با تظاهر به بحران نمی‌توان قیمت خودرو را کاهش داد

عکس: آکو سالمی

«اقتصاد کشور را نمی‌توان با اقتصاد جهانی مقایسه کرد» این بخشی از گفته بهرام شهریاری عضو انجمن قطعه‌سازان کشور در خصوص رکود حاکم بر صنعت خودروسازی جهان و تاثیر آن بر صنعت خودروسازی داخلی است. از نیمه سال ۲۰۰۸ میلادی با بروز بحران مالی در دنیا و کاهش قیمت مواد اولیه که رکود صنعت خودروسازی دنیا را نیز درپی داشت، توقع کاهش قیمت خودروهای داخلی در میان مردم، نمایندگان مجلس و برخی از مسوولان کشور به وجود آمد. رکود حاکم بر صنعت خودروسازی و افت قیمت‌خودرو در جهان موجب شد، که خودروسازان جهانی برای حفظ بازار خود تسهیلات ویژه‌ای را درنظر بگیرند، به طوری‌که «شعار» یکی بخر، دو تا ببر در میان خودروسازان جهانی باب شد. اما خودروسازان داخلی با وجود افت قیمت مواد اولیه در دنیا هیچ کاهش قیمتی نداشته‌اند و با توجه به نیاز بازار همچنان خودرو در داخل کشور با قیمت بالا عرضه می‌شود این در حالی است که برخی از کارشناسان نیز معتقدند مقایسه اقتصاد حاکم بر کشور با اقتصاد جهانی مقایسه‌ای نادرست است و این به دلیل آن است که اقتصاد کشور ما بسته بوده اما سایر کشورها از اقتصاد باز بهره می‌برند که این امر موجب می‌شود تا بتوانند خود را با شرایط حاکم بر دنیا هماهنگ کنند اما اقتصاد بسته کشور ما این امکان را به وجود نمی‌آورد.

این کارشناسان همچنین معتقدند در ابتدای سال گذشته میلادی قیمت مواد اولیه در دنیا افزایش چشمگیری یافت و صنعت داخلی را با مشکلات بسیاری مواجه کرد اما در آن زمان مسوولین اجازه افزایش قیمت و جبران زیان را به خودروسازان ندادند اما در‌حال‌حاضر توقع دارند که قیمت خودرو در کشور کاهش یابد و همطراز با قیمت جهانی شود.

از سوی دیگر به اعتقاد آنها هنوز به تولید در لحظه و بدون انبار نرسیده‌اند. به همین دلیل هنوز قطعات خریداری شده در زمان بحران وارد خطوط تولید نشده و خودروسازان داخلی همچنان از قطعات گران قیمت استفاده می‌کنند و زمانی نیز که قطعات ارزان به خط برسد تازه امکان جبران حاشیه زیان یکسال گذشته برای آنها فراهم می‌شود به همین دلیل نمی‌توان توقع کاهش قیمت را از آن‌ها داشت.

توقع ایجاد شده مبنی بر کاهش قیمت در خودروهای داخلی و رکود حاکم بر صنعت خودروسازی جهان و تاثیر آن بر صنعت داخلی سوژه گفت‌و‌گوی ما با بهرام شهریاری عضو انجمن قطعه‌سازان کشور است که در ذیل می‌آید

مژگان میرزایی

وضعیت بازار خودرو کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بر اساس آمار اعلام شده از سوی شورای سیاست‌گذاری خودرو، ایران و چین تنها کشورهایی هستند که با وجود بروز بحران جهانی کاهش تولید نداشته‌اند و این هم به این دلیل بوده که بازار بزرگ درونی این دو کشور موجب شده که خودروسازان آنها با مازاد تولید مواجه نشوند. به طور مثال ایران نیازمند سالانه دومیلیون دستگاه خودرو است که خودروسازان هنوز به این تیراژ دست پیدا نکرده‌اند به همین دلیل بحران جهانی هنوز به کشور راه نیافته است.

در واقع بحران به وجود آمده در دنیا با بحران موجود در کشور ما متفاوت است بحران جهانی به دلیل افزایش و مازاد تولید و نداشتن بازار به وجود آمده اما در کشور ما بازار برای خودرو هنوز وجود دارد از سوی دیگر خودروسازان مازاد تولید ندارند به همین دلیل تظاهر به بحران به وجود آمده به بهانه کاهش قیمت در کشور ما شعاری، رانت‌خواری و عمدی است که این صنعت را با مشکل مواجه کرده است.

در صورتی که بحران مالی دنیا هنوز به ایران راه پیدا نکرده چرا بازار خودروهای داخلی و وارداتی با رکود مواجه شده؟

در خصوص بحث قیمت هم باید گفت که تجارت در دنیا فرمایشی نیست اما اقتصاد کشور ما فرمایشی است به طور مثال زمانی که قیمت مواد اولیه در دنیا افزایش یافت اجازه افزایش قیمت به خودروسازان داخلی داده نشد، اما در حال حاضر که قیمت مواد اولیه کاهش یافته مسوولان توقع دارند که قیمت خودرو کاهش یابد در صورتی که اگر اقتصاد از حالت فرمایشی خارج شود با افزایش و یا کاهش بازار جهانی قیمت در بازار داخلی هم تغییر می‌کند که این امر موجب می‌شود قیمت از حالت دستوری خارج شود.

گفته می‌شود که قیمت خودرو در ایران نسبت به سایر کشورها گران‌تر است به همین دلیل قیمت‌ها باید به بازار جهانی نزدیک شود نظر شما در این خصوص چیست؟

متاسفانه یکی از مشکلات کشور ما این است که بازار داخلی را با امارات که بازار آن واقعی نیست مقایسه می‌کنند به همین دلیل در مقایسه با این کشور که هیچ تعرفه‌ای برای صادرات و واردات پرداخت نمی‌کند، قیمت خودروهای داخلی گران‌تر به نظر می‌رسد اما این روش مقایسه اشتباه است چرا که بازار باید با کشور تولیدکننده مادر مقایسه شود به طور مثال ۲۰۶تولیدی در ایران خودرو قیمتی در حدود ۱۵ الی ۱۶میلیون تومان دارد در حالی که همین ۲۰۶ در کشور فرانسه با قیمتی معادل ۱۵هزار یورو در حدود ۲۰میلیون تومان به فروش می‌رسد.

بنابراین اگر بازار داخلی با کشورهای تولیدکننده مادر مقایسه شود ملاحظه می‌کنیم که قیمت خودرو در کشور چندان هم گران نیست بلکه قدرت خرید مردم پایین است و در صورتی که قدرت خرید در میان مردم افزایش یابد قیمت به نظر آنها گران نمی‌آید.

با توجه به گفته شما چرا دولت و برخی از ارگان‌ها نسبت به کاهش قیمت خودرو در داخل کشور پافشاری می‌کنند؟

متاسفانه در کشور ما مسوولین در هر بخشی که با مشکل مواجه می‌شوند آن را متوجه صنعت خودرو می‌کنند به طور مثال آلودگی هوا افزایش می‌یابد آن را به بی‌کیفیتی خودروهای داخلی نسبت می‌دهند، آمار تصادفات بالا می‌رود آن را به ناایمن بودن خودروها نسبت می‌دهند و هم اکنون نیز که بازار با مشکل مواجه شده خودروسازان را ملزم به کاهش قیمت کرده‌اند اما مسوولان باید بدانند که صنعت خودرو در حال حاضر تنها صنعت زنده کشور است که لوکوموتیو صنعت کشور لقب گرفته و این اقدامات موجب می‌شود که این صنعت از خط خارج شود.

با این تفاسیر می‌توان گفت نسبت به سایر کشورها دولت از صنعت خودروسازی داخلی حمایت نمی‌کند؟

به‌رغم اینکه عنوان می‌شود صنعت خودروسازی ما خصوصی است اما در اصل این صنعت به بخش دولتی تعلق دارد و با این وجود دولت از این صنعت دولتی هم حمایت نمی‌کند از سوی دیگر قوانین دامپینگ در دنیا وجود دارد اما قوانین ضد دامپینگ در کشور ما موجود نیست. همچنین صنعت خودرو در تمام دنیا یک صنعت استراتژیک و تعیین‌کننده است و وقتی که مسوولین ندانند با این صنعت چه می‌کنند آسیب‌های که به این صنعت وارد می‌کنند جبران‌ناپذیر خواهد بود.

چه باید کرد تا مشکلات صنعت خودروسازی کشور برطرف شود؟

مسوولین اگر می‌خواهند صنعت خودروسازی به سیر منطقی خود برود و بتواند در حوزه رقابت شرکت کند باید اقتصاد را رها کنند از سوی دیگر باید به مفهوم واقعی کلمه قانون اصل ۴۴ را اجرایی کنند و خصوصی‌سازی واقعی را انجام دهند نه عمومی‌سازی، نه شبه‌خصوصی و نه شبه دولتی بلکه خصوصی‌سازی به معنی واقعی تا مدیران نگران صنعت خود باشند که در این صورت بازار رقابتی شده و کیفیت محصولات نیز رشد خواهد کرد.

برخی از مسوولین عنوان می‌کنند که صنعت خودروسازی داخلی رشد کیفی نداشته آیا این موضوع صحت دارد؟

ساده است بگویم که صنعت خودروسازی ما چه کرده، صنعت خودروسازی ما طی سال‌های گذشته گام‌های بسیار بلندی برداشته است به طور متوسط طی سال‌های گذشته خودروسازان ۲۸درصد رشد کمی و ۲۵درصد رشد کیفی داشته‌اند و این آمار نشان‌دهنده آن است که خودروسازان داخلی گام‌های موثری را برداشته‌اند.

براساس اظهارنظر برخی مسوولین قیمت مواد اولیه در دنیا کاهش پیدا کرده به همین دلیل خودروسازان باید قیمت محصولات خود را کاهش دهند آیا این استدلال درستی است؟

کلیات بحث صحیح است اما در نگاه تحلیلی حق با خودروسازان داخلی می‌باشد زیرا در مقطعی که مواد اولیه گران شد به خودروسازان اجازه افزایش قیمت داده نشد و در حال حاضر هم که قیمت مواد اولیه کاهش یافته کدام افزایش را باید کاهش دهند؟ از سوی دیگر مواد اولیه خریداری شده ۵ الی ۶ ماه پس از خرید وارد خطوط تولید می‌شود به همین دلیل هنوز خودروسازان از قطعات گران استفاده می‌کنند. کشور ما هنوز به تولید در لحظه و بدون انبار نرسیده و تا زمانی که به این مرحله از تولید نرسیم نمی‌توانیم همراه با بازار جهانی پیش برویم.

علاوه بر خودروسازان جهانی در حال حاضر قطعه‌سازان بزرگ دنیا نیز با مشکل مالی مواجه شده‌اند به طوری که برخی از آنها اعلام ورشکستگی کرده‌اند آیا این بحران قطعه‌سازان داخلی را نیز با مشکل مواجه خواهد کرد؟

بروز بحران برای قطعه‌سازان بزرگ دنیا می‌تواند به نفع قطعه‌سازان داخلی تمام شود زیرا قطعه‌سازان در حال حاضر توانسته‌اند از لحاظ کیفی به سطح قابل قبولی دست پیدا کنند و از سوی دیگر قیمت قطعات تولیدی در کشور بسیار پایین‌تر از سایر کشورها است که این عوامل موجب می‌شود قطعه‌سازان بتوانند در بازار جهانی حضور بیشتری داشته باشند و سهم صادرات خود را افزایش دهند.

یعنی شما معتقدید بحران مالی به وجود آمده در دنیا می‌تواند به نفع صنعت داخلی تمام شود؟

به طور حتم این بحران فرصت مناسبی را برای صنایع ما به وجود می‌آورد و قدرت چانه‌زنی شرکت‌های داخلی را در قبال سایر کشورها افزایش می‌دهد همچنین در این شرایط تولیدکنندگان می‌توانند به راحتی خطوط جدید تولید را با هزینه کمتری نسبت به گذشته وارد کشور کنند که این عوامل در نهایت به نفع صنعت کشور تمام خواهد شد.

جدا از مقوله بازار داخلی به نظر شما بحران جهانی چگونه در دنیا نمود پیدا کرد؟

بحران به وجود آمده تنها مربوط به صنعت خودروسازی کشورها مربوط نمی‌شود بلکه اقتصاد این کشورها با بحران مواجه شده که در نهایت به صنعت خودروسازی آنها سرایت کرده و خودروسازان آنها در حال حاضر با مازاد تولید مواجه شده‌اند از سوی دیگر این کشورها در رده کشورهای کم‌جمعیت محسوب می‌شوند که این امر تقاضا را کاهش می‌دهد به همین دلیل این کشورها در حال حاضر با مشکلاتی در صنعت خودروسازی مواجه شده‌اند.

نظر شما در خصوص بحران حادث شده در جهان چیست؟

به اعتقاد من اینکه تمام اقتصاددان‌های جهان و تمام کسانی‌که برنامه‌های کلان چندین ساله را تدوین می‌کنند نتوانسته‌اند چنین بحرانی را پیش‌بینی کنند و ندانسته‌اند چه کرده‌اند که این بحران هم‌اکنون همه‌گیر شده خیلی واقعی نیست و بخشی از آن ساختگی است و دلیل آن هم ایجاد فرصت برای تغییر ساختارهای جهانی است.

یعنی بحران موجود در دنیا ساختگی است؟

نه به طور کامل، بحران مالی در دنیا وجود دارد اما نه به این شدت که از سوی این کشورها عنوان می‌شود به اعتقاد من این کشورها سعی دارند که صنایع خود را شیفت کنند که این امر هم به سادگی انجام نمی‌شود. در یک مقطع زمانی کشورهایی مانند آمریکا برای آنکه بازارهای جهانی را از دست ندهند اقدام به سرمایه‌گذاری در کشورهای توسعه نیافته و بکر کردند که این امر موجب شد رشد ناخالص ملی این کشورها افزایش یافته و صنعت آنها بومی ‌شود و به مرور کشورهایی که سرمایه‌گذاری آنها از سوی آمریکا صورت گرفته بود به عنوان صادرکننده به آمریکا شناخته شدند که این امر توازن صادرات و واردات آمریکا را بهم ریخت از سوی دیگر سرمایه‌گذاری‌ها باید سالانه افزایش یابد اما بحران مالی در شرکت‌های آمریکایی موجب شد که این شرکت‌ها نتوانند سرمایه خود را افزایش دهند به همین دلیل در حال حاضر این شرکت‌ها سعی دارند که سرمایه خود را به کشور خود شیفت کنند.

در ابتدا گفتید که بحران هنوز به ایران نرسیده آیا در نهایت این بحران به ایران خواهد رسید یا خیر؟

اقتصاد دنیا خودش را در چارچوب و حصارها حفظ نکرده بلکه شناور است من فکر می‌کنم بحران‌های که در دنیا وجود دارد می‌تواند برای ما فرصت ایجاد کند ما باید از این فرصت‌ها استفاده کنیم. باید البته اقتصاددانان کشور راه‌های برون رفت از این فرصت را پیدا کنند.

یعنی با این تفاسیر بحران جهانی به ایران هم خواهد رسید اما ممکن است این امر در طولانی مدت صورت گیرد؟

به هر جهت آثار این بحران به ایران هم خواهد رسید و این به دلیل آن است که نه کشور ما بلکه هیچ کشوری مستقل و بی‌نیاز از سایر کشورها نیست و این ارتباط‌ها تاثیرگذار خواهد بود.

اگر بحران مالی دنیا به ایران برسد آیا می‌توان انتظار کاهش قیمت خودرو را داشت؟

زمانی خودروسازان می‌توانند قیمت خودرو را کاهش دهند که تولید در اسکله‌های اقتصادی قرار گیرد و ظرفیت‌های خودروسازان افزایش پیدا کند به طور مثال در حال حاضر شرکت‌ ایران‌خودرو به تنهایی ظرفیت تولید یک‌میلیون دستگاه خودرو در سال را دارد اما میزان تولید این شرکت ۵۰۰ الی ۶۰۰هزار دستگاه در سال است که اگر این شرکت بتواند به تیراژ بالادست پیدا کند طبیعتا هزینه‌های سربار این شرکت کاهش پیدا می‌کند و قیمت‌ها شکسته می‌شود از سوی دیگر باید نگاهمان به سمت ارزان شدن از راه منطقی باشد که در این مقوله نقش بنگاه‌های مالی و بانک‌ها نمایان می‌شود خریداران خودرو در دنیا به هنگام خرید خودرو از سوی بانک‌ها تسهیلات مناسب دریافت می‌کنند که این امر خرید را برای متقاضیان این کشورها آسان می‌کند. اما در کشور ما دریافت تسهیلات خرید بسیار دردسرساز بوده به همین دلیل متقاضیان به ندرت به سراغ خرید از طریق تسهیلات می‌روند.

شما در قسمتی از گفته‌هایتان به این نکته اشاره کردید که بخشی از بحران جهانی واقعی نیست آیا نیاز خودروسازان برای دریافت وام ساختگی بوده یا واقعی؟

قواعد و قوانین موجود در کشورهای دیگر به این صورت نیست که شرکتی اظهار ورشکستگی کند تا به این طریق بتواند از منابع مالی و تسهیلات استفاده کند بلکه دولت بر تسهیلات داده شده نظارت کامل دارد تا در راستای تولید مورد استفاده قرار گیرد.

عکس: آکوسالمی