروی ایران روند نزولی را طی می کند. او اشاره کرد که آمار هم این را نشان می دهد و خودروسازهای داخلی باید به موقع به خود بیایند.

جایزه صادراتی کم است

محمدرضا نجفی منش ،دبیر انجمن قطعه سازان است. او اولین و البته بهترین راهکار برای افزایش توان صادراتی خودرو و دستیابی به اهداف چشم انداز بیست ساله را "اصلاح نظام ارزی" می داند. این عضو شورای سیاست گذاری خودرو می گوید : اگر مسولان نگران تورم یا عواقب دگرگونی در نظام ارزی هستند، می توانند میزان جایزه صادراتی را افزایش دهند. نجفی منش میزان سه درصدی جایزه صادراتی را بسیار پایین ارزیابی می کند و می گوید : اگر مسئولان بخواهند نرخ ارز را اصلاح و کاستی های آن را پوشش دهند ،باید میزان آن را حداقل به ۲۵ درصد برسانند. دبیر انجمن قطعه سازان دومین راهکار را برای موفقیت در صادرات خودرو به بازارهای جهانی را انتخاب درست این بازارها عنوان می کند و معتقد است که بازار کشورهایی همچون بلاروس، ونزوئلا، سوریه، امریکای لاتین و آفریقا اکنون و با سطح کیفی خودروهای ما عاقلانه به نظر می رسد ، اما بهتر است خودروساز های ایرانی این بازار را برای کوتاه مدت خود در نظر بگیرند؛ و برای بلند مدت به فکر طراحی پلت فرم هایی با کیفیت و البته ظاهر زیباتری باشند. این عضو شورای سیاست گذاری خودرو سومین راهکار قوی تر شدن صنعت خودروسازی ایران برای گسترش صادرات این محصول را ادغام واحدهای کوچک قطعه سازی بیان می کند.

استراتژی را اجرا کنید!

حمیدرضا فولادگر عضو کمیسیون صنایع و معادن است. او از کارشناسان صنعت خودرو به حساب می آید و می گوید : تا استراتژی توسعه صنعت خودرو اجرا نشود، کاری از پیش نمی رود. فولادگر می گوید که پس از تدوین این استراتژی ،نگاه های سلیقه ای مدیران به صنعت خودرو نیز تا حد زیادی اصلاح می شود. نماینده مردم اصفهان گفت که تغییر و تحولاتی که در پس تفاوت دیدگاه مدیران مختلف وجود دارد و نیز عدم وجود یک نگرش واحد در بین مسئولان ، موجب شده تا هر بار که مسئولی عوض می شود، صنعت خودرو به یک سمت کشیده شود. او توضیح داد که همین مساله مانع عمق پیدا کردن صنعت خودروی ایران شده است.

افزایش کیفیت خودروها بهترین راهکار

خودروسازها برای اینکه به اهداف ۱۴۰۴ در صادرات خودرو دست یابند، باید ابتدا سطح کیفی خودروها را افزایش دهند. این را احمد نعمت بخش می گوید؛ دبیر انجمن خودروسازان. او می گوید که برای اینکه توان رقابت با طرف های قدرتمند خارجی را پیدا کنیم ، باید حداقل ۱۵ خودروی داخلی با طراحی و ساخت داخل داشته باشیم و در سه سال آینده تولیدات قدیمی از خط تولید خارج شوند. نعمت بخش تدوین برنامه های هفت تا ده ساله را از قدم های اولیه پیشرفت عنوان می کند. او هم مانند سایر کارشناسان اصلاح نرخ ارز را از حیاتی ترین راهکارهای پیشرفت صنعت خودرو و در نتیجه رشد صادرات عنوان می کند.