بارقه امید صنعت سرب و روی با تشکیل ستاد سیاست‌گذاری

آزاده حسینی
با تداوم روند نزولی کاهش قیمت فلزات در بازار جهانی فلزات، روی که سردمدار این افت قیمت بود، ضرر و زیان سنگینی را به تولیدکنندگان ایرانی وارد کرد.

این اتفاق درحالی روی‌داد که تولیدکنندگان ایرانی به واسطه به باطله خوردن معادن انگوران و رشد قیمت اسید در یک شرایط بحرانی قرار داشتند، از همین رو تداوم روند نزولی باعث شد تا بسیاری از تولیدکنندگان روی در ایران به ورطه ورشکستگی و تعطیلی کشیده شوند. البته در این بین بسیاری از فعالان صنعت سرب و روی با تلاش‌های شبانه‌روزی خود سعی در زنده نگه داشتن این صنعت داشتند و با رایزنی‌های مختلف و مراجعه به وزارت صنایع‌و‌معادن بالاخره کنسرسیومی تشکیل دادند که احیای مجدد صنعت روی را دنبال می‌کند. با یوسف مرادلو مدیرعامل کنسرسیوم صنعت سرب و روی کشور (پاسارگاد) به گفت‌و‌گو نشستیم تا تحلیل ایشان را در مورد وضعیت صنعت روی و چشم‌انداز بازار این محصول بدانیم. متن زیر مشروح این گفت‌وگو است.
آقای مرادلو لطفا دلایل زمین‌گیر شدن صنعت روی را توضیح داده و گزارشی از وضعیت فعلی صنعت روی کشور ارائه دهید؟ آیا شرکت‌ها از وضعیت بحرانی خود خارج شده‌اند یا نه؟
همان گونه که استحضار دارید صنعت روی کشور از مدت‌ها پیش به دلیل نداشتن استراتژی مشخص و مشکلات عدیده‌ای که به آن تحمیل شده بود در وضعیت شدیدا بحرانی به سر می‌برد. به طوری که اغلب کارخانجات تعطیل و بقیه نیز نیمه‌فعال بودند. از جمله این مشکلات می‌توان تحویل خاک بسیار نامرغوب و به واسطه آن افزایش اسید مصرفی، غیرمتعارف بودن قیمت ماده معدنی و قیمت گوگرد و به تبع آن اسید سولفوریک مصرفی، بستن عوارض ۳۰درصدی که به صادرات شمش روی در بهترین شرایط بازار و از بین رفتن نقدینگی این صنعت، ناشی از موارد فوق‌الذکر و نیز قفل شدن بانک‌ها و عدم‌تامین به موقع تسهیلات مالی واحدها را نام برد. در حال حاضر با توجه به پیگیری‌های انجمن صنایع‌و‌معادن سرب و روی ایران و فعالان این صنعت و مساعدت‌های وزیر محترم صنایع‌‌و‌معادن و معاونت محترم امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنایع، ستاد سیاستگذاری صنعت سرب و روی کشور تشکیل شده که تا به امروز، حدود ۱۲ جلسه برگزار کرده و مصوبات بسیار موثر و خوبی در جهت رفع مشکلات اساسی صنعت روی کشور داشته است. حذف عوارض ۳۰درصدی برای صادرات شمش روی، کاهش قیمت گوگرد و اسید، کاهش قیمت ماده معدنی، تحویل ماده معدنی مدت‌دار، ایجاد فرصت برای پرداخت بدهی‌های معوق کارخانجات، تاسیس و تشکیل کنسرسیومی از فعالان صنعت سرب و روی کشور به منظور واگذاری معادن سرب و روی، تصویب فرمول قیمت‌گذاری برای محصولات مختلف صنعت و ماده معدنی که از سوی صنعتگران ارائه شده بود، از جمله مصوبات ستاد سیاستگذاری صنعت سرب و روی کشور می‌باشد. البته مواردی هم بوده که به‌رغم مصوبه ستاد در اجرا دچار مشکل شده که اعضای ستاد در حال پیگیری موارد مذکور جهت اجرا هستند. لذا وجود ستاد سیاستگذاری، امید تازه‌ای در صنعت رو به موت روی ایجاد کرده و کارخانجات تعطیل به امید خداوند و توجه ویژه مسوولان ذی‌ربط به مدار تولید بازمی‌گردند. لازم به ذکر است به دلیل بلاتکلیفی معدن انگوران و عدم‌ارائه برنامه مشخصی از سوی شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران، مبنی‌بر میزان و چگونگی تحویل ماده معدنی جهت ادامه کار کارخانجات، نگرانی‌هایی در صنعت وجود دارد و برخی از کارخانجات مردد به بازگشایی هستند که قطعا با نگاه دلسوزانه و پیگیری‌های مجدانه‌ای که در وزارت صنایع‌و‌معادن و ستاد سیاستگذاری وجود دارد، مشکلات پیگیری و رفع نگرانی خواهد شد.
قیمت سهام روی در بازار بورس چند روزی است روند صعودی به خود گرفته است، آیا این نشانه‌ای بر بهبود وضعیت فعلی است؟
در خصوص صعود و سقوط قیمت‌ها در بازار بورس، باید پذیرفت عوامل بسیاری موثر است. بهبود وضعیت صنعت و تاثیر آن در ارزش سهام نیز یکی از این عوامل است که قطعا با توجه به خبرهای مثبتی که برای توجیه اقتصادی کارخانجات در جهت ادامه فعالیت‌های تولیدی از جمله تحویل خاک پرعیار (البته اگر محقق شود، ان‌شاء‌الله) کاهش قیمت گوگرد و اسید، کاهش قیمت ماده معدنی که در مجموع باعث کاهش قیمت تمام‌شده محصولات می‌باشد، نشان از بهبود وضعیت داشته و تاثیر خود را در افزایش ارزش سهام در حد خود خواهد داشت.
شما چه پیش‌بینی‌ای از آینده صنعت روی کشور دارید؟
با وجود ستاد سیاستگذاری و روند تصمیم‌گیری موجود در ستاد با بذل توجه ویژه‌ای که از وزیر محترم صنایع‌و‌معادن و مجموعه وزارت درخصوص حمایت‌های لازم به منظور تسریع در اجرای مصوبات ستاد بوده، انتظار می‌رود آینده قابل‌قبولی پیش‌بینی شود. البته وضعیت فلزات رنگی در شرایط بحرانی حاکم بر جهان، حکم خود را دارد. لذا می‌توان از ایجاد مشکلات مضاعف جلوگیری کرد.
در بحران پیش‌آمده، چه تعداد از کارخانه‌های کشور تعطیل شده و چند کارگر بیکار شده‌اند؟
در اثر این بحران، حدودا ۲۵ کارخانه تعطیل، ۲۵ کارخانه نیمه‌فعال و ۵ کارخانه فعال داشتیم و حدود ۳۰۰۰ نفر بیکار و در شرف بیکاری قرار داشتند.
چه عواملی باعث بهبود وضعیت و رفع بحران موجود می‌شوند؟
الف) واگذاری معدن به کل صنعتگران و فعالان سرب و روی کشور مطابق مصوبات ستاد سیاستگذاری در قالب یک تشکل فراگیر، ب) اجرای فرمول قیمت‌گذاری مصوب ستاد مذکور در محاسبات قیمت ماده معدنی، ج) تسریع در استخراج و تحویل ماده معدنی پرعیار، د) تحویل گوگرد و اسید سولفوریک به قیمت جهانی، و) تامین نقدینگی کارخانجات توسط بانک‌ها و موسسات مالی، ی) عدم‌تصمیم‌گیری پشت درب‌های بسته و به دور از نظر کارشناسان و نمایندگان واقعی صنعت سرب و روی، قطعا باعث بهبود وضعیت و رافع بحران خواهد بود.
سال گذشته در پی عرضه مواد اولیه موردنیاز کارخانجات با قیمت جهانی، دولت قول ارائه سوبسید به صاحبان صنایع روی را داد. آیا این وعده محقق شده است؟
ما در مجموع مخالف پرداخت سوبسید به صنعتگر هستیم. پرداخت هر گونه سوبسید و یارانه از سوی دولت برای صنعت سرب و روی از نظر ما مردود است. متاسفانه گاها اشتباهی صورت می‌گیرد. در اصل اگر قرار است سوبسیدی پرداخت گردد، بایستی به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی داده شود تا بتواند خاک نامرغوب خود را که اسید غیرمتعارف و بسیار زیادی مصرف می‌کند، به قیمت عادلانه‌ای بفروشد. به دلیل ریزش معدن انگوران که خود جای بحث فراوان دارد و بایستی از سوی نهادهای نظارتی چند و چون آن پیگیری گردد، ماده معدنی با کیفیت وجود نداشت و صنعت سرب و روی کشور بایستی حفظ می‌شد و این یارانه به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایرانی نیز پرداخت نشد و چون شرکت مذکور مواد معدنی را در انحصار خود داشت، اجبارا صنعت، جور این کار را کشیده و در نتیجه خرید مواد معدنی نامرغوب و گران‌قیمت، نقدینگی خود را از دست داد.
آیا دولت تاکنون کمکی برای بهبود وضعیت این صنعت کرده است و آیا این کمک کارساز بوده است؟
تشکیل ستاد سیاستگذاری صنعت سرب و روی کشور در وزارت صنایع و معادن به عنوان یک کمک بسیار بزرگ و گام مبارک و بی‌سابقه‌ای در کشور است که با دستور وزیر محترم صنایع‌و‌معادن و با همت و راهبری معاونت محترم امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنایع، کار خود را پیش می‌برد. اگر به امید خدا، در ادامه کار و فعالیت‌های خود در آینده دچار مشکل نشود و از مدار خارج نگردد یکی از یادگارهای ماندنی دولت خدمتگزار نهم خواهد بود و با اجرایی شدن کلیه مصوبات این ستاد، مشکلات صنعت و معدن سرب و روی کشور قطعا ریشه‌کن خواهد شد و من امیدوارم ستادهای مشابهی در کلیه زمینه‌های کاری در همه وزارتخانه‌ها تشکیل شده و این امر به یک فرهنگ تبدیل گردد. چرا که قبل از تشکیل ستاد مذکور انعکاس مسائل و مشکلات به مسوولین مرتبط بسیار زمان‌بر و در برخی مواقع غیرممکن بود. جلسات این ستاد به صورت مرتب و با درخواست نمایندگان صنعت با ریاست معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنایع و با حضور نمایندگان و تشکل‌های صنعتی مرتبط و نیز کارشناسان مرتبط با موضوع جلسات، تشکیل می‌گردد و اکثریت اعضای ثابت این ستاد با بخش خصوصی است. هیچ کسی در جلسات حق وتو ندارد، معاون وزیر، تک‌تک نمایندگان بخش خصوصی و اعضای ستاد دارای حق رای مساوی هستند و جمیعا با نگاه خدمت به صنعت کشور مسائل و مشکلات را پیگیری و در یک جمع کاملا صمیمی و آزاد وارد بحث شده و تصمیمات حاصله، صورت جلسه می‌شود. البته برخی از مصوبات که نیاز به دستور مستقیم مقام عالی وزارت دارد، از سرعت کمتری برخوردار است که ناشی از مشغله زیاد ایشان می‌باشد و ما امیدواریم با توجه ویژه وزیر محترم صنایع و معادن، مصوبات در اجرا نیز از سرعت بیشتری برخوردار گردد.
به صورت تقریبی چه میزان خسارت در پی تعطیلی شرکت‌ها به این واحدها و اقتصاد کشور وارد شده است؟
اجازه بدهید در این خصوص وارد اعداد و ارقام نشویم. به طور کلی یک صنعت کاملا خودجوش و موفق که کوچک‌ترین زحمتی روی دوش دولت‌ها نداشته و به صورت خودجوش شکل گرفته و مراحل توسعه در ابعاد کمی و کیفی را با افتخار پیموده بود و به جرات می‌توان گفت از موفق‌ترین زمینه‌های کاری کشور به شمار می‌رفت و در کمترین مدت زمان، کشور را از یک واردکننده به یک صادرکننده خوشنام تبدیل کرده بود. در اثر یک بی‌توجهی و عدم برنامه‌ریزی و هماهنگی و نبود اعتماد و عدم توجه به اخطارها و راهکارهای ارائه شده از سوی کارشناسان امر و در کل بر اثر نبود یک استراتژی مشخص و معین به وضعیتی دچار شده است که امروزه بایستی انرژی زیادی از سوی مسوولین و دلسوزان نظام در بخش‌های دولتی و خصوصی صرف بازسازی آن گردد.
صادرات شمش روی کشور هم اکنون به طور تقریبی چه میزان است و در مقایسه با سال گذشته چه تغییری کرده است؟
با توجه به پروانه‌های صادره، ظرفیت تولید روی کشور بیش از ۳۰۰هزار تن می‌باشد و مصرف داخلی شمش روی با توجه به اطلاعات موجود، در حدود ۱۰۰هزار تن بوده و در شرایط عالی با در نظر گرفتن ظرفیت کامل، در حدود دو سوم تولیدات شمش روی کشور بایستی صادر گردد. با توجه به مشکلات عدیده‌ای که هر از چندگاهی با عناوین مختلف گریبان‌گیر این صنعت بوده، هیچ گاه تولید و صادرات در حد ظرفیت نبوده است. صادرات شمش روی در سال ۸۶، برابر با ۶۴.۵۱۴.۲۶۶کیلوگرم و در ۸ماهه اول سال ۸۷ برابر با ۲۳.۰۱۰.۵۳۱کیلو بوده است. بنابراین صادرات سال ۸۷ نسبت به سال ۸۶، ۴۷درصد کاهش داشته است.
در دوران طلایی صنعت روی کارخانه‌ها چه میزان تولید داشته‌اند و اکنون این میزان چقدر است؟
ریزش معدن انگوران و نیز بستن عوارض ۳۰درصدی به صادرات شمش روی و روان نبودن مسیر تحویل ماده معدنی فرصت استفاده از دوران طلایی را تقریبا از کف تولیدکنندگان کشورمان ربود و آنگونه که امکان داشت ما نتوانستیم سهم خود را از دوران طلایی داشته باشیم. چون صنعت و معدن وضعیت ثابتی در دوران افت و خیر، نداشتند و امکان برنامه‌ریزی منطقی و کارشناسانه میسر نبود، مقایسه درست نیست.
راهکار اساسی حل بحران به نظر شما چیست؟
مطابق فرمایش مقام معظم رهبری، سپردن امور به دست متخصصین امر و میدان‌دار بودن بخش خصوصی تنها راه‌حل بحران است. از جمله آن واگذاری معدن به کل فعالان و صنعتگران سرب و روی کشور ذیل اصل۴۴، که می‌تواند یک خصوصی‌سازی واقعی تلقی شده و نمادی از شایسته‌سالاری، توزیع عادلانه، یکسان‌نگری و رفع تبعیض، تضمین و حفظ سرمایه‌گذاری انجام شده، حفظ صنعت و اشتغال و نیز ایجاد بستر مناسب برای رشد همگانی و شکوفایی صنعت سرب و روی در کشور عزیزمان خواهد بود و نیز اجرای دقیق و سریع مصوبات ستاد سیاست‌گذاری صنعت سرب و روی کشور، از راهکارهای اساسی حل بحران می‌باشد.
در خبرها آمده بود که قرار است معدن انگوران به کنسرسیومی از صاحبان صنایع روی واگذار شود؟ آیا این اتفاق افتاد؟ این واگذاری در چه مرحله‌ای است؟
منظور از کنسرسیوم، ایجاد یک تشکیل قانونی و فراگیر با حضور و عضویت کلیه فعالان و دست‌اندرکاران سرب و روی کشور بود که با موافقت دفتر ریاست محترم جمهوری برحسب درخواست عده کثیری از فعالان سرب و روی به وزارت صنایع و معادن ابلاغ گردید. و با نظر موافق وزیر محترم توسط معاونت محترم امور معادن و صنایع معدنی در ستاد سیاستگذاری طرح و بررسی و تصویب شد و به استناد مصوبه ستاد و با هماهنگی کامل با معاونت امور معادن یک شرکت سهامی خاص (به نام پاسارگاد) با عضویت اکثریت صنعتگران تشکیل شد تا با حضور در بحث واگذاری معدن، سلامت کار و بقای صنعت و حفظ منافع سرمایه‌گذاران و سهامداران و اشتغال موجود در صنعت سرب و روی کشور را تضمین نماید. با توجه به مباحث قانونی و وضعیت صنعت و معدن سرب و روی کشور فعلا موضوع در دستور کار وزارت صنایع و معادن قرار داشته و در حال بررسی است و تصمیم قطعی تا به امروز اتخاذ نگردیده است. طبیعتا با دوراندیشی و دلسوزی که در مسوولین تاثیرگذار و کارشناسان امر سراغ داریم، قطعا تلاش لازم به کار گرفته خواهد شد که تصمیم نهایی طوری نباشد که آسیب بیشتری به پیکر نحیف صنعت سرب و روی وارد کند.