توقف رشد منفی تراز بازرگانی بخش کشاورزی

دنیای اقتصاد - روز گذشته معاون برنامه‌ریزی وزیر جهاد کشاورزی تلویحا مدعی شد، وزارت جهاد کشاورزی مطابق برنامه‌های خود پیش می‌رود و خشکسالی سال جاری و سرمازدگی سال گذشته تاثیر چندانی بر روند تولید نخواهد گذاشت.

این در حالی است که گزارش‌های رسیده از تاثیر سرمازدگی سال گذشته و خشکسالی امسال خبر می‌دهد که به دلیل سرمازدگی بسیاری از باغات کشور صدمه جدی دیدند و از سویی خشکسالی تاکنون بر بخشی از اراضی دیم اثر گذاشته و احتمال دارد با روند خشکسالی تشدید شود. اتفاقاتی که صادق خلیلیان و وزیر جهاد کشاورزی بی‌توجه از کنار آنها می‌گذر د و با وعده‌های خود واقعیات را نا دیده می‌گیرند.

محمدرضا اسکندری در روزهای آغازین بهار ابراز امیدواری کرد که امسال یک میلیون تن گندم صادر می‌شود.خلیلیان نیز در گفت‌و‌گو با ایسنا مطرح کرده است: تقریبا ۴۰درصد از اراضی کشاورزی کشور به صورت دیم کشت می‌شوند. مابقی اراضی آبی است و میزان تولید در آنها چند برابر اراضی دیم است. او در حالی این ارقام را مطرح کرده که چندی پیش گفته بود، دو سوم اراضی کشور دیم است و طبیعتا این اراضی تحت‌تاثیر قرار می‌گیرند. خلیلیان در گفت‌و‌گوی اخیر خود با مثبت توصیف کردن عملکرد وزارتخانه در حوزه زیربنایی تاکید کرده بود، بخش کشاورزی می‌تواند حجم بیشتری از اراضی دیم را به اراضی آبی تبدیل کند. به گفته او تا پایان سال ۸۶ نزدیک به ۲۰۰هزار هکتار از اراضی زیر پوشش این طرح رفته است. او می‌افزاید: اقدامات انجام‌شده طی دو سال گذشته برای بالا بردن بهره‌وری آب در شرایط کم‌آبی و همچنین صرفه‌جویی در مصرف آب کمک می‌کند تا اراضی‌ای که آب ندارند، زیر کشت برود.اما پیشرفتی که او از آن جهت می‌کند، در مقابل آنچه باید انجام شد، بسیار اندک است.

براساس برنامه چهارم توسعه دولت باید سالانه ۲۰۰هزار هکتار زمین را تحت‌پوشش آبیاری تحت‌فشار قرار دهد؛ ولی تاکنون فقط ۲۰۰هزار هکتار تحت‌پوشش این طرح قرار گرفته است. معاون صنایع و امور زیربنایی وزارت جهاد کشاورزی در اسفند ۸۶ گفته بود، سال ۸۶ از مجموعه ۲۰۰هزار هکتار برنامه دولت تنها ۴۵هزار هکتار محقق شده است. به گفته فرید اجلالی دلیل این امر هم تامین نشدن کامل تسهیلات اعطایی بانک بوده است.

او در ادامه گفته بود: «با توجه به کمبود اعتبار پیش‌بینی شده در سال آینده- سال ۱۳۸۷- این سال ۱۰۰هزار هکتار زمین تحت پوشش قرار می‌گیرد که این نصف پیش‌بینی برنامه توسعه چهارم است.»

البته خلیلیان برخلاف او در مورد اعتبارات سال جاری نظر مثبتی دارد و می‌گوید: «در سال ۸۷ اعتبارات بخش آب وزارت جهاد کشاورزی دو برابر شده و همچنین اعتبار ویژه معادل ۵۰۰ میلیارد تومان نیز به وزارت نیرو اختصاص داده شده است که آنها نیز بتوانند کانال‌های آبیاری زهکشی سدها را تکمیل کنند.»

ولی از دید کارشناسان و فعالان این بخش اگر اعتبارات هم داده شود، تاثیری چندانی بر روند تولید سال جاری نمی‌گذارد.

چند روز پیش رییس سازمان هواشناسی هشدار داد: امسال ۲۰ تا ۵۰درصد محصولات دیمی گندم و جو به علت بارش کم و افزایش گرمای هوا از بین خواهد رفت. او می‌افزاید: بیشتر خسارات محصولات در استان فارس پیش‌بینی می‌شود. ولی مسوولان ارشد وزارت جهاد کشاورزی به گونه‌ای وانمود می‌کنند که در شرایط کنونی مشکلی وجود ندارد.خلیلیان می‌گوید: «برای امسال پیش‌بینی شده که بتوانیم در مناطقی که دارای کمبود آب هستند کشت‌های دوم را توسعه دهیم تا بتوان به تولید بیشتر محصولات و جلوگیری از کاهش غیر معقول محصولات در اثر حوادث طبیعی کمک کرد.»

برخلاف او عیسی کلانتری، دبیرکل خانه کشاورز می‌گوید: مسوولین وزارتخانه نمی‌دانند در چه شرایط و وضعیتی قرار داریم. کشت دوم هیچ ربطی به کشت گندم و جو که نگرانی عمده از وضعیت آنها است، ندارد.

او می‌افزاید: در ضمن در یک‌سری از استان‌ها کشت دوم در اراضی که زیر شبکه سدها هستند، ممنوع است. و قطعا به دلیل کم‌آبی حجم تولیدات کشت دوم نیز کمتر از سال‌های گذشته خواهد بود.

در این شرایط خلیلیان بر این باور است که بخش کشاورزی نزدیک به برنامه حرکت می‌کند و در سال جاری ۷۶میلیون تن محصول زراعی، ۱۷میلیون تن محصول باغی و ۱۳میلیون تن محصول دام و طیور و شیلات تولید شود.

او می‌افزاید: «برای سال جاری نیز پیش‌بینی ما این است که سه‌میلیارد دلار صادرات داشته باشیم و این در حالی است که طبق برنامه قرار بوده سال آخر برنامه توسعه به سقف دومیلیارد دلار صادرات دست یابیم که سال گذشته عملا توانستیم هدف برنامه چهارم توسعه را به طور کامل تا پایان تحقق بخشیم.»

او پیش‌بینی می‌کند: «برای سال جاری نیز تراز بازرگانی همچون سال گذشته خواهد بود. چراکه با توجه به شرایط خشکسالی که در برخی نقاط کشور ایجاد شده، نیاز داریم در برخی از محصولات مقداری واردات داشته باشیم که این شرایط رسیدن به تراز مثبت را برای ما مشکل می‌سازد.»

طبق گزارش‌های گمرک، رشد منفی تراز بازرگانی بخش کشاورزی از زمان مدیریت محمدرضا اسکندری افزایش یافته است.

از دید کارشناسان پیش‌بینی می‌شود این تراز منفی در سال‌جاری به شدت رشد کند. زیرا بخش کشاورزی گذشته از خشکسالی از سرمازدگی‌ سال قبل نیز تاثیر گرفته است. نماینده مردم تنکابن و رامسر روز گذشته در کنار هفت نماینده دیگر مجلس نگرانی خود را از خسارات وارده بر بخش کشاورزی مطرح کرد. زیرا به رغم اینکه بعد از مدتی خسارات وسیع در باغات دیده شد، از سوی دولت و وزارت جهاد کشاورزی برنامه‌ریزی برای بخش کشاورزی به ویژه بخش باغبانی که تاثیر بارندگی در آنها بسیار زیاد بود، نشد.

به گفته نماینده مردم تنکابن و رامسر، در بسیاری از استان‌های کشور به خصوص استان‌های شمالی برف و یخبندان سال گذشته اراضی کشاورزی را تخریب کرده است.

او می‌گوید: متاسفانه در برخی باغات مرکبات تا صددرصد محصولات، گل و گیاهان زینتی تا ۹۰درصد، پرورش ماهی تا ۹۰درصد، زنبورداری تا ۵۰درصد و دامداری‌ها و مرغداری‌ها تا ۴۰درصد خسارت دیده‌اند.جعفر قلی راهب می‌افزاید: شرایط موجود، همت وزارت بازرگانی و بانک‌ها را برای دادن وام برای جمع‌آوری محصول مرکبات و فروش به موقع آنها می‌طلبید، اما با محقق نشدن این مهم، انتظار می‌رود تا تحت پیگیری از جانب بانک‌ها جهت پرداخت وام‌ها، اقداماتی صورت گیرد. او با اشاره به بیش از هزار و ۵۰۰میلیارد تومان خسارت در استان مازندران، خاطرنشان می‌کند: انتظار می‌رود تا به فوریت کلیه بدهی‌های بخش کشاورزی به مدت دو سال تمدید شود و صندوق بیمه محصولات کشاورزی نیز خسارت وارده را پرداخت کند.

این مسائل البته موضوعاتی است که به تازگی دولت به آنها پرداخته است. به گزارش خبرگزاری فارس، پرویز داوودی، معاون اول رییس‌جمهوری به عنوان نماینده ویژه احمدی‌نژاد در مورد توزیع و ابلاغ اعتبارات برای جبران ناشی از خشکسالی انتخاب شد.

البته گذشته از بحث خسارت محصولات که دولت سال گذشته از کنار آن گذشت این امر در بازار سال جاری نیز تاثیر خواهد گذاشت و خسارتی که خود باغ‌ها دیدند، امکان تولید محصول در سال‌جاری بخشی از آنها را سلب می‌کند. نماینده مردم ساوه به ایسنا می‌گوید: صددرصد باغ‌های انار و زیتون ساوه از بین رفته است. عیسی کلانتری نیز در تایید این موضوع می‌گوید: سال گذشته بسیاری از باغ‌های مرکبات و زیتون و انار آسیب دیدند و این باعث شده در سال جاری با کمبود شدید این محصولات روبه‌رو شویم.