روند کاهشی در بازار فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس نیویورک (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۷ مه ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بوده و به دلیل افزایش نگرانی‌ها در مورد تشدید بحران اقتصادی یونان و تاثیر آن بر سرعت بهبود اقتصاد جهانی، نگرانی از پیامدهای ناشی از بحران اقتصادی یونان بر اقتصاد اروپا و سرایت آن به کشورهای ضعیف منطقه یورو از جمله پرتغال، ایتالیا، ایرلند و اسپانیا، افزایش سطح ذخیره‌سازی بنزین آمریکا به میزان ۲/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۳۰ آوریل، کاهش تقاضای بنزین آمریکا به میزان ۸ هزار بشکه در روز و همچنین به تبعیت از کاهش شدید قیمت‌های نفت خام در بازارهای جهانی، از حدود ۴۳۵۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ سه مه، به کمتر از ۱۲۵۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۷ مه کاهش یافت.

قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به میزان ۶۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۳۰ آوریل و همچنین به تبعیت از بازار نفت، از چنین روندی برخوردار بوده و طی دوره ۷-۳ مه ۲۰۱۰، از حدود ۳۴۵۱/۲ دلار به ازای هر گالن تا کمتر از ۰۷۹۵/۲ دلار به ازای هر گالن کاهش یافت. قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز به دلیل انتشار مجدد خاکسترهای ناشی از آتشفشان ایسلند و لغو پروازهای ایرلند و اسکاتلند و به دنبال آن کاهش تقاضای سوخت جت در اروپا، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۴۲/۲ دلار به ازای هر گالن به کمتر از ۱۴/۲ دلار به ازای هر گالن طی دوره مذکور کاهش یافته است. همچنین طی هفته مذکور افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های سوخت جت در آمریکا (معادل ۳۰۰ هزار بشکه) و نفت کوره پسماند (معادل ۲/۱ میلیون بشکه)، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌ها به شمار می روند.
بر اساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۵ مه ۲۰۱۰، به‌طور کلی قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در عمده بازارهای جهانی طی دوره ۳۰ آوریل الی ۴ مه ۲۰۱۰ با کاهش همراه بوده است. قیمت تک محموله بنزین معمولی در بازار آمریکا (خلیج مکزیک) با ۱۳/۷ سنت کاهش در هر گالن طی دوره مذکور، از حدود ۴۴/۲۲۷ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۳۰ آوریل به کمتر از ۳۱/۲۲۰ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۴ مه ۲۰۱۰ رسیده است. قیمت تک محموله بنزین معمولی در بازار اروپا (روتردام) نیز با ۵۵/۲ سنت کاهش در هر گالن طی دوره مذکور همراه بوده است. قیمت گازوئیل نیز طی دوره ۳۰ آوریل الی ۴ مه ۲۰۱۰ در بازار اروپا با ۷۱/۶ سنت کاهش در هر گالن همراه بوده است. قیمت تک محموله سوخت جت نیز در بازارهای آمریکا و اروپا به ترتیب با ۲۲/۶ و ۲/۶ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۴۲/۲۳۲ و ۵۸/۲۳۶سنت در هر گالن در تاریخ ۳۰ آوریل به کمتر از ۲/۲۲۶ و ۳۹/۲۳۰ سنت در هر گالن در تاریخ ۴ مه کاهش یافته است. قیمت نفت کوره نیز در بازار روتردام کاهش داشته و از حدود ۱۸۸ سنت در هر گالن به کمتر از ۵/۱۸۴ سنت در هر گالن رسیده است.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازار خلیج فارس با ۲۰ دلار و ۴۷ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۲۷ آوریل۲۰۱۰)، طی روز ۵ مه ۲۰۱۰ در سطح ۷۷۳ دلار و ۳۱ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه ۷۵۲ دلار و ۲۵ سنت، شمال اروپا ۷۵۹ دلار و ۷۵ سنت، آمریکا ۸۱۷ دلار و ۱۸ سنت، ژاپن ۸۱۰ دلار و ۸۱ سنت و سنگاپور ۷۹۴ دلار و ۶۴ سنت معامله شده است. میانگین بهای هر تن سوخت جت نیز در بازار خلیج فارس با سه دلار و ۷۶ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۵ مه ۲۰۱۰ در سطح ۷۴۴ دلار و ۷۲ سنت قرار گرفت.
میانگین بهای هر تن نفت گاز نیز در بازار خلیج فارس با دو دلار و ۵۳ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۲۷ آوریل۲۰۱۰)، طی روز ۵ مه ۲۰۱۰ در سطح ۶۹۲ دلار و ۱۱ سنت قرار گرفت. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۱۴ دلار و ۹۵ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۵ مه ۲۰۱۰ در سطح ۴۷۷ دلار و ۸۱ سنت قرار گرفت. میانگین بهای هر تن پروپان و بوتان نیز در بازار خلیج فارس به ترتیب با دو دلار افزایش و ۵۰ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۲۷ آوریل۲۰۱۰)، طی روز ۵ مه ۲۰۱۰ در سطح ۶۸۷ دلار و ۵۰ سنت قرار گرفتند.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، سطح ذخایر بنزین آمریکا طی هفته منتهی به ۳۰ آوریل ۲۰۱۰ به میزان ۲/۱ میلیون بشکه نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به سطح ۹/۲۲۴ میلیون بشکه رسیده است که معادل ۵/۱۲ میلیون بشکه بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یک مه ۲۰۰۹ است. در این میان سطح ذخایر بنزین معمولی (Conventional) به میزان ۵/۱ میلیون بشکه کاهش یافته، در حالی که سطح ذخایر بنزین با فرمولاسیون جدید (Reformulated) و ذخایر افزودنی‌های بنزین هر یک به ترتیب معادل ۲۰۰ هزار بشکه و ۴/۲ میلیون بشکه افزایش یافته است. میزان کل ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل تغییری نکرده و در سطح ۳/۲۴ روز ثابت مانده است و به میزان ۸/۰ روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
میزان تولید بنزین آمریکا طی دوره ۲۳ آوریل۲۰۱۰ الی ۳۰ آوریل ۲۰۱۰ به میزان ۶۲ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۱۴۳/۹ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۲۲۵ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یک مه ۲۰۰۹ است.
میزان تولید فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا طی دوره ۲۳ آوریل۲۰۱۰ الی ۳۰ آوریل ۲۰۱۰ به میزان ۱۲ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۱۵۱/۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۵۶ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یک مه ۲۰۰۹ است.
* کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)