چالش های مضاعف اقتصاد ایران

ضرورت بازاندیشی سیاست ها

[یحیی آل اسحاق

رئیس اتاق بازرگانی وصنایع و معادن تهران]

بحران مالی جهان که با سرعت حیرت انگیزی از مرزهای آمریکا فراتر رفت و تقریباً سرتاسر جهان را در نور دید و زودتر از انتظار به بحرانی اقتصادی مبدل شد بی شک عمیق ترین و گسترده ترین بحرانی است که پس از جنگ جهانی دوم، جهان شاهد آن بوده است و شگفت آور اینکه هر روز برگستره و عمق و وخامت آن نیز افزوده می شود. این بدان معنی است که افق بهبود، دوردست تر و چشم انداز رهائی، تیره و تیره تر می شود. بر اثر بروز این بحران بزرگ تا کنون تعداد بی شماری از نهادها و مؤسسات مالی از قدیمی ترین و نام آورترین شان تا تازه واردهای بی نام و نشان ورشکسته شده اند. میلیون ها نفر خانه هایشان را از دست داده اند.

میلیون ها نفر بیکار شده اند و میلیون ها نفر دیگر ذخیره های اندک بازنشستگی خویش را برباد رفته می­بینند. حتی در کشورما که به علت شرایط سیاسی ارتباطی اندک با نظام مالی جهانی داشته است نیز آثار وخامت اوضاع اگر چه با اندکی تأخیر، کاملاً مشهود است. این موضوع کاملاً طبیعی است زیرا هنگامی که بلائی جهانگیر می شود هیچ کشور و ملتی از آسیب های آن مصون نخواهند ماند. ابعاد فاجعه آنقدر بزرگ است که بعضی از صاحب نظران آن را نشانه سقوط نظام سرمایه داری پنداشته اند. بعضی مکانیزم بازار آزاد را به زیر سئوال کشیده اند، جمعی دخالت های نا صواب دولت ها در اقتصاد و سرانجام گروهی دیگر طمع ورزی و تبهکاری مؤسسات و افراد قدرتمند را متهم قلمداد کرده اند. صرف نظر از علت یا علل واقعی این بحران که در جای خود درخود تعمق بسیار است، اکنون جهان با پیامد ناگوار این بحران روبروست، این پیامد نه تنها زندگی روزمره صدها میلیون نفر مردم را ناملایم کرده است بلکه به زعم شماری از صاحب نظران جغرافیایی سیاسی و بلوک بندی ژئوپلیتیک را نیز متأثر خواهد ساخت، حتی بعضی از تحلیل گران پیامد این بحران و یاراه رویاروئی با آن را برافروختن شعله های جنگ در مناطق مختلف جهان می پندارند و بعضی دیگر جابجائی در ساختار قدرت و سقوط و ظهور دولت ها و آشفتگی و سردرگمی پیمان های نظامی، سیاسی و اقتصادی را اجتناب ناپذیر می انگارند. اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران به عنوان بزرگ ترین تشکل بخش خصوصی کشور، با درک این شرایط خطیر انتظار دارد که نقطه نظرات کارشناسان در این مجموعه، سرآغازی هشدار دهنده برای چاره اندیشی های اساسی در رویاروئی با پیامدهای ناخواسته بحران شود و با کالبد شکافی بحران بر توان رویارویی کشور با این چالش بزرگ بیافزاید. یادآوری این نکته مهم را ضروری می دانم که در چنین اوضاع واحوالی که اقتصادی جهانی، کم رشدی و بازارهای جهانی بی رونقی و رکورد را تجربه می کند سیاست های کلی برنامه پنجم توسعه توسط مقام رهبری ابلاغ شده است. اهداف و انتظارات سیاست های ابلاغ شده، شامل رشد اقتصادی بالاتر از ۸درصد، افزایش جهشی بهره وری، ارتقاء شاخص های توسعه انسانی و کاهش بیکاری به ۷ درصد حتی در شرایط عادی هم چالش ساز است و نیازمند عزمی استوار و تلاشی نفس گیر است. چه رسد به شرایط کنونی که آشفتگی محیط بی ثباتی، رکورد و بیکاری را بر جهان تحمیل کرده است. بی گمان ما در این برهه از زمان با چالش های مضاعفی رویاروی خواهیم بود. در پایان به آن دسته از دوستانی که بحران ایجاد شده را برای کشور ما فرصت می پندارند یادآوری می کنم که یک بحران و گرفتاری جهان شمول در مجموع نه تنها فرصت نیست بلکه فرصت سوز است. شاید بتوان با درایت و مدیریت و تلاش بی امان بعضی تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد اما به خودی خود هیچ بلائی فرصت ساز نیست گرفتاری های دیگران حتی اگر دشمنان ما باشند برای ما بهروزی به ارمغان نخواهد آورد. البته من در این آشفته بازار فرصتی سراغ دارم که بهره گیری از آن را برون شد از بحران را به ما نشان می دهد، این فرصت همانا امکان و ضرورت باز اندیشی است. بازاندیشی رفتارها و کردارهای نادرست و آموختن از قصور و اشتباهات گذشته که البته فرصتی طلائی و چاره ساز است.

مقاله های این بخش در همایش بحران مالی جهان و تاثیر آن بر اقتصاد ایران که توسط اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران برگزار شد ارائه شده است،

عکس ها: سعید عامری