ساخت مسکن با طرح و سبکی نو

«مسکن» و «مأمن»، بی تردید یکی از اساسی ترین نیازهای بشر در طول تاریخ بوده و هست. این نیاز اما طبیعی است که رابطه مستقیمی با رشد جمعیت داشته باشد؛ چه هرقدر که بر شمار ساکنان جامعه افزوده شود، لزوم حرکت نمودار تولید مسکن بر روی شیب صعودی نیز توجیه بیشتری می‌یابد. مسکن اما برای وجود ، نیاز به یک سری پیش شرط و پیش نیاز دارد و این همه ، همان عواملی است که موجب افزایش قیمت تمام شده مسکن می‌گردد. زمین، مصالح ساختمانی، ایمنی، تزئینات و ... برخی از پارامترهایی است که قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر سبب می شود تا ارزش ریالی مسکن بیشتر شود.

شرایط کنونی جامعه ما ، حکایت از اوضاع ویژه ای در بخش مسکن دارد. چرا که جمعیت کشور به گواه آمارهای رسمی مرکز آمار، دربرگیرنده خیل «جوان» ها است و این خود بر لزوم افزایش تعداد خانه های موجود دلالت دارد. گذشته از این ، عجین شدن ۸ سال از تاریخ ۳۰ سال اخیر کشور با واقعه ای تحمیلی به نام «جنگ» و خرابی های ناشی از آن نیز بر شمار خانه های موردنیاز جامعه می افزاید. حال اگر درنظر بگیریم که عمر مفید مسکن در کشور ما با درنظر گرفتن مصالح به کار رفته در آن، حوادث طبیعی، ایمنی و مسائلی از این دست حدود ۳۰ سال است، افزون بر خانه‌هایی که از لزوم وجود آن در سطور فوق سخن راندیم، با واژه ای به نام «نوسازی» منازل با هدف به روزرسانی تکنولوژی ساخت و ساز هم مواجه خواهیم بود.

آنچه بر شمرده شد، تصویر کوچکی بود برای آنکه روشن کند رقم بیش از یک میلیون واحدی که این روزها به عنوان نیاز سالانه مسکن کشور ذکر می‌شود، از کجا آمده است. در چنین احوالی اما چه باید کرد ؟ قیمت زمین و مصالح که همه اش دست دولت نیست تا برای رفاه حال مردم ، آن را در سطحی پائین نگه دارد. اگر از عده ای سودجو که در هر صنف و هر شغلی نفوذ می کنند تا اول و آخر در پی کسب منافع خود باشند هم بگذریم، بیماری های واگیر داری نظیر بحران جهانی هم هر از چندگاهی رخ می نماید و ثمره اش برهم زدن آرامش نسبی است که بازار با هزاران سختی بدان می رسد. حوادث و بلایای طبیعی هم اگرچه تقدیر و مشیت الهی را در پس خود دارد اما در نهایت، آن نیز قیمت ها را به سطوح نامطلوبی می رساند . این همه از جمله مشکلات صنعت مسکن هست اما همه مشکلات نیست؛ چراکه مشکل اصلی مدت زمانی است که طول‌ می کشد تا محصول که در اینجا مراد از آن خانه است به بار بنشیند.

اگر بخواهیم هر آنچه تاکنون گفتیم، در بیانی دیگر و به صورت اجمالی بازگو کنیم، باید گفت نیاز امروز جامعه بشری خصوصاً کشورما ، نه فقط مسکن که مسکن «ایمن» ، «ارزان» ، «با عمر مفید بالا» است که البته «زمان ساخت» آن هم به درازای زمانی که اکنون مرسوم شده، نباشد. رسیدن به چنین هدفی اما نه در یک مدینه فاضله که در دنیای کنونی هم مقدور و میسور است اما مایه شوربختی است که چنین اتوپیایی که ما در پی آن هستیم، در دسترس است و «ما گرد جهان می‌گردیم». چرا که این امکان به رغم در دسترس بودن مهجور مانده و مردم چندان شناختی از آن ندارند؛ جالب آنکه بعضاً هم که برخی نسبت به آن شناخت پیدا کرده اند، «اعتماد» زیادی بدان نمی ورزند و باور ندارند که می شود این همه مزیت را با بهایی ارزان تر بدست آورد.

به همین دلیل شاید بتوان به جرأت گفت که مهمترین مسأله ای که باید درخصوص رفع مشکل مسکن به آن بپردازیم، مسئله تغییر نگاه نسبت به موضوع و تماشا و حل مشکل از منظری دیگر است.

سخن از صنعتی سازی ساختمان و مسکن است که نگاه جدی به آن به عنوان یک ضرورت ملی فراهم آوردن موجبات همان تغییری است که باید ابتدا در تفکرات خود بوجود بیاوریم تا با اتکا به آن به شیوه های جدید که مبتنی بر فناوری های نوین است روی آوریم.

در حال حاضر هزینه های ساخت به دلایل مختلف از جمله پرت بیش از حد مصالح در حین ساخت، کاهش زمینه های رعایت استانداردهای ساخت بدلیل ضعف دانش فنی دست اندرکاران و بهره وری کم و در نهایت طولانی شدن زمان ومواردی از این دست بسیار بالا و خارج از توان اقشار کم درآمد است.

حال با توجه به چشم انداز مصوب «ایران ۱۴۰۴» که مقرر شده در پایان آن به جایگاه نخست اقتصادی، علمی و فن آوری در منطقه برسیم، اهمیت ساخت ۵/۱ میلیون واحد مسکونی و نیز لزوم ظرفیت سازی جهت احداث مسکن به روشهای صنعتی، ضروری است که نگاهی جدید به امر ساخت و ساز داشته باشیم.

لذا باید به گونه ای حرکت کرد که پتانسیل های موجود در صنعتی سازی مسکن ، هم به افزایش بهره وری و هم اصلاح الگوی مصرف در صنعت ساختمان سازی ببیانجامد.