دیپلماسی اقتصادی ایران-۲

بخش دوم از مجموعه گفت‌وگوهای دیپلماسی اقتصادی با یک کارشناس روابط بین‌الملل و یک دیپلمات باسابقه انجام شد. دکتر بهرام امیراحمدیان، کارشناس و پژوهشگر نمونه کشور در حوزه آسیای میانه، قفقاز و روسیه که تجربه‌های جالبی از بخش فراموش شده آسیای میانه و قفقاز در اختیارمان گذاشت؛ گفت‌وگوی دوم با دکتر حمید رضا آصفی سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه و سفیر سابق ایران در فرانسه و امارات متحده عربی که فضای گفت‌وگوی سیاسی - اقتصادی داشت. هر دو گفت‌وگو نکات مشترک بسیاری با هم دارند؛ سوالاتی که پرسیده شده دو دیدگاه متفاوت را مطرح می‌کند، دو دیدگاهی که گاه چنان از هم دور است که اگر قضاوتی در کار باشد، شاید بتوان گفت علت عدم موفقیت در دیپلماسی اقتصادی از همین تفاوت دیدگاه‌ها نشات می‌گیرد. اما ما به عنوان رسانه، قضاوت را به خوانندگان می‌سپاریم، به این دلیل که ما در مقام پرسش پیش رفتیم و خواننده باید از دو گفت‌وگوی انجام شده خود، نتیجه بگیرد. دکتر بهرام امیراحمدیان استاد دانشگاه تهران، در این گفت‌‌وگو با بررسی علل عدم موفقیت ایران در دیپلماسی اقتصادی، معتقد است روابط کشورها در گرو مراودات اقتصادی است. او می‌گوید: «به نظر من این نوع رویکرد نشان‌دهنده توجیه سیاستمداران برای حضور در عرصه روابط بین‌المللی است. اگرما با کشورها روابط اقتصادی نداشته باشیم، سیاستمداران در آن کشورها چه کار می‌کنند؟ اصلا نمایندگی سیاسی ما در آن کشور برای چیست؟ ممکن است در برخی کشورها ما نمایندگی داشته باشیم؛ اما به اندازه هزینه‌ای که آن واحد سیاسی بر کشور تحمیل می‌کند، نتواند برای اقتصاد کشور کارآیی داشته باشد، لزوم برقراری و دایر کردن این نمایندگی‌ها چیست؟» در مقابل دکتر حمید رضا آصفی، سخنگوی وزارت خارجه در دولت‌های هشتم و نهم، درست برخلاف این گفته‌ها، سخن می‌گوید: «این گونه نیست که اقتصاد در روابط دو کشور حرف اول را بزند. جمهوری اسلامی ایران با بعضی کشورهای مسلمان و به لحاظ اقتصادی توسعه نیافته رابطه دارد؛ اما به دنبال منافع اقتصادی هم نیست. اصلا نمی‌توانیم دنبال منافع اقتصادی با آن کشورها باشیم. آمریکا هم به عنوان قدرت جهانی برای این گونه روابط هزینه می‌کند و دنبال کار اقتصادی نیست. آیا آمریکا از رابطه با بحرین دنبال گسترش رابطه اقتصادی است؟ در حالی که این کشور به دنبال ایجاد پایگاه نظامی و دریایی در خلیج‌فارس است. گفت‌وگو با دکتر امیر احمدیان اگرچه در حوزه آسیای میانه، روسیه و قفقاز صورت گرفت؛ اما بررسی همان ناحیه کافی بود که بخشی از دیپلماسی ایران در حوزه اقتصاد و تجارت روشن شود. متن دو گفت‌وگو در پی می‌آید: