هنر‌میلیون دلاری

شهرام شریف
آثار نقاشی همواره از گران‌قیمت‌ترین آثار هنری به شمار آمده‌اند و در حراج‌های هنری بالاترین قیمت‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. بسیاری از این آثار متعلق به کلکسیون دارهای شخصی یا افراد ثروتمندی است که این آثار را خریداری کرده‌اند.

قیمت‌گذاری بسیاری از این آثار مشخص نیست و دلایل محبوبیت و گران‌تر بودن آنها نسبت به سایر آثار هنرمندان نیز معلوم نیست. گران قیمت‌ترین آثار هنری در واقع نشان دهنده گران‌ترین آثار هنری نیستند چه بسا آثاری به مراتب گران قیمت‌تر باشند که چون هنوز به حراج راه نیافته‌اند، قیمت گذاری نیز نشده‌اند. با این حال از روی آثاری که به حراجی‌ها راه یافته‌اند، می‌توان لیستی از ۱۰اثر بزرگ گران قیمت را دریافت کرد که بیش از نیمی‌از آنها متعلق به پیکاسو و ونگوگ هستند. برای بسیاری از این آثار‌میلیون‌ها دلار جابه‌جا شده است؛ اما بسیاری از این نقاش‌ها در دوران زندگی خود با فقر و کم‌پولی دست به گریبان بودند.
۱ - یک پسر با پیپ ( ۱۰۴‌میلیون دلار)
شاهکار سال ۱۹۰۵ پابلو پیکاسو (۱۸۸۱- ۱۹۷۳)با عنوان «یک پسر با پیپ» گران قیمت‌ترین اثر نقاشی جهان نام گرفته است. این اثر در سال ۲۰۰۴ در یک حراجی در نیویورک به قیمت ۱۰۴‌میلیون دلار به یک فرد ناشناس فروخته شد. با فروش این اثر به این میزان عنوان برترین اثر از «دکترکچت» ونگوگ پس گرفته شد. «دکتر کچت» در ۱۹۹۰ به قیمت ۵/۸۲میلیون دلار فروخته شده بود. پیکاسو «پسر و پیپ» را در دوران آغازین کار نقاشی و در ۲۴ سالگی کشیده است. در این اثر یک پسر پاریسی در حالی که تاج گلی از رز را برسر نهاده و پیپی نیز در دست چپش قرار داده، سوژه اصلی است. این اثر حتی پیش از فروش نیز رکورد قیمت اولیه را با ۷۰‌میلیون دلار شکسته بود.
گران قیمت‌ترین اثر پیکاسو پیش از این «زن دست به سینه» بود که در سال ۲۰۰۰ به قیمت ۵۰‌‌میلیون دلار به فروش رفته بود.
از ۱۰اثر گران قیمت جهان که در حراجی‌ها به فروش رفته، ۴ اثر متعلق به پیکاسو بوده است. نام اصلی او پابلو دیه گو جوزه فراچسکو دی پائولو جان نوچوموچنو ماریا دلوز رمدیوس سیپریانو دلا سانتیسما‌ترینیداد کلیتو رویزاست .
او یکی از مشهورترین نقاشان جهان و به همراه جورج براک پدیدآورنده سبک کوبیسم به شمار می‌رود. به گفته مادرش اولین کلمه‌ای که او یاد گرفت و گفت piz خلاصه شده lapiz (به معنی قلم) بود.
این اثر پیکاسو پیش از این متعلق به خانواده ویتنی بود. جان ویتنی سفیر آمریکا در انگلستان این نقاشی را در ۱۹۵۰ به قیمت ۳۰‌میلیون دلار خرید که به پول سال ۲۰۰۴ بالغ بر ۲۲۹‌هزار دلار می‌شد. این نشان می‌دهد به رغم آنکه این اثر از خانواده ویتنی بیرون رفته، اما هنوز هم آنها بیشترین پول را برای این اثر پرداخته‌اند. جان ویتنی خود در سال ۱۹۸۲ از دنیا رفت .
۲ - دکتر کچت ( ۸۲‌میلیون دلار)
وینسنت ویلیام ونگوگ (۱۸۵۳-۱۸۹۰) امپرسیونیست هلندی که در ۳۷ سالگی خودکشی کرد، پدیدآورنده گران قیمت‌ترین آثار هنری جهان است. او در طی ۱۰سال پایانی زندگی‌اش بیش از ۲۰۰۰ کار ارائه داد که شامل ۹۰۰ نقاشی و ۱۱۰۰ طرح می‌شود. مشهورترین آثار ونگوگ در دو سال پایانی‌اش متولد شد؛ در سال‌هایی که بیماری روانی‌اش آنقدر آزارش داد تا سرانجام او را به خودکشی کشاند. از این اثر ونگوگ دو نسخه وجود دارد که در هر دو دکتر کچت نشسته و تکیه داده به دست راست خود، دیده می‌شود؛ ولی این دو اثر به سادگی از یکدیگر قابل تمایز است. دکتر کچت مراقبت از ونگوگ در آخرین ماه‌های زندگی او را برعهده داشت. او علاقه‌مند به نقاشی و از دوستان صمیمی‌نقاش به شمار می‌آمد. در این اثر در کنار دکتر کچت گل انگشتانه‌ای دیده می‌شود که از عصاره آن برای معالجه برخی بیماری‌های قلبی استفاده می‌شود.
۳ا-Au Moulin de la Galette (ا۷۸‌میلیون دلار)
سومین اثر گران قیمت جهان متعلق به پیر آگوستو رنوار(۱۸۴۱-۱۹۱۹) نقاش فرانسوی است که او نیز از نقاشان سبک امپرسیونیست است. او در یک خانواده کارگر به دنیا آمد. در مهارت او همین بس که در جریان دیدارش از جان واگنر موسیقیدان بزرگ تنها در ۳۵دقیقه پرتره او را کشید. او به خاطر اشباع رنگ و رنگ‌های مرتعش در آثار معروف است.
Au Moulin de la Galette اثر گران‌قیمت او که در لیست ۱۰اثر گران‌قیمت جهان در رده سوم قرار دارد، صحنه‌ای از رقص مردم در فضای باز و پارکی در نزدیکی منزل او نشان می‌دهد. این اثر در ماه می‌۱۹۹۰ به قیمت ۷۸‌میلیون دلار به فروش رفت.
۴ - قتل عام بی‌گناهان (۷۶‌میلیون دلار)
تابلوی قتل عام بی‌گناهان اثر پیتر پاول روبنز چهارمین اثر گران‌قیمت نقاشی جهان است.
روبنز یکی از مشهورترین نقاشان قرن هفدهم و از وفادران به سبک باروک است. سبکی که روی حرکت، رنگ و نفسانیات تاکید دارد.
تابلوی قتل عام بی‌گناهان براساس داستانی از انجیل درباره کشتن کودکان کشیده شده است و هم اکنون در موزه هنرهای اونتاریای کانادا قرار دارد. این اثر روبنز در سال ۲۰۰۲ در حدود ۷۶‌میلیون دلار به فروش رفته است.
۵ - پرتره ونگوگ( ۶۵‌میلیون دلار)
رتبه پنجم گران‌قیمت‌ترین آثار نقاشی جهان باز هم به ونسان ونگوگ اختصاص دارد و این بار دیگر پرتره خود نقاش است. ونگوگ در طول زندگی خود تعداد قابل توجهی پرتره از خود به یادگار گذاشته و احتمالا هیچ گاه نمی‌دانسته خود سوژه‌ای‌ میلیون دلاری برای آینده خواهد بود؛ ولی این پرتره مشهور او که در بسیاری از مقالات و مطالب مربوط به او نیز به کار می‌رود، اثری است که در سال ۱۹۹۸ در حدود ۶۵میلیون دلار به فروش رفته است.
۶ - Rideau, Cruchon et Compotierب(۶۰میلیون دلار)
پل سزان فرانسوی (۱۸۳۹-۱۹۰۶) رتبه ششم گران‌قیمت‌ترین نقاشی را به خود اختصاص داده است. او نیز از نقاشان پست امپرسیونیست و همچنین از پایه‌گذاران مکتب کوبیسم است.
اثر مشهور او Rideau, Cruchon et Compotier در فاصله سال‌های ۱۸۹۳ تا ۱۸۹۴ کشیده شد و گران قیمت‌ترین اثر اوست. این اثر او که طبیعت بی‌جان و تعدادی میوه درون ظرف را نشان می‌دهد، هم بخشی از کلکسیون خانواده ویتنی بود که به قیمت ۶۰‌میلیون دلار به فروش رفت.
۷ - عروسی پیر( ۵۱‌میلیون دلار)
اثر گران‌قیمت هفتم جهان باز هم متعلق به پیکاسو است و در سال ۱۹۰۵ کشیده شده است. «عروسی پیر» در زمانی کشیده شد که نقاش فقید در غم خودکشی دوست صمیمی‌اش کارلوس کاساگماس به سر می‌برد. این اثر به جوزف استرانسکی دوست پیکاسو تعلق داشت که او آن را به پسر پیکاسو و سپس به دولت فرانسه اهدا کرد.
این اثر در ۱۹۸۹ به قیمت ۵۱‌میلیون دلار در یک حراجی به فروش رفت.
۸ - زن دست به سینه ( ۵۰‌میلیون دلار)
پیکاسو همچنین اثر هشتم گران‌قیمت جهان را در اختیار دارد. این اثر ۵۰‌میلیون دلاری «زن دست به سینه» است که در سال ۱۹۰۲ در دورانی موسوم به «دوره آبی» زندگی نقاش کشیده شد. زن درون نقاشی ناشناس است؛ اما تصور می‌شود مربوط به زنی در زندان یا بیمارستان سنت لازار پاریس باشد. این اثر در سال ۲۰۰۰ در حراج کریستی به قیمت ۵۰‌میلیون دلار معامله شد.
۹ - زنبق‌ها
اثر نهم نیز باز متعلق به ونگوگ است. «زنبق‌ها» از جمله آثار نخستین سال‌های کار نقاش و در دورانی است که هنوز نقاش بیمار نشده بود. این اثر در سال ۲۰۰۶ به قیمت حدود ۵۴‌میلیون دلار شد، فروخته اما خریدار به دلیل مرگش قادر به پرداخت پول آن نبود و لذا این اثر به صاحب قبلی آن پس داده شد.
۱۰ - رویا ( ۴۹‌میلیون دلار)
و بالاخره «رویا» اثر پابلو پیکاسو دهمین اثر گران‌قیمت جهان است که در ژانویه ۱۹۳۲ کشیده شده است، زمانی که پیکاسو ۵۰ ساله بود. گفته می‌شود این اثر در یک بعدازظهر کشیده شده است. این اثر در ۱۹۴۱ فقط ۷۰۰۰‌دلار قیمت داشت؛ اما حال شایع است که حتی ۱۳۹‌میلیون دلار هم فروخته شده است، اگر این شایعه صحت داشته باشد این اثر پیکاسو رتبه نخست گران‌قیمت‌ترین اثر هنری را از آن خود خواهد کرد، اما تا پیش از آن قیمت آن ۴۹‌میلیون دلار بوده است.

پرتره ونگوگ

دکتر کچت- ونگوگ

زن دست به سینه - پیکاسو

یک پسر و پیپ- پیکاسو