عشق سال‌های وبا

امسال هم مثل هر سال بیش از ۶ ماه، میراث شوم رود گنگ میهمان اخبار سلامت بود و اخبار ضد و نقیض از شیوع وبا هر از چندگاهی ورد زبان‌ها می‌شد. این بیماری حاد اسهالی که از شبه قاره هند در سرتاسر جهان گسترده شده و در طول تاریخ، با همه‌گیری‌های جهانی، جان انسان‌های زیادی را گرفته است؛ در هفتمین دوره همه‌گیری جهانی خود در ۲۰ سال گذشته قرار دارد. این بیماری علاوه بر شبه قاره هند، تقریبا در همه جای دنیا مشاهده می‌شود، اما میزان ابتلا و همه‌گیری آن متفاوت است. از بخت بد، مرکز اصلی این بیماری کشورهای شبه قاره هند، افغانستان و عراق است و به همین دلیل، با این که باکتری وبا در منابع آبی کشور بومی نشده، اما ریشه‌کنی وبا در ایران ممکن نیست. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۰۵، ۱۱۱۸ ایرانی به باکتری وبا مبتلا شده‌اند که از این تعداد، ۱۱ بیمار جان خو د را از دست داده‌اند. همچنین برآورد شده که در ۱۰ سال گذشته، بیش از ۱۵۰ ایرانی مبتلا به وبا، جان باخته‌اند که اگرچه قابل مقایسه با آمار برخی کشور‌های آسیایی و آفریقایی نیست، اما در مقایسه با کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، رقم قابل ملاحظه‌ای است.

راه‌های سرایت و همه‌گیری

شایع‌ترین منبع انتقال باکتری وبا، مدفوع انسانی است. در واقع فرد مبتلا به وبا، به هر طریق ممکن، مواد مدفوعی خورده است. در مناطقی که فاضلاب به طور صحیح دفع نمی‌شوند و امکان تماس آب نوشیدنی با آب فاضلاب وجود دارد، وبا به سرعت گسترش می‌یابد. از سوی دیگر باکتری وبا می‌تواند به مدت زیادی در آب نهفته باقی بماند و اگر این آب الوده برای آبیاری مزارع و باغ‌ها استفاده شود، میوه‌ها و سبزی‌های خام به عنوان انتقال‌دهنده‌های بالقوه باکتری در می‌آیند. حدود یک میلیون باکتری وبا - که می‌تواند در یک لیوان آب آلوده وجود داشته باشد- لازم است، اما این به آن معنا نیست که فرد مصرف‌کننده لزوما مبتلا به وبا خواهد شد. در عین حال مدفوع این فرد حامل باکتری است و می‌تواند دیگران را آلوده کند. به عبارت دیگر گاهی بدن یک انسان به عنوان مخزن وبا در می‌آید و بدون این که علامتی بروز کند، باکتری وبا یک تا دو سال در روده آن فرد باقی می‌ماند.

علایم و نشانه‌ها

تنها ۱۰درصد افراد آلوده به باکتری وبا، علایم شاخص این بیماری را بروز می‌دهند. علایمی مثل اسهال شدید، تهوع و استفراغ که گاهی چندین ساعت طول می‌کشد، انقباض عضلانی. در نتیجه برون‌ریزی شدید آب بدن، خواب آلودگی، افت فشار و تشنگی شدید نیز حادث خواهد شد. در موارد ابتلای پیشرفته، در صورتی که بیمار به مراکز درمانی انتقال پیدا نکند، مرگ او حتمی است.

درمان

در مجموع، به غیر از شرایط بحران مانند جنگ و قحطی، مرگ و میر وبا کمتر از یک درصد مبتلایان است. حتی درمان مناسب در بسیاری از موارد نیاز به بستری شدن هم ندارد. شیوه درمان هم به این شکل است که با تزریق سرم‌های وریدی یا استفاده از سرم‌های خوراکی، آب و املاح از دست رفته بدن جایگزین می‌شود و با مصرف آنتی بیوتیک دفع باکتری از طریق مدفوع کنترل می‌شود.