لودویگ ارهارد، اقتصاددان آلمانی (1977-1897)

دکتر طهماسب محتشم دولتشاهی*

لودویگ ارهارد، وزیر اقتصاد آلمان بعد از جنگ جهانی دوم، در کتابش تحت عنوان «رفاه برای همه» می‌گوید: «به نظر من همان‌گونه که داور در بازی فوتبال فقط نظارت می‌کند و حق بازی کردن ندارد، دولت نیز در اقتصاد فقط حق نظارت داشته و حقی در دخالت مستقیم در فعالیت‌های اقتصادی ندارد». بازی دارای قواعدی است که از پیش تعیین شده‌اند. به نظر لودویگ ارهارد، هدف سیاست اقتصادی عبارت است از نظم دادن به فعالیت‌های اقتصادی و تعیین قواعدی که برای انجام فعالیت‌های اقتصادی توسط فعالان اقتصادی، لازم و ضروری است.

وقتی کتاب لودویگ ارهارد در سال ۱۹۵۷ میلادی انتشار یافت، او مدتی بود که ستون‌های ایجاد «نظام اقتصاد اجتماعی بازار» را در آلمان پایه‌ریزی کرده بود. اقتصاد آلمان غربی که به جمهوری فدرال آلمان تغییر نام داده بود، در این سال در مقایسه با بعد از جنگ جهانی دوم‌، پیشرفت‌های قابل توجهی داشته و تولیدات صنعتی دو برابر شده بود. لودویگ ار‌هارد که از پیروان حزب دمو کرات مسیحی آلمان به حساب می‌آمد، انتشار کتاب خود را به یکی از شعار‌های تبلیغاتی حزب تبدیل کرده بود و از حزب سوسیال دموکرات که شعارهای سوسیالیستی می‌داد‌، جلو بود.حزب سوسیال دموکرات نیز در سال ۱۹۵۹ در شعار خود، برقراری اقتصاد بر نامه‌ای و متمرکز را کنار گذاشته و طرفدار اقتصاد اجتماعی بازار گردید.

کتاب «رفاه برای همه» با وجودگذشت مدت مدیدی از زمان انتشار آن‌، هنوز هم یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌ها در آلمان محسوب می‌شود.

این کتاب که تاکنون به ۱۴ زبان زنده دنیا ترجمه شده، بیش از ۲۵۰۰۰۰ نسخه در بازار فروش داشته است. کتاب «رفاه برای همه» لودویگ ارهارد، اصول نظام اقتصاد اجتماعی بازار را که نظام اقتصادی حا کم در آلمان است، به تصویر کشیده است.

لودویگ ارهارد، اصول «اقتصاد اجتماعی بازار» را از استاد اقتصاد‌، «آلفرد مولر آرماک» گرفته است.

قبلا نیز اقتصاد دانانی از قبیل «والتر اویکن» و «فردریش اگوست فن‌هایک» بی‌تاثیر در ایجاد «نظام اقتصاد اجتماعی بازار» نبوده‌اند.

مهمترین اصل در «نظام اقتصادی بازار» به نظر لودویگ ارهارد‌، برقراری و نگهداری شرایط رقابت در بازار است. به نظر او «مشتری در بازار مثل شاه است» و «رفاه برای همه» و «رفاه از طریق رقابت» از یکدیگر غیر قابل تفکیک هستند. ارهارد اعتقاد دارد که حقوق آزادی و دموکراتیک باید همراه حقوق آزادی مصرف و آزادی تولید باشد.

کارتل‌ها به نظر ارهارد همیشه دشمن مصرف کننده هستند. ولذا برای جلوگیری از ایجاد کارتل‌ها، یکی از وظایف مهم دولت را برقراری رقابت در بازار و حفظ و نگهداری آن می‌داند. لودویگ ارهارد معتقد است که واحد‌های تولیدی در رابطه با تولیدات خود دارای مسوولیت هستند و دولت نیز مسوول اتخاذ سیاست‌های اقتصادی است.

آخرین چاپ کتاب رفاه برای همه در سال ۱۹۹۷ در آلمان انتشار یافته و در حال حاضر نیز کمیاب می‌باشد.

Die Zeit منبع: آرشیو روزنامه آلمانی زبان

* مدرس دانشگاه

tmdolatshahi@yahoo.com