بازار انرژی جهان در ۲۰ سال آینده به کجا می‌رود؟
ایسنا- تقاضای روزافزون انرژی در یک دهه گذشته باعث ایجاد بازارهای محدودی شده که در آن صرفا توقف ساده عرضه انرژی به دلیل تغییرات جوی یا تحولات ژئوپلتیک باعث افزایش شدید قیمت‌ها می‌شود.
ایسنا- تقاضای روزافزون انرژی در یک دهه گذشته باعث ایجاد بازارهای محدودی شده که در آن صرفا توقف ساده عرضه انرژی به دلیل تغییرات جوی یا تحولات ژئوپلتیک باعث افزایش شدید قیمت‌ها می‌شود. حتی قبل از بروز بحران مالی و رکود اقتصاد جهانی، بازارهای انرژی دستخوش تغییر و تحول بودند. اکنون نیز محدودیت‌های زیرساختی و فنی، خطرات ژئوپلتیک و سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد و این امر نوسان قیمت و ترسیم تصویر پیچیده‌ای از مقررات زیست محیطی را درباره استفاده از سوخت‌های فسیلی به همراه دارد. درهمین حال، ظهور بازیگران جدید که در بخش انرژی و شرایط ژئوپلتیک نفوذ دارند، نشان دهنده تهدیدهای تازه‌ای علیه نفوذ آمریکا در بازار جهانی انرژی است. در دهه‌های آینده جمعیت جهان به ۹ میلیارد نفر خواهد رسید. وقتی جمعیت افزایش پیدا می‌کند رشد اقتصادی و استانداردهای زندگی در مناطق پرجمعیت بالا می‌رود و جامعه به منابع بیشتری برای بقا احتیاج پیدا می‌کند. تلاش برای رسیدن به منابع جدید برای تامین این نیازها به تشکیل روش‌های جدیدی می‌انجامد که زمینه را برای آینده انرژی در جهان مهیا می‌کند. حتی قبل از افزایش اخیر قیمت نفت، جهان در مسیر بی‌ثباتی انرژی قرار داشت. اکنون زمان آن فرا رسیده که یک نظام جدید طراحی و سیاست‌های جدیدی ترسیم شود که شرایط اقتصادی و زیست محیطی، سیاست خارجی و چالش‌های امنیتی مرتبط با تولید انرژی، حمل و نقل و مصرف را مورد توجه قرار دهد.
تغییر الگوی تقاضا
پیش‌بینی می‌شود تقاضا برای انرژی در ۲۵ سال آینده بین ۴۰ تا ۶۰ درصد افزایش پیدا کند، اما مصرف‌کنندگان تغییرات عمده‌ای در تقاضای خود به وجود آورده‌اند. در گذشته کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی یا کشورهای توسعه یافته بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی بودند، اما امروزه این جایگاه توسط کشورهای در حال توسعه و به ویژه هند، چین و خاورمیانه گرفته شده است. براساس تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، تقاضای انرژی در کشورهای غیرعضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی از شش هزار و ۶۰۰ متریک تن در سال ۲۰۰۹ به ۱۰ هزار و ۸۰۰ متریک تن در سال ۲۰۳۵ میلادی خواهد رسید. کشورهای غیرعضو این سازمان همچنین ۶۴ درصد تقاضای انرژی جهان در سال ۲۰۳۵ را به خود اختصاص خواهند داد، در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۹ در حدود ۵۴ درصد بود. سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) تخمین زده که تقاضای نفت خام از ۵/۸۹ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۲ به ۹/۹۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۵ خواهد رسید. تقاضای نفت در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی در سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۵ بدون تغییر باقی خواهد ماند. کشورهای در حال توسعه بخش اعظم افزایش تقاضای نفت را به خود اختصاص خواهند داد. افزایش تقاضای آنها ۵/۳ میلیون بشکه در روز است که از این مقدار هند و چین ۵/۲ میلیون بشکه در روز را به خود اختصاص می‌دهند.
تغییر عرضه‌کنندگان
صرف نظر از پیش‌بینی‌های نگران کننده یک دهه گذشته، خبر خوش این است که جهان پر از منابع متعارف و غیرمتعارف انرژی است.
دیگر منابع متعارف نفت و گاز در خاورمیانه، آمریکای لاتین و اوراسیا قرار دارند. نیم کره غربی غنی از سوخت‌های غیرمتعارف نظیر نفت شیل، شن‌های نفتی و نفت فوق سنگین است که استخراج و پالایش آنها چالش بزرگی به ویژه در دوران محدودیت‌های تولید کربن است. نکته مهم این است که انقلاب نفتی آمریکا در دهه‌های آینده بعید به نظر می‌رسد و دلیل آن این است که شرکت‌های نفتی این کشور تمایل زیادی به تولید نفت غیرمتعارف دارند. برآوردهای اخیر آژانس بین‌المللی انرژی حاکی از این است که بخش اعظم تولید نفت از منابع متعارف در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۳۵ در خاورمیانه و بخش اعظم تولید نفت از منابع غیرمتعارف در این دوره زمانی در آمریکای شمالی خواهد بود. در سال ۲۰۱۱ تولید نفت خام جهان به دلیل افزایش تولید عراق، عربستان، امارات و کویت (منابع متعارف) و آمریکا (منابع غیر متعارف) یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت. به نظر می‌رسد که این روند ادامه پیدا کند. اوپک در سال ۲۰۱۱ تولید خود را ۵/۲ میلیون بشکه در روز افزایش داد که عربستان به تنهایی ۲/۱ میلیون بشکه در روز آن را تولید کرد. شرکت بریتیش پترولیوم در گزارش آماری خود از انرژی جهان که در ژوئن ۲۰۱۲ منتشر شد، پیش‌بینی کرد: در سال ۲۰۲۰ تولید نفت جهان ۴۹ میلیون بشکه در روز افزایش یابد که تقریبا نیمی از تولید کنونی ۹۳ میلیون بشکه‌ای جهان در حال حاضر است.
انرژی
چشم انداز انرژی جهان از سوی آژانس بین‌المللی انرژی در سال ۲۰۱۱ حاکی از این است که پس از تغییر فاکتورهای ریسک که روی اجرای پروژه‌های نفتی بالادست تاثیر می‌گذارد، تولید نفت خام ۹۲ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. بنابراین دلیلی برای نگرانی درباره عرضه نفت وجود ندارد؛ مگر اینکه تقاضای سالانه برای نفت تا سال ۲۰۲۰ بیش از ۶/۱ درصد افزایش پیدا کند که یک سناریوی بعید به نظر می‌رسد.
نوسان قیمت و تاخیر در سرمایه‌گذاری
تقاضای رو به رشد در کنار عرضه محدود در بحبوحه قیمت‌های بالای تجهیزات و مواد خام، قیمت نفت را در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸ افزایش داد. در سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ قیمت نفت به بالای صد دلار در هر بشکه رسید؛ اما ظرف یک سال دوباره کاهش یافت. وقتی قیمت‌ها افزایش می‌یابد پول زیادی از کشورهای مصرف کننده به کشورهای تولیدکننده منتقل می‌شود. بررسی آماری بریتیش پترولیوم درباره انرژی جهان در ژوئن ۲۰۱۲ نشان می‌دهد: نوسان قیمت انرژی باعث از بین رفتن سرمایه‌گذاری در پروژه‌ها شده که راه را برای ورود انرژی‌های جدید به بازار هموار می‌کند.
