زوال نساجی در اصفهان عصر قاجار

خبازها ناچارند آرد ارزان و گران را مخلوط هم کنند تا صرف نماید. لهذا نان بازاری ولایت برتری بسیار بر بلاد ندارد، اما تعریف در نان خانگی اصفهان است که از گندم خالص و مرغوب باشد. حین پختن در خانه‌های شهر اگر باشد، بوی عطر نان را تقریبا از بیست خانه فاصله می شنوند. بعضی ارباب سلیقه نان خالی را در مزه و لذت ترجیح بر برنج‌های پخته و خورش‌های الوان داده‌اند.

سابق که پارچه‌های فرنگ شایع نبود، از اعلی و ادنی حتی ارکان دولت و بعضی از شاهزادگان عظام قدک پوش بودند... چندین سال است پارچه‌های زرد و سرخ باطن سست فرنگستان رواج گرفته، هر دفعه اقمشه ایشان طرح تازه بوده و هر کدام به نظرها تازگی داشته، مردم ایران جسم و جان خود را رها کردند و دنبال رنگ و بوی دیگران بالا رفتند و در واقع در این مرحله به ضررها رسیدند و درست ملتفت نیستند ... اقلا عشر اصناف این شهر نساج بود که خمس آن باقی نیست . بیوه زن بی‌کس یتیم دار به ریسمان ریسی این کار، صغیر، کبیر می‌کردند که همگی ساقط شدند و همچنین اصناف بزرگ دیگر مانند صباغ و نداف و عمله گازرخانه، که بسته و پیوسته به این صنف بودند، بیشترشان از میان رفتند. سایر اصناف خلایق را هم از پرتو این شکستگی، ضررها رسید.

منبع: کتاب «جغرافیای اصفهان» اثر میرزا حسین تحویلدار، به کوشش ایرج افشار و منوچهر ستوده. در این کتاب وضعیت اصفهان در دوران قاجار و اوضاع صنایع دستی و کشاورزی و نساجی این شهر روایت شده است.