«پیش رفتن با جمع» از نگاه مولف آن

برشی از مقدمه کتاب
پیش رفتن با جمع
نویسنده: آلبرت هیرشمن
مترجم: محمدرضا فرهادی پور
انتشارات دنیای‌اقتصاد: ۱۳۹۱
قطع رقعی/۱۳۲ صفحه
قیمت: ۴۵۰۰ تومان

رساله حاضر، با مثال‌ها و حتی عکس‌هایش، تفسیر این جمله کلیدی آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل است که «میل به بهترکردن شرایط... از رحم مادر با ماست و هرگز تا لحظه مرگ رهایمان نخواهد کرد». او موضوع «بهترکردن شرایط» را به صورت فرضی بدیهی مطرح می‌کند که میل انسان به رهایی را توضیح می‌دهد. ظاهرا خود واژه «بهترکردن شرایط»، مانند تعبیر متاخر «پیش‌رفتن‌ رو‌به‌جلو» یا «ساختن»، به تلاش فردی اشاره می‌کند. اما سایر الگوهای کنش و تلاش که در راستای دسترسی به همان هدف هستند نیز باید در مد نظر قرار گیرند: این کنش‌ها دربرگیرنده اقدامات ابتکاری جمعی مانند شکل‌گیری گروه‌های ذی‌نفع یا تعاونی‌ها، اعتراض به وضع مالیات‌های جدید یا قیمت‌های بالاتر، یا حتی تصرف مشترک بعضی زمین‌های بایر دولتی یا خصوصی واقع در حومه شهر توسط گروهی از مردم است که مسکن مناسبی برای سکونت و زندگی ندارند. این‌ها هم‌چنین کنش‌هایی هستند که مردم برای «بهترکردن شرایط خود» به‌کار می‌گیرند و شمار قابل‌ملاحظه‌ای از چنین کنش‌هایی با ابعاد جمعی نیز در زمان آدام اسمیت اتفاق می‌افتاد. درواقع، طیفی از این کنش‌ها وجود دارد- از کنش‌های کاملاً شخصی تا کنش‌های صراحتا همگانی، همراه با گوناگونی بینابینی و دورگه و ترکیبی در میان آنها- که همگی تحت عنوان مورد نظر اسمیت قرار می‌گیرند: مشارکت‌کنندگان با پذیرش این کنش‌ها برآنند تا از آنها به‌مثابه ابزاری برای نیل به هدف «بهترکردن شرایط» استفاده کنند. بنابراین، سوالی که می‌توان مطرح کرد این است که تحت چه شرایطی، هرگزینه خاصی در طول این طیف- از کنش کاملا شخصی گرفته تا کنش‌های کاملا همگانی- انتخاب خواهد شد. این رساله اساسا، چندان بلندپروازانه نیست بلکه می کوشد برمبنای ارائه شماری از تلاش‌های شخصی و همگانی مردم برای بهترکردن شرایط‌شان، صرفا به تشریح داستان تلاش‌های مردمی به‌ترتیبی خاص و با توجه به ویژگی‌های مشترک و الگوهای مقایسه‌ای آنان بپردازد.
از آن‌جا که پیش‌تر برخورد چندانی با مسائل «توسعه مردمی» نداشتم، با ذهنی باز عازم این سفر تحقیقاتی شدم. اما، به‌سختی می‌توانم در این مرحله از زندگی و نوشتنم، وانمود کنم که ذهنی نانوشته دارم و تحت تاثیر نوشته‌های پیشینم نیستم: تعجب‌آور نخواهد بود، اگر در این رساله، برخی نکات، قویا با موضوعات پیشین مورد علاقه من مرتبط باشند، از موضوعات مشخص کتاب استراتژی توسعه صنعتی (۱۹۵۸) گرفته تا علاقه کنونی‌ام در زمینه انگیزه‌های وادارکننده مردم به‌سوی تعقیب خوشبختی شخصی یا همگانی(موضوع کتاب دگردیسی مشغولیت‌ها، ۱۹۸۲). برای مثال، در کسب اطلاعات از مدیران تعاونی‌های روستایی درباره تاریخچه سازمان‌های آنها و درباره مشکلات و درگیری‌های‌شان کاری از من ساخته نبود مگر اینکه بادقت بسیار به عناصری از داستان‌ها توجه کنم که نشانه‌هایی از شباهت با «پیوندهای» مورد علاقه من داشتند یا به‌طورکلی‌تر، [نشانه‌هایی از] راه‌حل‌هایی متوالی برای دورهایی دارند که گفته می‌شود دورهای باطلند. هنوز هم وقتی توالی‌های «دور معکوس» را که در کتاب استراتژی توسعه اقتصادی شناسایی کردم، به‌یاد می‌آورم، یا با موضوعی مشابه یا با مشاهداتی تازه در مورد موضوعاتی مانند تضاد خروج- اعتراض روبه‌رو می‌شوم، قلبم به تپش می‌افتد. بااین‌حال، سرانجام و خوشبختانه، موضوعاتی جدید از دل مواد مطالعاتی غنی پیشین سربرآوردند و گردهم آمدند و توجه مرا به خود جلب کردند.

برای تهیه کتاب‌های این صفحه و ۷۰۰۰عنوان کتاب دیگر به نشانی تهران خیابان مطهری بین میرزای شیرازی و خیابان سنایی پلاک۳۷۰ مراجعه کنید و یا با شماره‌های ۸۷۷۶۲۷۴۰ و۸۷۷۶۲۷۴۵ تماس بگیرید.