می‌توانیم به فهم مشترک برسیم

در قالب دیپلماسی خلاق می‌توان مانع صدور قطعنامه شد

نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی با بیان اینکه «می‌شود در یک متن مذاکراتی دقیق بعد از پایان اجرای مدالیته به شرایطی برسیم که دانش هسته‌ای‌مان حیات داشته باشد و ضمنا مناسباتمان با کشورهای مختلف وضع متعادلی پیدا کند» درباره امکان نتیجه‌بخش بودن استمرار مذاکره با کشورهای ۱+۵ تاکید کرد که این دیپلماسی می‌تواند به فهم مشترک میان ایران و غرب منجر شود. علی لاریجانی با اشاره به اینکه توافق اجرای مدالیته که جاصل مذاکرات وی با سولانا و البرادعی بود، موجب شد که تصویب قطعنامه سوم تحریم تاکنون قریب به ۱۱ ماه با تأخیر مواجه شود، درباره احتمال تصویب قریب‌الوقوع این قطعنامه با یادآوری اینکه «در این‌باره کسانی که الان دست‌ اندر‌کارند باید فکر کنند»، گفت که همه اینها را می‌توان در قالب دیپلماسی خلاق و فهیم جا به جا کرد.

لاریجانی در پاسخ به این پرسش که چه نگاهی باعث شد مدالیته حل مسایل باقی‌مانده ایران در آژانس شکل بگیرد با بیان اینکه «طراحی مدالیته تاکتیکی در زمان خاص خود بود»، با اشاره به مذاکراتش در آنکارا، مادرید و لیسبون با خاویر سولانا، نماینده کشورهای ۱+۵ در مذاکره با ایران، گفت: در این مذاکرات راهکارهایی که می‌توانست در آن مقطع برای حل مساله مورد توجه قرار گیرد، بررسی شد. طرفین پیشنهادهایی را مطرح می‌کردند، اما در نهایت ما این پیشنهاد را مطرح کردیم که البته از مدت‌ها پیش در دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی بر روی آن کار کرده بودیم.

لاریجانی در پاسخ به این پرسش که شما پس از دیدار با سولانا مجددا به وین بازگشتید و با البرادعی مذاکراتی را انجام دادید به تشریح ملاقاتش با سولانا و البرادعی در خصوص توافق بر سر مدالیته پرداخت و گفت: ابتدا با سولانا درباره مدالیته صحبت کردم، اما وی تردید داشت و ته دلش قرص نبود، همان طور که ما نسبت به رفتار آنها اطمینان کامل نداشتیم، اما در نهایت قبول کرد که ظرف دو ماه این طرح را اجرا کنیم. با این حال همان موقع شبانه به اتریش بازگشتم و با البرادعی خارج از وین ملاقات کردم و به طور مبسوط بر سر مدالیته صحبت کردم و در آنجا برسر چارچوب کار توافق کردیم.

مسوول سابق پرونده هسته‌ای کشورمان با اشاره به اعتراض نماینده آمریکا در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به چارچوب توافق شده میان ایران و آژانس، گفت: سیاست آنها این بود که به موضوعات مختلف فنی مورد بحث در آژانس ناخنک بزنند و مسایل را حل نکنند، اما ما با اطمینانی که به آقای البرادعی دادیم، گفتیم که حرکت در مسیر اجرای مدالیته را ادامه می‌دهیم و تمام ملزومات آن را هم می‌پذیریم به شرط آنکه شما هم برای اجرای آن ایستادگی کنید.

وی در پاسخ به این پرسش ایسنا که چرا از ابتدا برای پاسخ به سوالات موجود در آژانس درباره فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای‌مان اقدام نکردید، تصریح کرد: زمانی که مذاکرات سیاسی را انجام می‌دادیم، آنها اصلا زیر بار اینگونه مذاکرات (از نوع مدالیته) نمی‌رفتند. چون باورشان این بود که ما از نظر فنی موفق نمی‌شویم. گزارش‌هایی که به آنها رسیده بود این بود که ایران در بعد فنی اختلالات زیادی دارد و تا به نقطه مورد نظر (غنی‌سازی)‌ نرسیده‌اند، باید جلویشان را گرفت. حتی در مورد یو.سی.اف اصفهان این تصور را داشتند که ما به نتیجه‌ نمی‌رسیم.

وی گفت: همچنین در کشورمان نیز تردیدهایی وجود داشت که این قدر هزینه می‌دهیم، آیا چیزی روی میز قرار می‌گیرد یا نه! اما ما باید از این مرحله عبور می‌کردیم که هم آنها بفهمند با یک امر واقع مواجهند و هم در داخل این مساله برای خودمان تثبیت شود.

به گفته‌ لاریجانی تصمیم مجلس شورای اسلامی در واکنش به قطعنامه ۱۷۳۷ مبنی بر تجدید نظر در روابط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تصمیمی لازم بوده است.

وی ادامه داد: آنها باید می‌فهمیدند که فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران و دستاوردهایی که در این زمینه به دست آمده است، ارزان نیست. ایران یک زمانی در دولت قبلی اعلام کرد، «تعلیق» را می‌پذیرد یا «پروتکل الحاقی» را داوطلبانه اجرا می‌کند به شرط آنکه آنها هم اقدامات متقابل را انجام دهند، ایران این کارها را انجام داد؛ ولی آنها هیچ. از این رو باید به نقطه اولیه باز می‌گشتیم که معتقدم اقدام دقیقی بوده است.

وی درباره نظر مقام معظم رهبری بر روی پیشنهاد حل و فصل مسائل باقی مانده با آژانس، گفت: این گونه مذاکرات کلی کشور که در چارچوب ضوابط، استراتژی مهم کشور محسوب می‌شود، بدون نظر ایشان صورت نمی‌گیرد. از سویی، بنده نماینده ایشان در شورای‌عالی امنیت ملی هستم و خیلی مقید بودم که حتما این مسایل را با ایشان مطرح کنم و در بسیاری از موارد ایشان نظراتی داشتند که می‌توانست طرحی را تغییر دهد. همچنین در این روند بارها به راهنمایی‌های ایشان بر می‌خوردیم که بحث را پخته‌تر و تسهیل می‌کرد یا افق کار را بسط می‌داد؛ از این رو در رفت‌ و آمد با مقام معظم رهبری بودیم. ایشان در لایه کلان تصمیم ‌گیری می‌کردند و مباحث خرد به عهده ما بود.

دبیر سابق شورای‌عالی امنیت ملی کشورمان با بیان این که وقتی بحث مدالیته در کشور مطرح شد، برخی مسوولان آن را جدی نمی‌گرفتند و حتی در بعضی از بخش‌ها مخالف آن بودند، اظهار کرد: اما مهم هم نبود؛ چرا که اصل کار در دبیرخانه شورا بود و ما باید تصمیم می‌گرفتیم.

به گفته‌ لاریجانی ایده مدالیته تاکتیکی مناسب و برخاسته از دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در زمان دبیری‌ وی بوده است.

نماینده مقام معظم رهبری در شورای‌عالی امنیت ملی کشورمان با اشاره به اقدام کشورهای ۱+۵ در تهیه و انتشار پیش‌نویس قطعنامه سوم علیه ایران تصریح کرد: از تعجیل کشورهای ۱+۵ در صدور پیش نویس قطعنامه متحیرم. همچنین، موضع‌گیری آقای البرادعی احساس می‌کنم که او هم فهمیده است کار آنها قدری غیر طبیعی است؛ چرا که ما داریم با آژانس همکاری می‌کنیم و یک مرتبه جلسه می‌گذارند و پیش نویس قطعنامه صادر می‌کنند، این اقدام چیزی نیست که قبلا مورد بحث بود، این اقدام نه چیزی است که قبلا مورد بحث بود و نه امری منطقی، اما می‌شود حدس زد که به چه دلیل است.

لاریجانی با بیان اینکه در حدود یک سال است که از قطعنامه قبلی می‌گذرد و لازم است آمریکایی‌ها کاری در این زمینه انجام دهند، ادامه داد: شاید هم نگاه ریبه‌آمیزی به مسائل داخلی ایران دارند، اما به هر دو دلیل کار غلطی است که تبعات خاص خود را در پی خواهد داشت. با این کار مردم ایران هم می‌فهمند که آنها قصد لجبازی دارند.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا شما انتظار عادی شدن پرونده هسته‌ای ایران را در آژانس دارید، گفت: منطقا باید این کار صورت گیرد، اما فکر می‌کنم آنها به دنبال شیطنت‌هایی هستند که لازم است در مقابل با آن طراحی دقیقی انجام شود. البته عادی شدن معناهای متفاوتی دارد.

لاریجانی افزود: آن چیزی که برای ما مهم است این که فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای‌مان را داشته باشیم ضمن آنکه نگرانی برای دیگران ایجاد نمی‌کنیم، حالا برخی کشورها در جایی حرفی می‌زنند، خیلی مهم نیست.

لاریجانی تاکید کرد: معتقدم می‌شود در یک متن مذاکراتی دقیق بعد از پایان اجرای مدالیته به شرایطی برسیم که دانش هسته‌ای‌مان حیات داشته باشد و ضمنا مناسباتمان با کشورهای مختلف وضع متعادلی پیدا کند، این به نفع هر دو طرف است.

وی با اشاره به فضای حاکم میان کشورهای ۱+۵ گفت: آنها فعلا دیپلماسی خاص خود را در پیش گرفته‌اند و در مقابل ایران هم دیپلماسی خاص خود را. در حالی که معتقدم این دو دیپلماسی می‌توانند در جایی به فهم مشترک برسند.

وی درباره واکنش ایران به قطعنامه احتمالی سوم از سوی شورای امنیت، گفت: در این‌باره کسانی که الان دست‌ اندر‌کارند، باید فکر کنند. تصویب قطعنامه دیگر امری تخریبی است. اینها (۱+۵) همان‌هایی بودند که تصمیم گرفته بودند در اردیبهشت ماه سال جاری قطعنامه بدهند، الان در پایان ماه یازدهم هستیم و قطعنامه صادر نشده است، بنابراین هیچ امری در صحنه بین‌الملل محتوم نیست.

لاریجانی تاکید کرد: همه اینها را می‌توان در قالب دیپلماسی خلاق و فهیم جا به جا کرد. کاری که در ایران صورت گرفته این است که تا جایی که ممکن است به سمت قطعنامه نرویم، چون چیز خوبی نیست، اما این به معنای آن نیست که اگر آنها خواستند از این زبان زور استفاده کنند و قطعنامه را طوری بدهند که اگر تعلیق نکنید، قطعنامه صادر می‌شود، هیچ عقل سامان‌یافته سیاسی در کشور هم این زبان زورگویانه را نمی‌پذیرند. از این رو، ما قعطنامه‌ها را نپذیرفتیم و به همین دلیل هم بود که به دستاوردهایی رسیدیم. اگر از ترس مرگ خودکشی می‌کردیم، امروز دانش هسته‌ای نداشتیم، اما امروز با یک امر واقع مواجه‌اید و مناسبات منطقه‌‌ای و بین‌الملل ایران پس از آن تغییر کرده است.

لاریجانی در پاسخ به این پرسش که شما اولین کسی بودید که مذاکره با آمریکا هر چند در عراق را به طور رسمی مطرح کردید. این تصمیم از اساس چگونه و با پیشنهاد چه کسی پیشنهاد شد، با بیان این که این مساله در دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی در دوران مسوولیت من شکل گرفت و مورد تایید مقام معظم رهبری هم قرار گرفت، خاطرنشان کرد: ارزیابی ما در مسائل منطقه این بود که یک عراق دموکراتیک با ثبات و امن به نفع امنیت ملی ایران است. با توجه به صحبت‌هایی که مقام‌های عراقی با ما داشتند در مجموع این نظریه در دبیرخانه به وجود آمد که اگر ما یک مذاکرات دقیق در حوزه امنیت عراق با آمریکا داشته باشیم می‌تواند در منطقه و نیز امنیت ملی‌مان تاثیر بگذارد.