«تحقق درآمد در شرکت‌های لیزینگ»

منوچهر ابوطالبی*
در این مقاله چگونگی تحقق درآمد در شرکت‌های لیزینگ و تفاوت آن با شرکت‌های تولیدی یا بازرگانی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

فرض کنید یک شرکت تولید خودرو در سال ۱۳۸۷ تعداد ۱۲۰ دستگاه خوردو تولید کرده و جهت لیزینگ به یک شرکت لیزینگی می‌فروشد. اگر درآمد حاصل از این ۱۲۰ دستگاه خودرو، ۱۰۰۰‌ریال باشد، بدون توجه به زمان فروش تولید‌کننده به شرکت لیزینگی، سود حاصل از فروش به مبلغ ۱۰۰۰‌ریال در سال ۱۳۸۷ در دفاتر شرکت تولید خودرو شناسایی خواهد شد. یعنی هیچ فرقی نمی‌کند که همه این ۱۲۰ دستگاه خودرو را در فروردین ۱۳۸۷ به شرکت لیزینگ بفروشد یا همه را در اسفند ۱۳۸۷ یا به‌طور متوسط هر ماه ۱۰ دستگاه خودرو بفروشد یا در هر مقطع زمانی در همان سال، در یک شرکت بازرگانی نیز که کارش خرید و فروش کالا یا خدمات است، تحقق درآمد به همان ترتیبی است که در بالا آمد.
ولی در مورد شرکت‌های لیزینگ قضیه به‌طور کامل فرق می‌کند. چرا که اگر شرکت لیزینگی ۱۲۰ دستگاه خودرو مورد نظر را به اقساط ۳۶ ماهه (۳ ساله) در اختیار مشتریان خود قرار دهد و درآمد حاصل در پایان ۳ سال همان ۱۰۰۰‌ریال باشد، با توجه به زمان فروش در شرکت لیزینگ، درآمد سال‌های مختلف تفاوت‌های بسیار فاحشی خواهد داشت که در جدول زیر می‌آید:

البته مبالغ درآمد در سال‌های مختلف در جدول بالا تقریبی هستند، ولی به واقعیت نزدیک هستند.
به‌طوری که مشاهده می‌شود درآمد شرکت لیزینگ در سال ۱۳۸۷ با توجه به زمان فروش از صفر تا ۵۰۰‌ریال متغیر است، در حالی که شرکت تولید خودرو حتی اگر در ۲۹ اسفند سال ۱۳۸۷ نیز کالای خود را بفروشد کلیه درآمد حاصل در همان سال تحقق یافته و قابل شناسایی است.
ولی اگر شرکت لیزینگ در اول اسفند همان خودروها را بفروشد، حتی یک‌ریال درآمد نیز از محل سود اقساط نمی‌تواند شناسایی کند. اما اگر همه خودروها را در فروردین ماه بفروشد تقریباً نصف درآمدهای ۳ ساله در همان سال اول تحقق پیدا خواهد کرد.
بنابراین هر چقدر انباشت فروش در ماه‌های اول سال در شرکت‌های لیزینگ بیشتر باشد تاثیر آن در تحقق و افزایش درآمدهای همان سال بیشتر خواهد شد. عکس این مطلب صادق است، به طوری که اگر انباشت فروش شرکت‌های لیزینگی در ماه‌های پایانی سال باشد، چندان تاثیری در افزایش درآمدهای همان‌سال نخواهد داشت بلکه در افزایش درآمدهای سال بعد بسیار موثر خواهد شد.
نکته دیگر اینکه سود اقساط ابتدایی بسیار بیشتر از سود اقساط انتهایی است، به‌طوری که در ۲ سال اول تقریبا ۸۰‌درصد سود به همراه اقساط وصول می‌شود و اگر کسی در شش‌ماهه آخر دوره باز پرداخت اقساط، اقدام به تسویه حساب کند در واقع یک وام بدون بهره را پس داده است.
*مدیر حسابرسی داخلی و امور مجامع شرکت لیزینگ رایان‌سایپا