طرح محرک دوم در راه است

ویلیام مکگرن

مترجم: محمد مظفری نژاد

منبع: وال استریت ژورنال

فرض کنیم که باراک اوباما یک کنفرانس مطبوعاتی جدید برگزار کند(آخرین کنفرانس او در جولای بود)، من این سوال را از او می‌پرسم که اگر طرح محرک واقعا همان‌قدر که اوباما و تیمش می‌گویند موفقیت آمیز بوده، چرا شما تا این حد نسبت به کاربرد این واژه بی‌میل هستید؟ این سوال بسیار مهم است به خصوص که مخارج دولت در این یکسال به شدت قابل‌ملاحظه بوده است. در حال حاضر هم که بحث طرح اصلاح خدمات سلامتی جدی شده است. با وجود تمام این حرف‌ها این احتمال وجود دارد که یک طرح محرک دیگر هم به اجرا برسد.

کنگره در آخرین جلسه خود در سال ۲۰۰۹ یک طرح محرک ۱۵۴ میلیارد دلاری را تصویب کرد. تصویب این طرح تنها یک هفته پس از آن صورت گرفت که اوباما در موسسه بروکینگز در مورد سیاست‌های خود سخنرانی کرد. در این سخنرانی آقای اوباما پیشرفت طرح محرک قبلی (طرح بهبود آمریکایی ۷۸۷ میلیارد دلاری و قانون سرمایه‌گذاری مجدد سال ۲۰۰۹) را مرور کرده و از این فرصت استفاده کرد تا از کنگره بخواهد طرح محرک بعدی را هم به تصویب برساند. روز بعد روزنامه‌ها به درستی از نزدیک بودن اجرای «طرح محرک دوم» خبر دادند.

با این حال احتمالا مهم‌ترین بخش سخنرانی ناگفته‌های آن بود. اوباما در این سخنرانی حتی یک بار هم از لغت «محرک» استفاده نکرد. اگر شما در وب سایت کاخ سفید بخش «سخنرانی‌ها و اظهارات» را جست‌وجو کنید متوجه می‌شوید که آخرین باری که اوباما رسما از عنوان «محرک» استفاده کرد وقتی بود که در اکتبر در مورد انرژی‌های پاک سخنرانی می‌کرد. یک ماه قبل از آن نیز در سخنرانی ای که در مورد طرح محرک بود از این کلمه تنها یک بار استفاده کرد.

به نظر نمی‌رسد که خست ورزیدن پرزیدنت در استفاده از این واژه اتفاقی باشد. در ماه دسامبر رابرت گیبس سخنگوی کاخ سفید در مصاحبه ای در پاسخ به سوالی در مورد طرح محرک دوم گفت که پرزیدنت اوباما هیچ وقت راجع به طرح محرک دوم حرف نزده است. وی تنها در مورد ایده‌های هدفمندی که قرار است اثر مثبتی روی اشتغال بخش خصوصی داشته باشد و خلق محیطی که به بخش خصوصی اجازه دهد تصمیم گیری مناسبی داشته باشند صحبت کرده است. زمانی که گزارشگر از او پرسید که پس طرح محرکی در کار نیست، وی گفت «رییس‌جمهور چنین واژه‌ای را برای آن به کار نبرده و من هم فکر نمی‌کنم که این طور باشد».

آقای گیبس بسته جدید چند میلیارد دلاری را «ایده‌های هدفمند» می‌خواند. احتمالا سیاستمداران کار کشته دریافته‌اند که عبارت طرح محرک دیگر برای افکار عمومی جذابیتی ندارد و بنابراین نباید برای طرح جدید از این عبارت استفاده شود.

آقای گیبس و اوباما تنها نیستند. به نظر می‌رسد که بقیه نیز این موضوع را دریافته باشند. در مصاحبه اخیر، کریستینا رومر رییس انجمن مشاوران اقتصادی کاخ سفید به طرز جالبی از استفاده از این واژه طفره رفت.

زمانی که جان کینگ از سی ان ان از رومر پرسید که آیا برای سال جدید طرح محرک دیگری در راه است یا خیر وی در پاسخ تنها از «اقدامات هدفمند» سخن گفت.

این سکوت به چه دلیل است؟ طرح محرک از نظر سیاسی مفهومی مثبت است. از همه این‌ها گذشته، با توصیف یک طرح به عنوان محرک فرض می‌شود که این طرح اقتصاد را به حرکت وا می‌دارد. مطمئنا زمانی که پل کروگمن - اقتصاددان برنده جایزه نوبل و ستون نویس نیویورک تایمز- می‌گوید طرح محرک به‌اندازه کافی بزرگ نبود همین مفهوم را در ذهن دارد.

احتمالا مقامات کاخ سفید به خاطر لفاظی‌ها و وعده و وعیدهای بی‌جای اوباما در مورد طرح محرک نمی‌خواهند برای طرح دوم از این اصطلاح استفاده کنند. کمتر از یک ماه از ریاست‌جمهوری آقای اوباما نگذشته بود که او قول داد با اجرای طرح محرک نرخ بیکاری از ۸ درصد فراتر نخواهد رفت. حال که مشخص شده نرخ بیکاری از ده درصد نیز فراتر رفته تیم اوباما دیگر نمی‌تواند به راحتی از این واژه استفاده کند.

گزارش اخیر آسوشیتدپرس نشان می‌دهد که طرح محرک اول موثر نبوده است. در این گزارش مخارجی که روی جاده‌ها و پل‌ها صورت گرفته بود بررسی شد. تا قبل از آن عموما تصور می‌شد که طرح محرک در این بخش‌ها بیشترین کارآیی را داشته است، اما در این گزارش مشخص شد که میلیاردها دلاری که از جیب مالیات‌دهندگان رفته بود هیچ اثری روی اشتغال محلی نگذاشته بود. مقاله با اشاره به این حقیقت که «با وجود عدم موفقیت طرح محرک، کنگره می‌خواهد سریعا به اوباما اجازه خرج مبالغ جدیدی را بدهد» بر شگفتی ما افزود. دولت اوباما تصمیم دارد به جای آنکه سیاست خود را تغییر دهد نام آن را تغییر دهد و امیدوار است که کسی به این نکته توجه نکند.