پول شام را دونگی حساب کنیم یا جدا-جدا؟

تیم‌هارفورد

مترجم: مجید روئین پرویزی

اقتصاددان عزیز

شما در کتاب‌ها و ستون‌هایتان ادعا کرده‌اید که وقتی قرار باشد افراد صورتحساب رستوران را به طور مساوی بین خودشان تقسیم کنند، معمولا سعی می‌کنند با سفارش غذاهای گران از همدیگر سوءاستفاده کنند. من باور نمی‌کنم که‌این واقعا درست باشد! آیا دوستان بیش از‌اینها مراعات یکدیگر را نخواهند کرد؟

یک خوره رستوران

خوره رستوران عزیز

معمای شامی‌که تو طرح کرده‌ای نوعی از همان معمای زندانی است و در تئوری افراد باید همانطور رفتار کنند که من وصف کرده‌ام. با‌این حال بسیاری تجربیات آزمایشگاهی نشان می‌دهند که ما آنقدرها هم که مدل‌های اقتصادی ادعا می‌کنند، خودخواه نیستیم. بنابراین حق داری که شواهد

بیشتری بخواهی.

سه اقتصاددان به نام‌های یوری نیزی، ارنان‌هارووی و حادس یافی به‌این موضوع پرداخته‌اند. آنها چند گروه شش نفره را در رستورانی در حیفا نشاندند و چگونگی واکنش هرگروه به یک شیوه خاص پرداخت را تحت نظر گرفتند. آنهایی که غذایشان مجانی بود، طبیعتا زیاد سفارش دادند. اما بین دو حالت حدی، گروه‌هایی بودند که در آنها هزینه بین یک نفر از یک سو و پنج نفر باقیمانده از سوی دیگر، تقسیم می‌شد. همانطور که من انتظار داشتم افراد در چنین حالتی از فرصت پیش آمده

سوء استفاده کرده‌اند.

ممکن است بپرسی که: «اما احتمالا در دل شان از‌این سواری مجانی شرمگین بوده‌اند؟» پاسخ‌این است که از شواهد چنین چیزی برداشت نمی‌شود. ظاهرا در همه حالات حساب جیب دیگران برای کسی اهمیتی نداشته است.

البته باید تاکید کنم که افراد حاضر بر سر یک میز در ‌این آزمایش با یکدیگر غریبه بوده‌اند نه دوست. شاید مردم درباره دوستان شان سخاوتمندتر باشند یا شاید هم آن موقع فقط بیشتر به آبرویشان فکر می‌کنند.