اصلاح و افزایش ظرفیت نظام مالیاتی کشور - ۲۵ آذر ۹۱

با توجه به وجود اطلاعـات بیشتر در حال حاضر و پیشرفت در حوزه فناوری اطلاعات و رایانــه‌ای و به منظـور جمع‌آوری درآمدهای مالیاتی بیشتر و جلوگیری از فرار مالیاتی پیشنهاد می‌گردد پایه مالیات بر مجموع درآمد مجددا احیا شود و اگر میزان مالیات وصولی از سایر پایه‌های مالیات بر درآمد کمتر از مقدار مالیات بر مجموع درآمد باشد، باید این مابه‌التفاوت در قالب مالیات بر مجموع درآمد اخذ شود و در صورتی که احیانا عکس این موضوع حادث شود، میزان طلب مودی به عنوان اعتبار مالیاتی برای سال بعد نزد سازمان امور مالیاتی کشور منظور شود تا ذی‌نفع در سال آتی امکان استفاده از اعتبار مالیاتی خود را داشته باشد. نتیجه‌گیری و پیشنهادها

با توجه به اینکه دولت جهت پوشش هزینه‌ها و مخارج خود نیاز به وصول درآمدهای مختلف دارد، لذا کسب درآمدهای مالیاتی مناسب ترین راهکار در این خصوص به شمار می‌رود. در بسیاری از کشورهای دنیا به دلیل وجود منابع طبیعی از قبیل نفت و گاز و درآمدهای حاصل از آنها، ارزش چندانی به درآمدهای مالیاتی قائل نمی‌شوند و صرفا با صادرات این منابع و تبدیل ارزهای حاصل از آن به پول ملی خود، بخش عمده‌ای از مخارج و هزینه‌های خود را تامین می‌کنند. ایران نیز به دلیل این که دارای درآمدهای ارزی ناشی از صادرات نفت می‌باشد، نسبت به کسب درآمد از حوزه مالیاتی حساسیت ویژه‌ای نشان نمی‌دهد، ولی با این وجود به علت اتمام نفت و گاز در آینده و همچنین نوسانات قیمت نفت و همچنین وجود تحریم‌های شدید علیه ایران از طرف اکثر کشورهای غربی، باید به درآمدهای مالیاتی توجه مضاعف شود. افزایش درآمدهای مالیاتی دولت به عواملی از قبیل استفاده از پایه‌های مالیاتی جدید و بهبود عملکرد پایه‌های مالیاتی در حال اجرا و همچنین انتخاب بهترین نرخ مالیاتی بر اساس نظریه لافر برای پایه‌های مالیاتی بستگی دارد. در شرایط کنونی باید مالیات بر ارزش افزوده به عنوان مالیات غیر‌مستقیم به طور کامل اجرا شود و نرخ این مالیات نیز به حداقل استاندارد موثر در حدود پانزده درصد افزایش یابد و همچنین پایه‌های مالیات بر مجموع درآمد و مالیات بر عایدی سرمایه که جزو مالیات‌های غیر‌مستقیم هستند نیز در کشور پایه‌گذاری و اجرا شود. در نهایت اینکه افزایش درآمدهای مالیاتی منجر به ثبات مضاعف درآمدهای کشور می‌شود و وابستگی به درآمدهای نفتی و آسیب‌پذیری از شرایط نامساعد سیاسی بین المللی کاهش می‌یابد و از طرفی موجب تاثیر مثبت بر رشد اقتصادی، سرمایه‌گذاری، بهبود الگوی مصرف و دقت بیشتر دولت در هزینه کرد منابع درآمدی خود می‌گردد. نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود، این است که مردم باید به مرحله و سطحی از اطمینان و آرامش فکری برسند و باور نمایند مالیات‌های پرداختی توسط آنها منجر به بهبود وضعیت اقتصادی کشور و افزایش رفاه شهروندان جامعه می‌گردد. در صورت تحقق این شرایط است که می‌توان امیدوار بود درآمدهای مالیاتی به اندازه‌ای افزایش می‌یابد که وابستگی اقتصاد کشور به صادرات نفتی کاهش پیدا خواهد کرد.

* کارشناس ارشد علوم اقتصادی

(b_tahmasbi@dmk.ir)